Nền móng vững chắc cho báo chí Việt Nam hiện đại
Cách đây 76 năm, ngày 21/4/1950, tại xóm Roòng Khoa, xã Ðiềm Mặc (nay là xã Phú Đình), tỉnh Thái Nguyên, Hội những người viết báo Việt Nam - tiền thân của Hội Nhà báo Việt Nam - được thành lập.
Với sự ra đời của Hội những người viết báo Việt Nam, hoạt động báo chí trong thời kỳ kháng chiến đã được nâng lên một tầm cao mới. Trong điều kiện tác nghiệp thô sơ tại chiến khu Việt Bắc, Hội đã quy tụ đội ngũ nhà báo - chiến sĩ, biến ngòi bút thành vũ khí sắc bén để tuyên truyền đường lối kháng chiến toàn dân, toàn diện của Đảng và Bác Hồ. Các hội viên đã không quản ngại hy sinh, có mặt tại những mặt trận nóng bỏng nhất để kịp thời đưa tin chiến thắng, cổ vũ tinh thần quân dân, góp phần quan trọng vào thắng lợi “chấn động địa cầu”, đặt nền móng vững chắc cho nền báo chí cách mạng Việt Nam hiện đại.
Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ và xây dựng chủ nghĩa xã hội, Hội Nhà báo Việt Nam đã khẳng định vai trò là trung tâm đoàn kết, dẫn dắt đội ngũ nhà báo - chiến sĩ thực hiện trọn vẹn sứ mệnh trên cả hai mặt trận: Thống nhất đất nước và kiến thiết quốc gia.
Những nhà báo - chiến sĩ thời kỳ này vừa cầm bút vừa cầm súng để phản ánh sống động cuộc chiến đấu anh dũng của quân và dân ta, vạch trần tội ác của đế quốc và tranh thủ sự ủng hộ của nhân loại tiến bộ quốc tế. Sự hy sinh của hàng trăm nhà báo tại các chiến trường ác liệt đã viết nên trang sử bằng máu, góp phần quan trọng vào đại thắng mùa Xuân năm 1975.
Tại miền Bắc, báo chí thời kỳ này tập trung cổ vũ các phong trào thi đua yêu nước như "Ba sẵn sàng", "Ba đảm đang", "Tay cày tay súng", lan tỏa những điển hình tiên tiến trong lao động sản xuất. Hội Nhà báo chú trọng đào tạo đội ngũ nhà báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa có kiến thức về quản lý kinh tế, vừa có nhiệt huyết cách mạng để tuyên truyền về các công trình công nghiệp, nông nghiệp trọng điểm. Thông qua đó, Hội đã góp phần biến niềm tin vào chủ nghĩa xã hội thành sức mạnh vật chất, vừa là hậu phương vững chắc cho tiền tuyến, vừa đặt nền móng cho một xã hội mới ấm no, hạnh phúc.
Hội Nhà báo gắn bó, đồng hành với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Theo nhà báo Lê Quốc Minh, Uỷ viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập báo Nhân dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, trong suốt hành trình của mình, Hội Nhà báo Việt Nam đã phát huy vai trò là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp của những người làm báo, đổi mới phương thức hoạt động, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới; tích cực tham gia vào công tác giám sát, phản biện xã hội, góp phần xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh.
Bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, Hội Nhà báo Việt Nam tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, không ngừng đổi mới, xứng đáng là lực lượng xung kích tuyên truyền hiệu quả các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước, luôn gắn bó, đồng hành trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Giữa bối cảnh khó khăn, thách thức chung của thế giới, khu vực và đất nước, có những thách thức chưa từng có tiền lệ, các cấp Hội Nhà báo Việt Nam luôn sát cánh cùng các hội viên, các cơ quan báo chí phản ánh kịp thời, trung thực, khách quan các hoạt động của nhân dân và của cả hệ thống chính trị, góp phần rất quan trọng vào việc định hướng dư luận, tạo đồng thuận trong xã hội.
Trong những năm qua, nhiều hoạt động quan trọng đã được Hội Nhà báo Việt Nam chủ trì hoặc đồng tổ chức hết sức thành công, như: Diễn đàn Báo chí toàn quốc; Hội Báo toàn quốc; Lễ trao Giải Báo chí Quốc gia... Các hội nghị, diễn đàn do Hội tổ chức quy tụ được sự tham gia của nhiều lãnh đạo Ban, Bộ, ngành; chuyên gia, lãnh đạo cơ quan báo chí để thảo luận về các vấn đề cấp bách của báo chí Việt Nam, qua đó kiến nghị nhiều cơ chế, chính sách mới cho sự phát triển bền vững của báo chí.
Đặc biệt, năm 2025-2026, trong bối cảnh cả hệ thống chính trị tiếp tục sắp xếp, tinh gọn bộ máy, Cơ quan Trung ương Hội đã thực hiện nghiêm túc chủ trương tinh gọn bộ máy theo theo Nghị quyết số 18-NQ/TW, sắp xếp từ 11 đơn vị xuống còn 6 đơn vị trực thuộc, giảm 23,5% biên chế. Việc tinh gọn được triển khai quyết liệt nhưng bảo đảm ổn định tổ chức, duy trì hoạt động thông suốt, hiệu lực và hiệu quả, tạo nền tảng cho đổi mới phương thức hoạt động trong giai đoạn tới.
Các Hội Nhà báo cấp tỉnh thực hiện phương án bố trí, sắp xếp cán bộ, người làm việc thường xuyên tại Hội, xây dựng các quy chế, quy định liên quan phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, đảm bảo nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức Hội sau tinh gọn.
Bên cạnh đó, Hội tiếp tục đẩy mạnh phong trào thi đua "Xây dựng môi trường văn hóa trong các cơ quan báo chí"; tăng cường công tác quản lý hội viên là phóng viên cơ quan báo chí thường trú tại các địa phương; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến và kiểm tra giám sát việc thực hiện 10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam, Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam; tăng cường hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động của Hội đồng xử lý vi phạm Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam…
Hoạt động Hội chuyển hướng mạnh mẽ về cơ sở
Bám sát nhiệm vụ của Hội từ khi thành lập đến nay, Hội Nhà báo Việt Nam luôn giữ khẳng định vị thế là “người gác cổng” đạo đức, là điểm tựa cho những sáng tạo và là “lá chắn” bảo vệ quyền lợi chính đáng cho những người cầm bút.
Trong bối cảnh môi trường tác nghiệp xuất hiện nhiều nhân tố mới, Hội Nhà báo Việt Nam kịp thời lên tiếng và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để can thiệp, bảo vệ quyền hành nghề hợp pháp của hội viên trước các hành vi cản trở, đe dọa hay xúc phạm nhân phẩm nhà báo khi đang tác nghiệp đúng pháp luật. Hội đặc biệt chú trọng đến việc xây dựng đội ngũ tinh nhuệ thông qua các hoạt động bồi dưỡng nghiệp vụ bài bản; hàng trăm khóa đào tạo về báo chí đa phương tiện, kỹ năng ứng dụng AI và chuyển đổi số tòa soạn đã được tổ chức, giúp hội viên bắt nhịp với dòng chảy công nghệ toàn cầu.
Công tác giám sát và thực thi kỷ luật được Hội triển khai quyết liệt thông qua hoạt động theo dõi, chấn chỉnh các biểu hiện lệch lạc về đạo đức, văn hóa hay vi phạm bản quyền, đảm bảo mọi hoạt động của người làm báo đều thượng tôn pháp luật. Chính sự nghiêm minh trong giám sát đã góp phần khẳng định uy tín của nền báo chí cách mạng trước công chúng.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi, trong thời gian qua hoạt động của Hội Nhà báo Việt Nam chuyển hướng mạnh mẽ về cơ sở, tập trung vào những vấn đề cốt lõi và sát thực tế. Cách tiếp cận này đã giúp Hội kịp thời nắm bắt tình hình, đưa ra chỉ đạo phù hợp, hiệu quả. Đồng thời, việc siết chặt kỷ luật, tăng cường giám sát cũng góp phần nâng cao chất lượng hoạt động của các cấp hội, bảo đảm mọi hoạt động diễn ra đúng định hướng.
Từ các hoạt động tích cực, hiệu quả của các cấp Hội, đội ngũ những người làm báo cách mạng Việt Nam đã có bước phát triển nhanh, mạnh mẽ; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ, khả năng áp dụng khoa học công nghệ cũng ngày càng tăng lên, thích ứng tốt với môi trường truyền thông hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền trong giai đoạn mới. Chất lượng các sản phẩm báo chí không ngừng tăng lên, đạt được bước tiến mạnh mẽ, bám sát với xu hướng truyền thông hiện đại của báo chí quốc tế.
Tuy nhiên, công tác báo chí hiện vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức khi nguy cơ tụt hậu của báo chí trước sự phát triển rất nhanh của truyền thông xã hội; một số cơ quan báo chí chưa đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền trong tình hình mới; vẫn còn một bộ phận người làm báo có biểu hiện lợi dụng, lạm dụng nghề nghiệp, gây bức xúc trong dư luận xã hội…
Từ thực tế này, nhà báo Lê Quốc Minh cho rằng, các cấp Hội cần nhìn thẳng vào những tồn tại, hạn chế, xác định rõ các nguyên nhân, đề ra các nhiệm vụ trọng tâm và giải pháp đột phá nhằm tạo bước chuyển mạnh mẽ trong hoạt động báo chí và hoạt động của tổ chức Hội Nhà báo Việt Nam trong thời gian tới. Trong bối cảnh thế giới với sự phát triển vũ bão của khoa học và công nghệ đang đặt ra vô vàn cơ hội và thách thức mang tính quyết định, Hội Nhà báo Việt Nam cần tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, không ngừng đổi mới, nâng cao vai trò và vị thế, xứng đáng là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp tin cậy - “ngôi nhà chung” của đội ngũ những người làm báo cả nước.
