Sự gia tăng mạnh mẽ này đặt ra áp lực lớn về quỹ đất, trường lớp và hạ tầng giáo dục.
Quy mô học sinh tại Hà Nội được dự báo sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ tới. Theo dự thảo đồ án Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, đến năm 2050, thành phố có thể đạt 3,1 triệu học sinh, tăng gần 800.000 em so với hiện nay.
Hiện tại, năm 2026, Hà Nội có khoảng 2,3 triệu học sinh các cấp. Trong đó, mầm non 491.355 trẻ, tiểu học 756.715 học sinh, THCS 542.898 học sinh và THPT 314.608 học sinh.
Dự báo đến năm 2030, tổng số học sinh toàn thành phố sẽ tăng lên khoảng 2,5 triệu. Trong giai đoạn này, bậc mầm non tăng mạnh nhất, dự kiến đạt 781.035 trẻ. Số học sinh tiểu học khoảng 832.154, THCS 654.023, còn THPT khoảng 305.567 học sinh.
Quy mô học sinh tiếp tục tăng nhanh trong các giai đoạn sau. Đến năm 2045, số học sinh có thể đạt 3 triệu và đến năm 2050 tăng lên 3,1 triệu. Đáng chú ý, học sinh THPT được dự báo vượt 560.000 em, tăng gần 80% so với hiện nay - mức tăng mạnh nhất trong các cấp học.
Tiếp theo là bậc mầm non tăng khoảng 68,8%, trong khi tiểu học tăng chậm nhất, khoảng 26,9%. Dù vậy, tiểu học vẫn là bậc học có quy mô lớn nhất trong cơ cấu hệ thống giáo dục phổ thông của Thủ đô.
Quy mô học sinh tăng nhanh kéo theo áp lực lớn về quỹ đất và hệ thống trường lớp. Theo tính toán, với chỉ tiêu 10-15 m² đất/học sinh, Hà Nội sẽ cần bổ sung hàng triệu mét vuông đất xây trường học trong các giai đoạn tới.
Cụ thể, giai đoạn 2026-2030 thành phố cần tăng thêm khoảng 2,4 triệu m² đất trường học. Giai đoạn 2031-2045, nhu cầu tiếp tục tăng thêm 6,3 triệu m². Đến giai đoạn 2046-2050, Hà Nội vẫn cần bổ sung khoảng 1,4 triệu m² đất cho giáo dục.
Theo quy hoạch, để đáp ứng nhu cầu học tập của người dân, thành phố dự kiến xây thêm 986 trường học đến năm 2045, tương đương tăng khoảng 30% so với hiện nay.
Trong đó, 441 trường mầm non, 288 trường tiểu học, 166 trường THCS và 91 trường THPT. Giai đoạn 2046-2065, thành phố dự kiến cần xây thêm khoảng 400 trường mới.
Để đạt mục tiêu này, Hà Nội dự kiến ưu tiên bố trí 5% quỹ đất công cộng tại các phường cho giáo dục, tận dụng đất từ các dự án cải tạo chung cư cũ, di dời trụ sở cơ quan hoặc các khu đất chưa khai thác để xây dựng trường học.
Theo quy hoạch, mỗi xã, phường hoặc khu đô thị mới sẽ có ít nhất một trường mầm non, tiểu học và THCS, còn mỗi khu vực có quy mô 30.000-50.000 dân sẽ có một trường THPT.
Thành phố cũng sẽ ưu tiên xây trường tại các khu vực còn thiếu, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp và chủ đầu tư tham gia thành lập trường tư thục nhằm giảm áp lực cho hệ thống công lập.
Hiện nay, Hà Nội có hơn 2.900 trường học với khoảng 2,3 triệu học sinh, quy mô chỉ đứng sau Thành phố Hồ Chí Minh. Lãnh đạo thành phố cho biết mỗi năm Hà Nội tăng thêm khoảng 50.000-60.000 học sinh, tương đương nhu cầu xây mới 30-40 trường học.
Trong bối cảnh quỹ đất nội đô ngày càng hạn chế, thành phố đã nhiều lần kiến nghị cơ chế đặc thù cho phép tăng tầng, xây tầng hầm và tính diện tích sàn thay cho diện tích đất đối với các trường học. Giải pháp này được kỳ vọng giúp tận dụng hiệu quả quỹ đất, giảm sĩ số lớp học và giảm áp lực tuyển sinh, đặc biệt ở bậc THPT.
