Giữa các khu dân cư đông đúc ở Hà Nội, nhiều bãi tập kết và thu mua phế liệu vẫn ngày ngày hoạt động trong điều kiện chật chội, thiếu an toàn. Những đống giấy vụn, nhựa phế thải hay kim loại cũ chất cao ven đường không chỉ làm mất mỹ quan đô thị mà còn trở thành mối đe dọa đối với đời sống người dân.
Trên các tuyến phố Nguyễn Khả Trạc, Trung Văn, Cương Kiên hay Trung Kính... phế liệu được tập kết ngổn ngang, chiếm dụng vỉa hè và thậm chí lấn xuống lòng đường. Đáng lo ngại hơn, nhiều vật liệu dễ cháy như giấy, nilon, xốp hay nhựa cũ được đặt sát hệ thống điện sinh hoạt. Phần lớn các điểm thu mua hiện nay đều hoạt động theo kiểu tự phát, kết hợp nơi ở, nơi chứa hàng và khu sơ chế trong cùng một không gian. Các hoạt động sinh hoạt hằng ngày như nấu ăn, hàn cắt kim loại hoặc sử dụng điện diễn ra ngay cạnh lượng lớn phế liệu dễ bắt lửa, khiến nguy cơ cháy nổ luôn ở mức cao.
Thực tế cho thấy nhiều vụ hỏa hoạn nghiêm trọng tại Hà Nội đã xuất phát từ các cơ sở phế liệu. Không chỉ nguy hiểm bởi nguy cơ cháy lan, nhiều cơ sở còn nằm sâu trong các ngõ nhỏ khiến lực lượng cứu hỏa khó tiếp cận khi có sự cố.
Ông Đỗ Anh Tuấn - đại diện Hiệp hội PCCC&CNCH Việt Nam cho biết: “Khi nhựa và xốp bốc cháy sẽ sinh ra lượng nhiệt lớn cùng nhiều khí độc nguy hiểm, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người dân xung quanh. Trong khi đó, nhiều cơ sở vẫn thiếu thiết bị chữa cháy cơ bản, hệ thống điện được đấu nối tạm bợ và lối thoát hiểm thường xuyên bị che chắn bởi hàng hóa. Các cơ sở chủ yếu chỉ tập trung vào những loại phế liệu có giá trị cao nhằm tối đa hóa lợi nhuận. Các loại rác khó tái chế hoặc giá trị thấp như nilon bẩn, nhựa hỗn hợp thường bị bỏ lại hoặc thải ra môi trường. Đáng chú ý, việc phân loại, lưu trữ và xử lý phế liệu ở các cơ sở nhỏ lẻ gần như không tuân theo quy chuẩn kỹ thuật. Nhiều loại rác nguy hại như bình xịt, vỏ hóa chất hay linh kiện điện tử cũ bị để lẫn với rác thông thường, tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm môi trường và cháy nổ.”
Trong định hướng phát triển đô thị xanh và kinh tế tuần hoàn, sự tồn tại của các điểm thu mua phế liệu tự phát đang trở thành bài toán cần sớm được giải quyết. Nhiều ý kiến cho rằng Hà Nội cần quy hoạch lại hệ thống thu gom, xây dựng các trung tâm tái chế tập trung, đồng thời siết chặt quy định về môi trường và phòng cháy chữa cháy để hạn chế những rủi ro đang hiện hữu trong khu dân cư. Nếu tiếp tục buông lỏng quản lý, các bãi phế liệu tự phát sẽ vẫn là mối nguy khó lường, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn cộng đồng và mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô.
