Mới đây, Chính phủ ban hành Quyết định 2069 phê duyệt Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030, hướng tới xây dựng hệ sinh thái hàng Việt có chất lượng, sức cạnh tranh và kết nối đồng bộ từ sản xuất đến phân phối, tiêu dùng.
Trao đổi với phóng viên, ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương cho biết: Trong bối cảnh thị trường nội địa chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ hàng nhập khẩu giá rẻ và các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, việc khơi gợi trách nhiệm dân tộc là cần thiết nhưng chưa đủ.
+ Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030 có những điểm mới nào so với các chương trình trước đây, thưa Cục trưởng?
- Chương trình “Hàng Việt vì người Việt” giai đoạn 2026-2030 được ban hành với nhiều điểm mới so với các Chương trình, đề án phát triển thị trường trong nước gắn với Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” trước đây.
Thứ nhất, đổi mới tư duy từ “ưu tiên dùng” sang “xứng đáng được tin dùng”. Các chương trình triển khai Cuộc vận động thời gian qua đã phát huy hiệu quả trong việc khơi dậy niềm tự hào, tinh thần dân tộc và hình thành thói quen ưu tiên hàng Việt. Tỷ lệ hàng Việt tại một số hệ thống phân phối hiện đại đạt mức tương đối cao.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường nội địa chịu sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ hàng nhập khẩu giá rẻ và các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới, việc khơi gợi trách nhiệm dân tộc là cần thiết nhưng chưa đủ.
Vì vậy, Chương trình xác lập mục tiêu cốt lõi là nâng tầm nội lực hàng Việt, lấy chất lượng, giá thành và trải nghiệm dịch vụ làm thước đo để chinh phục niềm tin của người tiêu dùng một cách lâu dài, bền vững.
Thứ hai, chuyển từ cách tiếp cận mang tính phong trào sang xây dựng hệ sinh thái hàng Việt có tiêu chí rõ ràng và kết quả đo lường được.
Lần đầu tiên, Chương trình xây dựng bộ nhận diện “Hàng Việt vì người Việt” thống nhất trên toàn quốc trên cơ sở tiêu chí xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, yêu cầu của quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn công bố áp dụng, yêu cầu về đo lường, chất lượng và khả năng truy xuất nguồn gốc.
Cuối cùng và cũng là điểm quan trọng nhất, chuyển chủ thể trung tâm từ “người tiêu dùng” sang “doanh nghiệp”.
Nếu trước đây trọng tâm là vận động người tiêu dùng, hô hào, thúc đẩy phía cầu thì nay trọng tâm đặt vào bên cung: hỗ trợ doanh nghiệp nâng cấp năng lực sản xuất, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và hệ thống phân phối.
Các hiệp hội ngành hàng được chuyển từ vai trò phối hợp, hỗ trợ sang chủ thể trực tiếp định hướng chuẩn mực ngành hàng, dẫn dắt doanh nghiệp hội viên xây dựng thương hiệu tiên phong.
Có thể nói, Chương trình đặt ra yêu cầu mới, không chỉ dừng ở việc vận động người Việt dùng hàng Việt, mà quan trọng hơn là hàng Việt phải nâng cao chất lượng, giá trị và trải nghiệm để người Việt tin tưởng, sẵn sàng lựa chọn.
Đây cũng chính là hàm nghĩa của tên gọi “Hàng Việt vì người Việt”: sản phẩm được tạo ra với mục tiêu phục vụ người Việt, từ nguyên liệu, thiết kế, công nghệ đến giá thành đều hướng đến nhu cầu thực tế của người tiêu dùng Việt Nam.
+ Chương trình sẽ triển khai những giải pháp nào để mở rộng hệ thống phân phối, đưa hàng Việt đến gần hơn với người tiêu dùng trên cả kênh truyền thống và thương mại điện tử, thưa ông?
- Thị trường hơn 100 triệu dân với sức mua tăng trưởng hai con số là tài sản chiến lược của nền kinh tế. Để hàng Việt giữ vững và mở rộng thị phần, Chương trình tập trung vào các nhóm giải pháp đối với hệ thống phân phối hiện đại, thúc đẩy tiêu thụ hàng Việt trên nền tảng thương mại điện tử và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Về hệ thống phân phối, Chương trình hướng đến phát triển mạng lưới phân phối hiện đại theo hướng đa kênh, tích hợp giữa kênh truyền thống và hiện đại, giữa trực tiếp và trực tuyến, nhằm mở rộng độ phủ của hàng Việt.
Về kích cầu tiêu dùng, các chương trình khuyến mại tập trung quy mô lớn, thực chất sẽ được tổ chức theo mùa vụ, dịp lễ, Tết và ngày mua sắm trực tuyến.
Chương trình khuyến khích phát triển các dịch vụ hỗ trợ tiêu dùng như giao hàng nhanh, thanh toán không dùng tiền mặt, đổi trả linh hoạt, bảo hành minh bạch, nhằm nâng cao trải nghiệm mua sắm hàng Việt.
Về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh, lực lượng quản lý thị trường và các lực lượng chức năng sẽ tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm hành vi sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng, hàng nhập lậu và gian lận xuất xứ trên cả kênh truyền thống và thương mại điện tử.
Bên cạnh đó, chính sách về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, nhãn hàng hóa và truy xuất nguồn gốc tiếp tục được hoàn thiện, bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh cho doanh nghiệp, hàng hóa sản xuất trong nước và bảo vệ niềm tin của người tiêu dùng.
+ Theo ông, doanh nghiệp Việt cần thay đổi tư duy và chiến lược kinh doanh như thế nào để không chỉ giữ vững thị trường trong nước mà còn từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, xây dựng được thương hiệu có sức cạnh tranh quốc tế?
- Quan điểm xuyên suốt của Chương trình là thị trường trong nước là mục tiêu chiến lược, thị trường quốc tế là động lực mở rộng; sản phẩm Việt chinh phục được thị trường nội địa là tiền đề để vươn ra các thị trường bên ngoài.
Để hàng Việt đứng vững trên sân nhà và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, doanh nghiệp cần tập trung vào ba nhóm giải pháp.
Thứ nhất, đặt người tiêu dùng Việt Nam vào trung tâm chiến lược kinh doanh và coi thị trường trong nước là thị trường mục tiêu, không phải là bệ đỡ khi xuất khẩu gặp khó khăn.
Doanh nghiệp cần nghiên cứu sâu nhu cầu, thị hiếu của từng phân khúc khách hàng, từng vùng miền, nhất là nhóm người tiêu dùng trẻ đang chiếm tỷ trọng lớn trong mua sắm trực tuyến, để sản phẩm từ nguyên liệu, thiết kế, công nghệ đến giá thành thực sự hướng đến người Việt, cạnh tranh bằng chất lượng, giá trị và trải nghiệm dịch vụ thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá.
Thứ hai, đầu tư thực chất vào công nghệ, chất lượng và minh bạch nguồn gốc. Doanh nghiệp cần chuẩn hóa sản xuất theo tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật và yêu cầu về đo lường, chủ động áp dụng giải pháp truy xuất nguồn gốc có khả năng kết nối với hệ thống truy xuất quốc gia, đồng thời từng bước chuyển dịch từ gia công, lắp ráp sang làm chủ công nghệ, thiết kế và nâng cao hàm lượng giá trị gia tăng trong nước, nhất là ở các ngành có năng lực sản xuất lớn như dệt may, da giày, thủy sản chế biến…
Thứ ba, kiên trì xây dựng thương hiệu một cách bài bản, dài hạn và bảo vệ tài sản trí tuệ. Thương hiệu không chỉ là nhãn hiệu hay hoạt động quảng bá, mà là kết quả tổng hợp của chất lượng ổn định, định vị sản phẩm rõ ràng, thiết kế, bao bì phù hợp thị hiếu, hệ thống phân phối và dịch vụ hậu mãi nhất quán.
Khi doanh nghiệp coi niềm tin của người tiêu dùng Việt Nam là tài sản cốt lõi để đầu tư thực chất vào chất lượng, thương hiệu, hàng Việt sẽ không chỉ đứng vững trên thị trường trong nước mà còn có nền tảng vững chắc để vươn ra thị trường quốc tế, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng “2 con số” của nền kinh tế.
Xin cảm ơn Cục trưởng!
