Tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân Việt Nam năm 2025, nhiều đại biểu, nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp đã nêu các kiến nghị liên quan đến vốn, an toàn thực phẩm, thị trường, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và mở rộng xuất khẩu nông sản.
Bà Nguyễn Thị Trâm, nông dân xuất sắc tỉnh Bắc Ninh cho biết, nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi vốn đầu tư lớn nhưng nông dân rất khó vay do phần lớn đất sản xuất là đất thuê, không đủ tài sản thế chấp; nguồn vốn từ Quỹ hỗ trợ nông dân hiện chỉ ở mức 100 triệu đồng/dự án là quá thấp. Bà kiến nghị Chính phủ nghiên cứu hình thành một quỹ tín dụng chuyên hỗ trợ lĩnh vực này.
Về an toàn thực phẩm, bà Trâm nêu thực tế nhiều nông dân chưa coi trọng vấn đề này dù đã có nhiều chỉ đạo từ Đảng và Chính phủ. Bà Trâm kỳ vọng Đề án tuyên truyền, vận động hướng dẫn nông dân sản xuất, kinh doanh nông sản, thực phẩm an toàn do Trung ương Hội Nông dân xây dựng sớm triển khai để chúng tôi được tham gia.
Để thu hút người trẻ và người có trình độ về nông thôn, bà Trâm cũng đề xuất nghiên cứu xây dựng các khu công nghiệp dành riêng cho nông nghiệp.
Từ thực tiễn sản xuất, ông Lê Tuấn Anh, Hợp tác xã nông công nghiệp thương mại du lịch Than Uyên đề nghị, Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương xây dựng cơ chế phối hợp để thúc đẩy liên kết vùng trong sản xuất; tháo gỡ các vướng mắc về cơ chế liên kết, khuyến khích phát triển chuỗi giá trị gắn với chuyển đổi số, nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn. Ông Tuấn Anh đề xuất quy định rõ trách nhiệm của cấp xã và cấp tỉnh trong vai trò “mẹ đỡ” của chuỗi liên kết, thậm chí cần đưa vào chỉ tiêu đánh giá hoàn thành nhiệm vụ của lãnh đạo xã, tỉnh về tiêu chí thúc đẩy liên kết.
Ông Tuấn Anh cũng kiến nghị ban hành chính sách hỗ trợ tiêu thụ nông sản ổn định, bền vững; xây dựng cơ chế giúp nông dân và hợp tác xã đưa sản phẩm đạt tiêu chuẩn vào hệ thống siêu thị và bán lẻ.
Đại diện doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Nông nghiệp BAF Việt Nam đề nghị Chính phủ xem xét hỗ trợ mô hình “chăn nuôi heo trong nhà cao tầng thông minh” quy mô 64.000 heo nái và 1,6–1,8 triệu heo thương phẩm/năm. Mô hình có ưu điểm tiết kiệm 5–8 lần diện tích, tận dụng chiều cao thay vì mở rộng mặt bằng; tự động hóa cao, giảm 20–30% lao động và ứng dụng IoT, AI, Big Data để tối ưu quản lý.
Ông Minh đề xuất thí điểm mô hình trong nhóm dự án nông nghiệp công nghệ cao; hỗ trợ tín dụng xanh; ưu đãi thuế cho thiết bị công nghệ cao; hỗ trợ nghiên cứu nội địa hóa; xây dựng bộ tiêu chí kỹ thuật quốc gia; tháo gỡ vướng mắc pháp lý để đẩy nhanh triển khai.
Từ góc độ ngành hàng lớn, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Intimex, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam nhận định, giá trị nhiều mặt hàng nông sản, như sầu riêng, cà phê, tiêu, gạo, tăng mạnh những năm gần đây. Tuy nhiên, xuất khẩu đang gặp khó do yêu cầu về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hóa học. Ông Hà Nam đề nghị đẩy nhanh tháo gỡ các rào cản để tăng tốc xuất khẩu.
Đối với gạo, ông Hà Nam cho biết, xuất khẩu gặp khó khi thị trường Philippines có lúc tạm dừng nhập khẩu. Điều này có thể tạo ra dư thừa khoảng 4 triệu tấn lúa gạo vụ Đông Xuân nếu thị trường không được khai thông. Ông Hà Nam kiến nghị cho phép doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhà nước mua trữ lúa gạo trong 6 tháng để bình ổn giá; đồng thời mở rộng các thị trường mới, tiếp tục thúc đẩy chiến lược thương hiệu gạo Việt Nam và tận dụng các thị trường như Nhật Bản, Tây Á, Bangladesh.
Ở lĩnh vực phát triển chuỗi giá trị chăn nuôi chất lượng cao, ông Vũ Mạnh Hùng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hùng Nhơn nhấn mạnh, vai trò của minh bạch và hợp tác quốc tế trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Ông Hùng cho biết, Tập đoàn Hùng Nhơn đang liên kết với các đối tác lớn như De Heus (Hà Lan), Bel Gà và Big Dutchman (Đức) để xây dựng chuỗi chăn nuôi xuất khẩu; dự kiến đầu năm 2026 sẽ xuất khẩu lô gà đầu tiên sang thị trường Halal và vận hành cụm nhà máy quy mô lớn tại Tây Ninh.
Ông Hùng đề xuất tối ưu hóa việc thực hiện các nghị quyết về khoa học, công nghệ và kinh tế tư nhân; tạo cơ chế thông thoáng để doanh nghiệp Việt Nam có thể sánh vai được với các tập đoàn hàng đầu thế giới về làm nông nghiệp; hỗ trợ mạnh mẽ hơn về mặt thể chế. Đặc biệt, cần có những chính sách cụ thể hơn cho việc doanh nghiệp Việt Nam bắt tay, liên kết với tập đoàn lớn trên thế giới để tạo ra một chuỗi cung ứng chất lượng cao trên thế giới; tạo điều kiện cho chuyên gia nước ngoài khảo sát nhanh hơn và nhân rộng mô hình doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao.
Trả lời các kiến nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường - Trần Đức Thắng khẳng định, vấn đề an toàn thực phẩm trong nông sản, chăn nuôi và trồng trọt sẽ được chuyển đổi mạnh mẽ. Bộ đã phối hợp Hội Nông dân và Hội Phụ nữ triển khai chương trình tuyên truyền và vận động sản xuất kinh doanh nông sản an toàn trong 4 năm qua; đồng thời chuẩn bị áp dụng giải pháp quyết liệt hơn từ năm 2026.
Bắt đầu từ ngày 1/1/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ chính thức phối hợp với các cơ quan chức năng áp dụng thí điểm quản lý sầu riêng, kể cả tiêu thụ trong nước và xuất khẩu đều phải gắn với việc truy xuất nguồn gốc, vùng trồng, cơ sở đóng gói. Mục tiêu là phải đảm bảo chặt chẽ để loại bỏ những sản phẩm không an toàn, có chứa các chất cấm độc hại như Cadimi hay vàng ô, không được phép lưu thông tại Việt Nam cũng như trên thị trường quốc tế.
Về chuỗi sản xuất chăn nuôi, Bộ trưởng Trần Đức Thắng chỉ ra điểm yếu then chốt là sự phụ thuộc quá lớn vào nguồn nguyên liệu nhập khẩu cho thức ăn chăn nuôi, chiếm tới 70-80% tổng nhu cầu. Sự phụ thuộc này ảnh hưởng lớn đến giá thành và tính ổn định của ngành.
Để giải quyết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã và đang làm việc với các doanh nghiệp, tập đoàn lớn trong nước như Hùng Nhơn, Tân Long để phối hợp và kêu gọi sự vào cuộc của chính quyền địa phương trong việc xây dựng các vùng trồng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Nếu làm tốt, phối hợp cùng địa phương, chúng ta sẽ giảm được sự phụ thuộc và tổ chức tiêu thụ trực tiếp được cho bà con nông dân, đặc biệt là với các trang trại lớn cần một lượng nguyên liệu khổng lồ.
Liên quan đến xuất khẩu gạo, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết, vừa qua cũng có khó khăn, do thị trường Philippines. Song thị trường vẫn rất ổn định và Việt Nam không cần quá lo lắng. Thị phần gạo toàn cầu có quy mô lớn, có trên 200 thị trường, khoảng trên dưới 60 triệu tấn/năm và với sản lượng xuất khẩu gạo của Việt Nam khoảng 7-8 triệu tấn/năm, chúng ta vẫn có thị trường vững chắc.
Bộ trưởng đề nghị các doanh nghiệp ngoài việc kiến nghị chung cần chủ động phát triển vào các thị trường tiềm năng như châu Phi và các nước trong khu vực Đông Nam Á. Bộ trưởng đặt kỳ vọng lớn vào chương trình "1 triệu hecta lúa chất lượng cao" tại Đồng bằng sông Cửu Long. Khi chương trình hoàn thành và có sản phẩm vào năm 2025, Việt Nam sẽ đẩy mạnh tiếp cận thị trường Nhật Bản – một thị trường tuy khó tính nhưng rất ổn định và cho phép tiêu thụ sản phẩm với giá cao, xứng đáng với chất lượng gạo hàng đầu Việt Nam.
Cuối cùng, về vấn đề đào tạo nguồn nhân lực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, sẵn sàng sử dụng 34 trường nghề trực thuộc để đáp ứng đơn đặt hàng của các doanh nghiệp, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thực hiện trong chăn nuôi, trồng trọt và sản xuất nông nghiệp, phục vụ trực tiếp cho các chuỗi giá trị mới.
