Hà Nội xây dựng nông thôn mới: Đánh thức sức sáng tạo từ những làng quê

(CLO) Từ những làng nghề, không gian di sản đến các mô hình du lịch trải nghiệm, nhiều vùng nông thôn Hà Nội đang chuyển mình theo hướng sáng tạo, nơi giá trị truyền thống được kết nối với nghệ thuật, du lịch, công nghệ và kinh tế dịch vụ để tạo ra những giá trị mới.

Nông thôn của Thủ đô đang đứng trước cơ hội mới

Trong hành trình xây dựng Hà Nội trở thành Thành phố sáng tạo của UNESCO và phát triển Thủ đô theo hướng "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại", khu vực nông thôn đang đứng trước những cơ hội mới. Không còn chỉ được nhìn nhận là không gian sản xuất nông nghiệp thuần túy, nhiều vùng quê đang từng bước trở thành những điểm đến giàu bản sắc, kết hợp giữa nông nghiệp sinh thái, văn hóa, làng nghề, du lịch trải nghiệm và các hoạt động sáng tạo.

1tlv2.jpg
Trưng bày nghệ thuật “Ẩn long tọa” tại khu du lịch sinh thái Green Park, xã Phù Đổng

Theo các nhà nghiên cứu văn hóa, mô hình “nông thôn sáng tạo” không nên hiểu đơn thuần là đưa công nghệ hay mô hình kinh tế mới vào làng quê. Cốt lõi của quá trình này là chuyển hóa nguồn lực văn hóa, tri thức bản địa và con người thành động lực phát triển mới.

Đây là hướng tiếp cận đặc biệt phù hợp với Hà Nội - nơi tồn tại một hệ thống làng cổ, làng nghề, di sản, lễ hội và không gian văn hóa truyền thống vô cùng phong phú. Việc coi nông thôn là không gian văn hóa hấp dẫn, tạo ra nhiều giá trị kinh tế mới - đây chính là chìa khóa cho sự phát triển bền vững.

Theo đó, giá trị của nông thôn Thủ đô không chỉ nằm ở quỹ đất hay sản lượng nông sản, mà còn ẩn chứa trong hệ thống di tích, làng nghề, lễ hội và không gian sinh hoạt cộng đồng. Khi được nhận diện và khai thác đúng hướng, những giá trị này sẽ trở thành “tài nguyên sáng tạo” vô giá.

Thực tế tại nhiều địa phương cho thấy quá trình dịch chuyển này đang diễn ra mạnh mẽ. Ở xã Phù Đổng, khu du lịch sinh thái Green Park đang dần trở thành một không gian kết nối giữa nghệ thuật đương đại với cảnh quan, văn hóa và di sản. Tại làng nghề Đào Thục, các hoạt động trải nghiệm văn hóa dân gian như tuồng, chèo, ca trù, trò diễn truyền thống, vẽ con rối và in thủ công đang mở ra cách tiếp cận mới với di sản.

1tlv1.jpg
Chương trình “Tết làng Việt” tại làng cổ Đường Lâm đã trở thành một thương hiệu văn hóa đặc sắc, thu hút đông đảo người dân và du khách

Trong khi đó, Bát Tràng phát triển các tour làm gốm, thăm đình chùa, từng bước biến di sản làng nghề thành sản phẩm du lịch - giáo dục hấp dẫn. Tại làng cổ Đường Lâm, nghệ nhân sơn mài Nguyễn Tấn Phát sáng tạo các sản phẩm dựa trên hoa văn truyền thống, hay không gian Đoài Creative tổ chức hoạt động tương tác và trải nghiệm di sản.

Những mô hình này chứng minh rằng, khi kết nối với thiết kế, nghệ thuật và giáo dục, di sản tiếp tục sống trong đời sống đương đại, đồng thời mang lại giá trị kinh tế thiết thực.

Một thay đổi quan trọng trong tư duy phát triển “nông thôn sáng tạo” của Hà Nội là chuyển từ việc "bán sản phẩm" sang tạo ra những "sản phẩm đa giá trị". Trước đây, giá trị nông nghiệp chủ yếu đo bằng sản lượng và doanh số, nhưng hiện nay, người tiêu dùng không chỉ mua sản phẩm mà còn tìm kiếm câu chuyện, không gian văn hóa và sự trải nghiệm phía sau.

Một sản phẩm nông nghiệp vì thế có thể tạo thêm giá trị gia tăng từ du lịch và dịch vụ đi kèm. Một nghề truyền thống có thể trở thành hoạt động giáo dục sinh động; một ngôi làng có thể trở thành điểm đến văn hóa; một không gian sản xuất có thể biến thành nơi tổ chức workshop, trưng bày nghệ thuật hay giao lưu sáng tạo.

Từ góc nhìn này, “nông thôn sáng tạo” không có nghĩa là từ bỏ nông nghiệp hay nghề thủ công để làm du lịch. Điều cốt yếu là cần biết kết nối giá trị sẵn có với câu chuyện văn hóa địa phương để gia tăng chuỗi giá trị. Đây cũng là hướng đi thành công tại các làng nghề như Hồng Vân, Bát Tràng hay Đường Lâm - nơi sản xuất, văn hóa và du lịch trải nghiệm ngày càng gắn kết chặt chẽ.

Hiện đại nhưng không đánh mất “hồn quê”

Yêu cầu then chốt đặt ra trong quá trình xây dựng nông thôn mới sáng tạo là cân bằng giữa hiện đại hóa và bảo tồn bản sắc. "Nông thôn sáng tạo" không đồng nghĩa với bê tông hóa hay biến làng quê thành "đô thị thu nhỏ". Hạ tầng điện, nước, giao thông, dịch vụ và công nghệ số cần được nâng cấp để cải thiện chất lượng sống, nhưng song song đó phải giữ được cảnh quan, kiến trúc, không gian làng xã và các tập quán văn hóa đặc trưng.

1tlv3.jpg
Các em học sinh tham gia hoạt động trải nghiệm tại điểm du lịch xã Hồng Vân

Sở hữu hơn 1.350 làng nghề và làng có nghề, cùng hệ thống di tích, lễ hội và tri thức dân gian phong phú, Hà Nội đang nắm giữ nền tảng vô cùng lớn để phát triển mô hình “nông thôn sáng tạo”. Thay vì “mang đô thị về làng”, mỗi địa phương nên phát huy giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan riêng biệt để tạo động lực bứt phá. Đây chính là điểm khác biệt cốt lõi giữa "nông thôn sáng tạo" và quá trình đô thị hóa tự phát. Sáng tạo không phải là xóa bỏ cái cũ để thay bằng cái mới, mà là tìm cách làm cho những giá trị vốn có thích ứng và tỏa sáng trong đời sống hiện đại.

Nếu làm được điều đó, xây dựng nông thôn mới sẽ không dừng lại ở việc hoàn thiện hạ tầng hay nâng cao thu nhập vật chất. Đó còn là hành trình đánh thức sức sáng tạo mạnh mẽ trong từng làng quê, để nông thôn Thủ đô vừa hiện đại, văn minh, đáng sống, vừa gìn giữ trọn vẹn “hồn cốt” văn hóa truyền thống.

* Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội

Xem thêm

Gia Lai: Đào tạo nghề gắn với sinh kế, giúp người dân vùng biên thoát nghèo

Gia Lai: Đào tạo nghề gắn với sinh kế, giúp người dân vùng biên thoát nghèo

(CLO) Thay vì sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, người dân xã biên giới Ia Pnôn (Gia Lai) đang từng bước tiếp cận kiến thức, kỹ thuật canh tác thông qua lớp đào tạo nghề trồng và chăm sóc cây điều tại làng Chan. Qua đó, giúp bà con thay đổi tập quán sản xuất, nâng cao kỹ năng chăm sóc vườn cây, từng bước cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm.

Tuyên Quang: Tìm thấy nạn nhân mất tích tại Hồ sinh thái Na Hang

Tuyên Quang: Tìm thấy nạn nhân mất tích tại Hồ sinh thái Na Hang

(CLO) Sau 4 ngày nỗ lực tìm kiếm, ngày 21/11, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) khu vực Hà Giang phối hợp với Công an xã Minh Ngọc đã tìm thấy thi thể anh Triệu Văn Nghè (sinh năm 1984), trú tại thôn Thượng Tân, xã Minh Ngọc, bị mất tích do đuối nước tại Hồ sinh thái Na Hang.

Gia Lai: Kỷ luật cán bộ bảo vệ rừng sau vụ phá gần 700 cây thông, tiếp tục phát hiện rừng thông bị tàn phá

Gia Lai: Kỷ luật cán bộ bảo vệ rừng sau vụ phá gần 700 cây thông, tiếp tục phát hiện rừng thông bị tàn phá

(CLO) Liên quan vụ phá gần 700 cây thông hàng chục năm tuổi tại xã Ayun (tỉnh Gia Lai), một viên chức đã bị kỷ luật cảnh cáo. Tuy nhiên, một tiểu khu khác thuộc cánh rừng này tiếp tục ghi nhận hàng trăm cây thông bị cưa hạ, “bức tử”. Hiện lực lượng chức năng đang mở rộng hiện trường, kiểm đếm toàn bộ số cây bị phá hoại để báo cáo UBND tỉnh.

Giữ vững biên cương từ lòng dân trong kỷ nguyên số

Giữ vững biên cương từ lòng dân trong kỷ nguyên số

(CLO) Trên tuyến biên giới dài hơn 80km giáp Campuchia, những già làng, người có uy tín và thanh niên địa phương đang trở thành những “cột mốc sống”, sát cánh cùng Bộ đội Biên phòng Gia Lai giữ gìn từng tấc đất biên cương. Trong kỷ nguyên số, khi công nghệ trở thành nhịp cầu kết nối quân - dân, sức mạnh lòng dân tiếp tục được bồi đắp, góp phần giữ vững bình yên nơi phên dậu Tổ quốc.

Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

Khi người dân vùng cao làm chủ công nghệ, thu nhập từ nông nghiệp từng bước được nâng lên

(CLO) Từ những khu nhà màng trồng cà chua, hoa chất lượng cao ở Lào Cai đến vườn chanh leo của đồng bào Dao tại Lai Châu, việc ứng dụng khoa học, công nghệ đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất nông nghiệp ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Không chỉ giúp nâng cao năng suất, tiết kiệm chi phí, những mô hình này còn cho thấy khi người dân được tiếp cận kỹ thuật mới và có sự liên kết trong tiêu thụ sản phẩm, lợi thế đất đai, khí hậu địa phương có thể chuyển hóa thành nguồn thu nhập ổn định hơn.

Quảng Trị: Khơi thông nguồn lực, tạo sức bật cho xây dựng nông thôn mới

Quảng Trị: Khơi thông nguồn lực, tạo sức bật cho xây dựng nông thôn mới

Để hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới năm 2026, 14 xã đăng ký phấn đấu đạt chuẩn tại Quảng Trị đang đứng trước yêu cầu vừa hoàn thiện các tiêu chí, vừa nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn, đẩy nhanh tiến độ công trình và tạo động lực phát triển sản xuất. Trong đó, khơi thông nguồn lực, đầu tư đúng trọng tâm và cải thiện thu nhập cho người dân được xem là những yếu tố quyết định tính bền vững của chương trình.

Gia Lai: Kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng xanh từ hai dự án năng lượng tái tạo hơn 2.181 tỷ đồng

Gia Lai: Kỳ vọng tạo động lực tăng trưởng xanh từ hai dự án năng lượng tái tạo hơn 2.181 tỷ đồng

(CLO) Hai dự án Nhà máy điện gió Tây Hồ - Chư Prông và Nhà máy điện mặt trời nổi Bàu Cạn vừa được khởi công tại tỉnh Gia Lai, với tổng vốn đầu tư hơn 2.181 tỷ đồng. Khi đi vào hoạt động, 2 dự án dự kiến cung cấp gần 170 triệu kWh điện sạch mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, góp phần khai thác tiềm năng năng lượng tái tạo và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Đưa công nghệ số vào cuộc chiến chống tội phạm nơi biên giới

Đưa công nghệ số vào cuộc chiến chống tội phạm nơi biên giới

(CLO) Từ mô hình “Hòm thư điện tử tố giác tội phạm ẩn danh” đến phong trào “Bình dân học vụ số”, Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai đang từng bước ứng dụng công nghệ vào công tác vận động quần chúng. Những cách làm này không chỉ mở rộng kênh tiếp nhận thông tin, góp phần phát hiện, đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật mà còn giúp người dân vùng biên nâng cao kỹ năng số, chủ động tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, chung tay bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không ai giám sát vùng trồng tốt bằng chính người nông dân

Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng: Không ai giám sát vùng trồng tốt bằng chính người nông dân

(CLO) Việc phân cấp thẩm quyền cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói về thẳng cấp xã được xem là bước tiến lớn trong cải cách thủ tục hành chính. Tuy nhiên, trước những lo ngại về năng lực tiếp nhận của cơ sở, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định sẽ có cơ chế hỗ trợ tối đa, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời nhấn mạnh vai trò giám sát chéo từ chính cộng đồng những người làm nông nghiệp.

Cỡ chữ bài viết: