Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn từ lâu đã khẳng định giá trị văn hóa tâm linh vững chắc và sức sống nội sinh mạnh mẽ trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương.
Được khôi phục từ năm 1990 và được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia vào năm 2012, lễ hội không chỉ là một di sản quý báu mà còn trở thành sản phẩm du lịch độc đáo, có sức hút đặc biệt đối với du khách trong và ngoài nước.
Nhằm chuẩn bị chu đáo cho mùa lễ hội năm 2026, Ủy ban nhân dân phường Đồ Sơn đã chủ động ban hành các phương án, kế hoạch quản lý đồng bộ. Theo thông tin chính thức từ ông Phạm Hoàng Tuấn - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Đồ Sơn, Trưởng Ban tổ chức lễ hội, công tác tổ chức năm nay sẽ ghi nhận nhiều thay đổi căn bản, mang tính đột phá từ quy mô, quy chế thi đấu cho đến các biện pháp bảo vệ môi trường, nhằm bảo tồn và phát huy bền vững các giá trị cốt lõi của tiền nhân để lại.
Điểm mới đáng chú ý đầu tiên trong mùa lễ hội năm 2026 chính là việc khôi phục hoàn chỉnh quy mô tổ chức gồm hai vòng đấu rõ rệt bao gồm vòng đấu loại và vòng chung kết, tuân thủ nghiêm ngặt theo đúng truyền thống và hồ sơ di sản đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thông qua.
Việc tổ chức vòng đấu loại nhằm mục đích rà soát, tuyển chọn ra những ông trâu có chất lượng cao nhất, đảm bảo tính hấp dẫn và cống hiến cho người xem khi bước vào vòng tranh tài quyết định. Đây cũng là năm đầu tiên ngày hội chứng kiến sự chuyển giao toàn diện khi công tác tổ chức hoàn toàn do một mình phường Đồ Sơn đảm nhiệm độc lập.
Về mặt nguyên tắc, các chủ trâu tham gia bắt buộc phải thuộc quyền quản lý của phường Đồ Sơn. Tuy nhiên, căn cứ theo quy chế quản lý và nhằm tôn trọng thành tích lịch sử, ban tổ chức vẫn duy trì quyền tham gia đối với chủ trâu thuộc phường Nam Đồ Sơn do đã xuất sắc đạt giải cao tại kỳ lễ hội năm 2025 trước đó. Sự linh hoạt mang tính kế thừa này vừa đảm bảo tính nghiêm minh của quy chế mới, vừa giữ trọn vẹn tình gắn kết giữa các địa phương lân cận có chung niềm đam mê di sản.
Bên cạnh những điều chỉnh về mặt quy mô hành chính, Ban tổ chức cũng tiến hành bổ sung, sửa đổi toàn diện Quy chế tổ chức lễ hội, đặc biệt là phương thức phân bổ số lượng trâu đăng ký tham gia.
Tổng số lượng trâu chọi tranh tài trong năm 2026 được ấn định là 32 trâu. Trong đó, 28 suất được phân bổ đều cho 4 đình, đền lớn trên địa bàn phường bao gồm đền Nghè, đình Ngọc Xuyên, đình Nam và đình Ngọc Hải, tương ứng với mỗi cơ sở tâm linh được đăng ký tối đa 7 trâu. Bốn suất tham gia còn lại được đặc cách phân bổ trực tiếp cho các chủ trâu có trâu đạt giải Nhất, giải Nhì và đồng giải Ba của mùa giải năm trước.
Nhằm tăng cường tính chuyên nghiệp và minh bạch, một quy định kỹ thuật hoàn toàn mới cũng được áp dụng đối với các cặp trâu vào sân nhưng không thi đấu. Theo đó, nếu sau mười phút tính từ thời điểm vào sới mà cặp trâu vẫn không tiến hành phân định bằng các miếng đánh hoặc không bỏ chạy, tổ trọng tài sẽ lập tức cho dừng trận đấu; kết quả thắng thua khi đó sẽ được định đoạt một cách khách quan thông qua hình thức bốc thăm công khai và công bố kết quả trực tiếp ngay tại sân vận động.
Đáng chú ý, công tác truyền thông và phục vụ nhân dân tại lễ hội năm nay cũng được nâng cấp mạnh mẽ với một tư duy tiếp cận rất mới. Ban tổ chức đã thống nhất phương án phối hợp chặt chẽ với Trung tâm Thể thao thuộc Đài Truyền hình Việt Nam cùng Đài Phát thanh và Truyền hình Hải Phòng để tổ chức quảng bá rộng rãi thông tin về cả hai vòng đấu.
Vòng đấu loại sẽ hoàn toàn không phát sóng truyền hình trực tiếp nhằm khuyến khích người dân và du khách đến trải nghiệm trực tiếp không khí lễ hội truyền thống tại địa phương. Trong khi đó, toàn bộ diễn biến kịch tính của vòng chung kết sẽ được truyền hình trực tiếp trên các kênh sóng quốc gia để phục vụ khán giả cả nước.
Song song với đó, để giải quyết triệt để tình trạng quá tải do sức chứa giới hạn của sân vận động trung tâm phường, Ban tổ chức sẽ triển khai lắp đặt hệ thống màn hình LED có kích thước lớn hơn tại các vị trí thuận lợi phía bên ngoài khuôn viên sới chọi, giúp những du khách không thể vào sân vẫn có thể thưởng thức trọn vẹn các kháp đấu lịch sử một cách an toàn và thoải mái.
Yếu tố văn hóa tâm linh được lồng ghép sâu sắc thông qua những quy định chi tiết trong công tác tổ chức là điểm khác biệt của lễ hội Chọi Trâu Đồ Sơn với các lễ hội khác. Các nghi lễ truyền thống cốt lõi như lễ dâng hương, thượng cờ khai hội, lễ tế thần linh, lễ hiến sinh và lễ tống thần vẫn được giữ gìn nguyên vẹn, thực hiện bài bản theo đúng ghi chép cổ xưa của các bậc tiền bối truyền lại.
Sau khi trải qua nghi lễ trình trâu trang trọng tại các đình làng và được thần linh chấp thuận, các chú trâu sẽ được tôn kính gọi bằng danh xưng "Ông Trâu", thể hiện sự ngưỡng vọng của người dân đối với linh vật của lễ hội.
Đặc biệt, nhằm hưởng ứng phong trào xây dựng nếp sống văn minh và bảo vệ cảnh quan, Ban tổ chức quy định toàn bộ thịt trâu chọi sau khi giết mổ bán cho người dân phải được đóng gói bằng túi giấy thân thiện với môi trường thay vì túi nilon thông thường.
Với những bước đi bài bản, kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và hơi thở hiện đại, Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn - VTV năm 2026 hứa hẹn sẽ mang đến một diện mạo mới đầy văn minh, an toàn, xứng tầm là di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu của quốc gia.
