Hà Nội phát động chiến dịch 'Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch'

Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn được Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phát động trên quy mô toàn cầu từ năm 1993, diễn ra vào tuần thứ ba của tháng 9 hằng năm, thu hút sự tham gia của gần 200 quốc gia và hàng triệu người trên thế giới.

Việt Nam bắt đầu hưởng ứng Chiến dịch từ năm 1994. Sau hơn 30 năm, các hoạt động hưởng ứng đã góp phần nâng cao nhận thức và thúc đẩy hành động bảo vệ môi trường tại nhiều địa phương trên cả nước.

Giảm lãng phí thực phẩm, hình thành thói quen xanh

Phát biểu tại lễ phát động, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên cho biết, tại Việt Nam, chất thải thực phẩm và chất thải hữu cơ chiếm khoảng 50-70% tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt.

“Nếu không được giảm thiểu, phân loại, thu gom và xử lý phù hợp, đây sẽ tiếp tục là áp lực đối với hạ tầng và môi trường đô thị”, Thứ trưởng Lê Trọng Yên nói.

Theo Thứ trưởng, chủ đề “Từ đĩa ăn sạch đến thành phố sạch” không chỉ là lời kêu gọi giữ gìn vệ sinh môi trường mà còn đặt ra một cách tiếp cận toàn diện hơn.

“Một chiếc đĩa ăn sạch không chỉ là không bỏ thừa thực phẩm, mà là khởi đầu cho một chuỗi tuần hoàn tài nguyên. Từ sự tiết kiệm trên bàn ăn, sự phân loại chuẩn xác tại căn bếp, chúng ta sẽ kiến tạo nên hệ thống quản lý chất thải hiệu quả, giảm thiểu ô nhiễm và xây dựng những đô thị văn minh, xanh - sạch - đẹp”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Việc tổ chức Lễ phát động Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026 tại Thủ đô Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt. Là đô thị lớn, tập trung đông dân cư và có hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, tiêu dùng sôi động, Hà Nội đang đứng trước yêu cầu cấp thiết về giảm chất thải, nâng cao hiệu quả quản lý môi trường, đồng thời có điều kiện để xây dựng và lan tỏa những mô hình phù hợp. Những kinh nghiệm từ Thủ đô có thể được chia sẻ, nhân rộng nhanh hơn tới các địa phương trên cả nước.

Thứ trưởng Lê Trọng Yên đề nghị các cấp, các ngành, địa phương, doanh nghiệp và toàn thể Nhân dân giảm lãng phí thực phẩm và chất thải ngay từ nguồn; thực hiện phân loại chất thải tại nguồn gắn với thu hồi và sử dụng hiệu quả tài nguyên.

Cùng với đó, cần thúc đẩy đổi mới công nghệ và mô hình sản xuất, kinh doanh theo hướng giảm chất thải, kéo dài vòng đời, tăng khả năng tái sử dụng, tái chế; huy động sự tham gia của cộng đồng và tăng cường hợp tác, chia sẻ nguồn lực.

Bà Pauline Tamesis, Điều phối viên Thường trú Liên hợp quốc tại Việt Nam, đánh giá cao việc Việt Nam lựa chọn giảm thất thoát, lãng phí thực phẩm và quản lý chất thải hữu cơ làm trọng tâm của Chiến dịch năm 2026.

“Giải quyết thách thức này vừa là yêu cầu cấp thiết về môi trường, vừa mở ra cơ hội đặc biệt. Bằng cách giảm lãng phí thực phẩm, chúng ta có thể tăng cường an ninh lương thực, xây dựng những đô thị lành mạnh hơn, đồng thời đẩy nhanh hành trình đầy khát vọng của Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2050”, bà Pauline Tamesis khẳng định.

Liên hợp quốc sẵn sàng tiếp tục đồng hành cùng Chính phủ và người dân Việt Nam trong việc chia sẻ tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, huy động các đối tác và hỗ trợ những giải pháp có thể chuyển các cam kết về phát triển bền vững thành những thay đổi cụ thể trong đời sống.

100 điểm phân loại, thu hồi vật liệu tái chế và hành động từ mỗi gia đình

Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động hưởng ứng Chiến dịch Làm cho thế giới sạch hơn năm 2026, phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường, Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO) triển khai thí điểm 100 điểm phân loại và thu hồi vật liệu tái chế (HUB) tại khu vực từ Vành đai 2 vào trung tâm thành phố Hà Nội, đồng thời khởi động Chiến dịch cộng đồng “21 ngày phân loại”.

Thông qua mạng lưới 100 HUB, URENCO hướng tới khuyến khích người dân phân loại chất thải tại nguồn, tăng lượng vật liệu có khả năng tái chế được thu hồi, giảm lượng chất thải phải đưa đi xử lý cuối cùng và hình thành thói quen đưa vật liệu tái chế đến đúng điểm tiếp nhận.

Theo URENCO, để người dân duy trì thói quen phân loại, thành phố cần có những điểm tiếp nhận dễ nhận biết, thuận tiện và được vận hành theo một quy trình thống nhất. Với 100 HUB, URENCO mong muốn tạo ra một mạng lưới để vật liệu tái chế được tiếp nhận, cân, ghi nhận và chuyển đến đúng quy trình xử lý, qua đó giảm lượng chất thải phải chôn lấp và đưa tài nguyên quay trở lại chu trình sản xuất.

Theo Báo cáo Chỉ số Lãng phí thực phẩm năm 2024 của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, khoảng 1,05 tỷ tấn thực phẩm đã bị lãng phí ở cấp hộ gia đình, dịch vụ ăn uống và bán lẻ trong năm 2022. Con số này tương đương khoảng 19% tổng lượng thực phẩm dành cho người tiêu dùng.

Lãng phí thực phẩm diễn ra trong khi nạn đói và mất an ninh lương thực vẫn là thách thức dai dẳng. Theo ước tính của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc năm 2025, cứ 13 người trên thế giới thì có một người bị đói, tương đương 8% dân số toàn cầu. Hơn 2 tỷ người đang phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức độ trung bình hoặc nghiêm trọng. Thất thoát và lãng phí thực phẩm cũng tạo ra tới 10% lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu, đồng thời gây thiệt hại cho nền kinh tế thế giới khoảng 1.000 tỷ USD mỗi năm.

Theo đó, Chiến dịch “Làm cho thế giới sạch hơn” năm 2026 hướng tới giải quyết những nguyên nhân tạo ra chất thải, đồng thời thúc đẩy các giải pháp giảm lãng phí thực phẩm, phát triển kinh tế tuần hoàn và xây dựng đô thị bền vững. Các hoạt động trong khuôn khổ chiến dịch năm nay hướng tới nâng cao nhận thức, khuyến khích người dân giảm phát sinh chất thải trong sinh hoạt, thúc đẩy sản xuất, mua sắm và tiêu dùng có trách nhiệm. Bên cạnh đó, các địa phương được khuyến khích tăng cường hệ thống thu hồi thực phẩm, xử lý chất thải hữu cơ, phân loại rác, phân phối lại thực phẩm dư thừa, ủ phân và thu hồi tài nguyên.

Chiến dịch cũng nhấn mạnh vai trò của chính sách, công nghệ và hợp tác giữa các bên trong xây dựng hệ thống quản lý chất thải hiệu quả hơn, qua đó hướng tới những đô thị sử dụng tài nguyên tiết kiệm, có khả năng chống chịu và phát triển bao trùm.