Việc triển khai hai quyết định này đã tạo cơ sở chính trị, pháp lý vững chắc để MTTQ, các đoàn thể và nhân dân tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng và chính quyền ngày càng nền nếp, sâu rộng và hiệu quả.
Theo báo cáo tổng kết, trong 13 năm qua, hệ thống Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội đã thể hiện vai trò nòng cốt với những con số vô cùng ấn tượng. Cụ thể, toàn hệ thống đã chủ trì tổ chức tới 825.747 cuộc giám sát, trong đó phần lớn diễn ra ở cấp huyện và xã với 789.513 cuộc.
Song song với đó, công tác phản biện xã hội cũng được đẩy mạnh khi tổ chức thành công 104.182 cuộc phản biện, đóng góp ý kiến vào nhiều dự thảo luật, chính sách, quy hoạch quan trọng của quốc gia và địa phương.
Đặc biệt, trong công tác tham gia xây dựng Đảng và chính quyền, MTTQ và các đoàn thể đã phối hợp tổ chức góp ý cho tổ chức đảng với 328.125 lượt. Đối với các cá nhân là đảng viên, cán bộ lãnh đạo, quản lý, đã có tới hơn 1,7 triệu lượt góp ý (bao gồm 842.548 lượt định kỳ, 711.140 lượt thường xuyên và 214.456 lượt đột xuất), tập trung vào tinh thần trách nhiệm, đạo đức và lối sống của cán bộ.
Không chỉ dừng lại ở những con số, hoạt động giám sát, phản biện đã thực sự đi sâu vào những vấn đề "nóng", bức xúc mà cử tri quan tâm. Ở cơ sở, MTTQ đã chủ động bám sát các vấn đề như: bồi thường đất đai, giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư, an toàn vệ sinh thực phẩm, và các chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19. Hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng đã giúp kiến nghị xử lý nhiều vi phạm, hạn chế tiêu cực tại cơ sở, tạo lòng tin lớn trong nhân dân.
Việc tổ chức đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân cũng là một điểm sáng. Hầu hết các tỉnh, thành phố đã tổ chức được 101.168 cuộc đối thoại về công tác xây dựng Đảng và 193.042 cuộc đối thoại về chính sách đền bù, giải phóng mặt bằng, lao động, phụ nữ, trẻ em.... Qua đó, nhiều tâm tư, nguyện vọng đã được lãnh đạo trực tiếp trả lời, giải quyết và điều chỉnh chính sách cho phù hợp.
Bên cạnh những thành tựu nổi bật, báo cáo cũng thẳng thắn chỉ ra một số tồn tại. Điển hình là việc tiếp thu, phản hồi ý kiến kiến nghị sau phản biện chưa được thực hiện nghiêm túc, tỷ lệ tiếp thu còn thấp. Nhiều cơ quan khi nhận được kiến nghị chỉ phản hồi chung chung, mang tính chất "ghi nhận sẽ nghiên cứu". Một bộ phận cán bộ Mặt trận đôi khi còn tâm lý e ngại, nể nang, né tránh va chạm.
Để phù hợp với tình hình mới, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã đưa ra nhiều kiến nghị quan trọng: Đề xuất tích hợp Quyết định số 217 và Quyết định số 218 thành một văn bản mới của Bộ Chính trị nhằm đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ, dễ áp dụng.
Đề nghị sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, bổ sung quy định cụ thể về trách nhiệm giải trình, tiếp thu kiến nghị của các cơ quan có thẩm quyền.
Nghiên cứu mở rộng đối tượng giám sát bao gồm cả các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công và các dự án đầu tư công lớn.
Đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, khai thác dữ liệu điện tử, hệ thống phản ánh trực tuyến để người dân tham gia giám sát, phản biện dễ dàng, minh bạch hơn.
Nhìn lại hành trình 13 năm, công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam đã và đang khẳng định phương châm "Dân là gốc" và "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng", không ngừng củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
