1.000 tỷ USD là một dấu mốc quan trọng
Theo báo cáo của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, trong 10 tháng của năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa sơ bộ đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm trước.
Cục Thống kê nhấn mạnh, đây là lần đầu tiên tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam vượt mốc 1.000 tỷ USD, đạt mức cao nhất từ trước đến nay. Điều này cho thấy quy mô hoạt động thương mại quốc tế tiếp tục được mở rộng mạnh mẽ.
Về vấn đề này, ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương cho biết, có thể khẳng định việc tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa vượt mốc 1.000 tỷ USD là một dấu mốc quan trọng, thể hiện quy mô và mức độ hội nhập ngày càng sâu rộng của nền kinh tế Việt Nam vào thương mại quốc tế.
Kết quả này có sự kết hợp của nhiều yếu tố. Trước hết là sự phục hồi và duy trì đà tăng trưởng của sản xuất trong nước, đặc biệt là các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo - nhóm ngành giữ vai trò chủ lực trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam.
“Khi năng lực sản xuất được mở rộng, cùng với việc các doanh nghiệp tận dụng tốt cơ hội từ nhu cầu thị trường quốc tế, kim ngạch xuất khẩu tiếp tục duy trì tăng trưởng tích cực”, ông nói.
Bên cạnh đó, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như điện tử, máy móc, thiết bị, dệt may, da giày… góp phần duy trì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu và đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Đồng thời, việc khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), cùng với nỗ lực mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, đã tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các thị trường lớn.
Bên cạnh các thị trường truyền thống, doanh nghiệp ngày càng quan tâm nhiều hơn đến các thị trường mới, còn nhiều tiềm năng tại Trung Đông, Nam Á, châu Phi và khu vực Mỹ Latinh.
“Ngoài ra, không thể không nhắc tới sự chủ động, linh hoạt của cộng đồng doanh nghiệp trong việc thích ứng với những biến động của thương mại toàn cầu, từ thay đổi nhu cầu thị trường, yêu cầu về tiêu chuẩn kỹ thuật, chuyển đổi xanh đến những điều chỉnh trong chính sách thương mại của các nước”, ông cho biết.
Mặc dù vậy, trong tổng kim ngạch xuất nhập khẩu, hàng hóa của các doanh nghiệp trong nước đang có phần “lép vế” hơn so với khối doanh nghiệp FDI.
Báo cáo của Cục Thống kê cũng cho thấy, trong 10 tháng qua, ở chiều xuất khẩu, tổng kim ngạch đạt gần 500 tỷ USD. Trong đó, khối FDI chiếm 81,2% tổng kim ngạch, trong khi doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm 18,8%.
Sự chênh lệch này cũng thể hiện ở chiều nhập khẩu. Trong tổng kim ngạch nhập khẩu 511,31 tỷ USD, khu vực FDI chiếm 74,2%, còn doanh nghiệp trong nước chiếm khoảng 25,8%.
Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cũng nhận định rằng, bên cạnh những kết quả tích cực, việc quy mô thương mại vượt 1.000 tỷ USD cũng đặt ra yêu cầu mới về phát triển bền vững.
Đó là không chỉ tăng trưởng về quy mô mà cần tiếp tục nâng cao chất lượng tăng trưởng, gia tăng giá trị tạo ra trong nước, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài và nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Thực tế, năng lực của doanh nghiệp trong nước, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong việc tham gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp chưa đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về quy mô sản xuất, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản trị chất lượng, khả năng đổi mới công nghệ cũng như tính ổn định của nguồn cung.
Bên cạnh đó, sự liên kết giữa khu vực doanh nghiệp trong nước và khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn chưa đạt được như kỳ vọng. Một số ngành sản xuất xuất khẩu hiện vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu, khiến khả năng lan tỏa từ hoạt động xuất khẩu sang khu vực doanh nghiệp trong nước còn hạn chế.
Trước thực trạng đó, thời gian tới, Bộ Công Thương sẽ nâng cao năng lực của doanh nghiệp Việt Nam thông qua hỗ trợ đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam từng bước trở thành nhà cung cấp trong chuỗi sản xuất toàn cầu, thay vì chỉ tham gia ở các công đoạn có giá trị gia tăng thấp.
Nhiều thương hiệu Việt vươn mình ra thế giới
Trong khi đó, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương cho biết, một số doanh nghiệp Việt Nam đã từng bước khẳng định năng lực trên thị trường quốc tế.
Ví dụ, Viettel hiện diện tại 10 thị trường nước ngoài, dẫn đầu thị phần tại 7 thị trường, với doanh thu quốc tế năm 2025 khoảng 3,3 tỷ USD. Trong khi đó, FPT năm 2025 đạt trên 35.000 tỷ đồng doanh thu từ dịch vụ công nghệ thông tin ở nước ngoài, giá trị hợp đồng ký mới khoảng 1,5 tỷ USD, trong đó Nhật Bản và Hoa Kỳ là những thị trường chủ lực.
Những kết quả này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam có khả năng cạnh tranh tại những thị trường có yêu cầu cao. Tuy nhiên, theo Cục trưởng Vũ Bá Phú, thế giới đang thay đổi nhanh chóng.
Các thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng, tiêu chuẩn, phát triển xanh và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, những không gian kinh doanh mới cũng mở ra, từ phân phối ở nước ngoài, thương mại số xuyên biên giới đến đầu tư quốc tế.
“Câu hỏi của giai đoạn tới vì thế không chỉ là chúng ta xuất khẩu thêm được bao nhiêu mà là doanh nghiệp Việt Nam giữ vai trò nào trong chuỗi giá trị toàn cầu, sở hữu những thương hiệu nào và hiện diện đến đâu trên không gian thị trường toàn cầu”, ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh.
Theo ông Vũ Bá Phú, mở rộng không gian phát triển đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam phải thay đổi tư duy kinh doanh, coi thị trường quốc tế là một không gian hoạt động thường xuyên, thay vì chỉ tập trung vào thị trường trong nước. Tư duy vươn ra nước ngoài cần trở thành một định hướng phát triển phổ biến, không chỉ với các tập đoàn lớn mà cả doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Sau mốc kim ngạch xuất nhập khẩu vượt 1.000 tỷ USD, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô thương mại mà còn nâng cao giá trị hàng hóa và vai trò của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
