Đổi mới cách làm – lan tỏa mô hình giảm nghèo hiệu quả
Công tác giảm nghèo ở Hà Tĩnh được thực hiện công khai, minh bạch từ khâu xác định đối tượng đến phân bổ, giám sát nguồn vốn. Các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương và tổ chức đoàn thể phối hợp chặt chẽ trong tuyên truyền, hướng dẫn, kiểm tra và hỗ trợ người dân.
Tổng nguồn vốn thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025 hơn 376 tỷ đồng, bao gồm ngân sách Trung ương, ngân sách tỉnh và nguồn huy động xã hội hóa. Trong đó, giai đoạn 2021 – 2024 đã giải ngân hơn 198 tỷ đồng, dự kiến năm 2025 sẽ thực hiện thêm hơn 70 tỷ đồng.
Thực hiện Dự án đa dạng hóa sinh kế, Hà Tĩnh đã xây dựng 537 mô hình giảm nghèo (chủ yếu trong lĩnh vực chăn nuôi và phi nông nghiệp) với gần 9.150 hộ dân tham gia. Người dân được hỗ trợ vốn, cây - con giống, tập huấn kỹ thuật, quản lý sản xuất và mở rộng quy mô phù hợp với điều kiện địa phương. Đến nay, đã có hơn 8.600 hộ thoát nghèo bền vững.
Cùng với phát triển sinh kế, tỉnh chú trọng đào tạo nghề và tạo việc làm cho người dân. Gần 1.100 lao động nghèo, cận nghèo và hộ mới thoát nghèo đã được học nghề phù hợp nhu cầu thực tế. Sau đào tạo, phần lớn có việc làm ổn định, góp phần nâng cao tỷ lệ lao động qua đào tạo và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới. Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh tổ chức 2 hội chợ việc làm và 20 phiên giao dịch lưu động, thu hút hơn 3.500 lao động tham gia.
Ngân hàng Chính sách xã hội Hà Tĩnh cũng phát huy hiệu quả các chương trình cho vay ưu đãi đối với hộ nghèo, cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và hộ vay giải quyết việc làm, giúp người dân có điều kiện phát triển sản xuất, ổn định cuộc sống.
Đến cuối năm 2024, toàn tỉnh còn 9.236 hộ nghèo (chiếm 2,4%, giảm 2,28% so với đầu kỳ) và 11.736 hộ cận nghèo (chiếm 3,04%, giảm 2,05%). Tỷ lệ hộ nghèo giảm bình quân 0,76%/năm, đạt mục tiêu đề ra. Phong trào “Cả nước chung tay vì người nghèo – không để ai bị bỏ lại phía sau” lan tỏa sâu rộng, nhận được sự hưởng ứng tích cực từ người dân và doanh nghiệp.
Song song đó, Hà Tĩnh còn tập trung đầu tư hạ tầng thiết yếu tại vùng khó khăn như đường giao thông nông thôn, công trình cấp nước sinh hoạt, trường học, trạm y tế. Hơn 80 công trình nhỏ được đầu tư, góp phần nâng cao chất lượng đời sống, giảm chi phí sản xuất và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân phát triển kinh tế. Chính quyền các cấp cũng quan tâm hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở cho hộ nghèo, cận nghèo, người có công, giúp họ an cư để lạc nghiệp.
Nhiều mô hình sáng tạo được nhân rộng, như tổ tiết kiệm và vay vốn, câu lạc bộ phụ nữ giúp nhau làm kinh tế, mô hình thanh niên lập nghiệp tại quê hương, hay “Ngôi nhà xanh – thu gom phế liệu gây quỹ” vừa bảo vệ môi trường, vừa hỗ trợ hội viên yếu thế vươn lên. Những hoạt động này không chỉ hỗ trợ về vật chất mà còn thay đổi nhận thức, khơi dậy tinh thần tự lực trong cộng đồng.
Khắc phục khó khăn – Hướng tới phát triển bền vững
Dù đạt nhiều kết quả tích cực, công tác giảm nghèo ở Hà Tĩnh vẫn còn không ít khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo, cận nghèo không có khả năng lao động chiếm tỷ lệ cao (trên 69% và 38%), khiến việc triển khai mô hình sản xuất gặp hạn chế. Một số địa phương lúng túng trong lựa chọn cây, con giống phù hợp; thủ tục triển khai dự án còn phức tạp, chậm tiến độ; công tác chỉ đạo ở một số nơi chưa quyết liệt, trong khi việc nhân rộng mô hình hiệu quả còn thiếu đồng đều. Một bộ phận người dân vẫn mang tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước.
Trước thực tế đó, Hà Tĩnh xác định thời gian tới tập trung vào ba hướng trọng tâm: Nhân rộng mô hình giảm nghèo hiệu quả, mỗi địa phương ít nhất có một mô hình phù hợp, bền vững. Gắn đào tạo nghề với tạo việc làm, lựa chọn ngành nghề sát với nhu cầu sản xuất và thị trường lao động. Đơn giản hóa thủ tục, tăng tính chủ động cho cơ sở, bảo đảm hỗ trợ đúng đối tượng, kịp thời, hiệu quả.
Tỉnh cũng sẽ tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức, khơi dậy tinh thần tự lực của người dân; đồng thời huy động thêm nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân cùng tham gia các hoạt động an sinh và hỗ trợ sinh kế.
Thời gian tới, Hà Tĩnh dự kiến lồng ghép mục tiêu giảm nghèo với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, đặc biệt là xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế tập thể. Việc kết nối hộ nghèo, hộ cận nghèo với hợp tác xã và doanh nghiệp tiêu thụ sản phẩm sẽ giúp mở rộng thị trường, nâng cao giá trị nông sản, hình thành chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ ổn định, bền vững. Đây được xem là hướng đi chiến lược giúp người dân không chỉ thoát nghèo mà còn vươn lên làm giàu trên chính quê hương.
Cùng với đó, Hà Tĩnh đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp, khuyến khích người dân áp dụng tiến bộ kỹ thuật, nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế. Tỉnh sẽ xây dựng, cập nhật cơ sở dữ liệu hộ nghèo, cận nghèo và chương trình hỗ trợ, đảm bảo minh bạch, thống nhất, phục vụ quản lý, giám sát và đánh giá kết quả chính xác, kịp thời.
Song song, tỉnh quan tâm bồi dưỡng năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở làm công tác giảm nghèo, phát huy vai trò các tổ chức đoàn thể, cộng đồng dân cư trong hỗ trợ, giám sát và lan tỏa mô hình hiệu quả. Việc tuyên truyền, vận động người dân chủ động, tự lực, tích cực phát triển sinh kế sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần thay đổi nhận thức, giảm dần tâm lý phụ thuộc vào chính sách.
Giảm nghèo bền vững không chỉ là hỗ trợ vật chất, mà quan trọng hơn là tạo cơ hội để người dân phát huy năng lực, vươn lên bằng chính sức lao động của mình. Với cách làm cụ thể, phù hợp thực tiễn và sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, Hà Tĩnh đang từng bước củng cố thành quả, hướng tới mục tiêu giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống nhân dân và phát triển kinh tế - xã hội toàn diện, lâu dài.
