Tại Hội nghị lần thứ 6 Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa X, sau khi nghe Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện Kết luận số 01/KL-ĐCT ngày 20.8.2015 của Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam khóa VIII về “Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác dân tộc” do Ban Thường trực trình bày cùng các ý kiến thảo luận, góp ý của đại biểu, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã thống nhất ban hành Kết luận.
Theo đánh giá, trong 10 năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền; sự phối hợp của các cơ quan chức năng; sự chủ động của Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp và sự phối hợp thống nhất hành động với các tổ chức CT-XH, các tổ chức thành viên, công tác dân tộc của MTTQ Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực, bảo đảm đúng chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Công tác tuyên truyền, vận động thực hiện chính sách dân tộc được triển khai thường xuyên; việc xây dựng và phát huy vai trò của người có uy tín trong công tác tuyên truyền, vận động, đoàn kết, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số được thực hiện hiệu quả; công tác chăm lo, bảo đảm an sinh xã hội cho đồng bào dân tộc thiểu số được quan tâm.
Những kết quả đạt được đã góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với công tác dân tộc; nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, nhất là đồng bào dân tộc; tạo đồng thuận xã hội, tăng cường và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở các địa phương cũng như trên phạm vi cả nước.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Kết luận cũng chỉ rõ một số hạn chế. Công tác nắm tình hình tư tưởng, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số ở một số nơi còn chưa chủ động, kịp thời. Việc triển khai các phong trào thi đua, các cuộc vận động; xây dựng, nhân rộng mô hình, điển hình trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và công tác giám sát thực hiện chính sách dân tộc tại một số địa phương chưa hiệu quả. Đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc của MTTQ còn bất cập, thiếu ổn định, một bộ phận chưa đáp ứng yêu cầu. Nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ và các tổ chức CT-XH ở một số địa phương chưa thực sự đổi mới, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tập hợp, đoàn kết đồng bào các dân tộc trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã thống nhất phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của MTTQ và các tổ chức CT-XH trong công tác dân tộc giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Về phương hướng, Kết luận nhấn mạnh yêu cầu quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển; thúc đẩy tính tích cực, ý chí tự lực, tự cường của đồng bào các dân tộc trong phát triển kinh tế - xã hội, vươn lên thoát nghèo và giảm nghèo đa chiều bền vững. Đồng thời, bảo đảm sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, sự phối hợp với các cơ quan nhà nước, các tổ chức thành viên và phát huy tính chủ động, sáng tạo của Ủy ban MTTQ các cấp trong thực hiện công tác dân tộc.
Kết luận xác định vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc là vấn đề chiến lược cơ bản, lâu dài, đồng thời là vấn đề cấp bách hiện nay của cách mạng Việt Nam. Công tác dân tộc của MTTQ và các tổ chức CT-XH vừa mang tính cấp bách, vừa mang tính chiến lược, góp phần phát huy sức mạnh nội sinh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Đáng chú ý, Kết luận yêu cầu đổi mới tư duy và cách tiếp cận trong công tác dân tộc, chuyển mạnh từ tư duy “chăm lo, hỗ trợ” sang đồng hành, khơi dậy nội lực, phát huy vai trò chủ thể của đồng bào dân tộc thiểu số trong phát triển kinh tế - xã hội; xác định đồng bào dân tộc thiểu số vừa là đối tượng vận động, vừa là chủ thể tham gia xây dựng và thực thi chính sách.
Đồng thời, công tác dân tộc phải được thực hiện trên cơ sở rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm trong phân công, phối hợp và thống nhất hành động; phát huy vai trò chủ trì của MTTQ Việt Nam các cấp, vai trò nòng cốt của các tổ chức CT-XH và trách nhiệm phối hợp của các tổ chức thành viên trong tuyên truyền, vận động, đoàn kết đồng bào các dân tộc.
Kết luận cũng nhấn mạnh việc thực hiện tốt chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đồng bào dân tộc thiểu số; bảo đảm vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam và các tổ chức CT-XH để đồng bào thực hiện quyền làm chủ theo chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Về nhiệm vụ, giải pháp, Kết luận yêu cầu đổi mới toàn diện nội dung, phương thức tuyên truyền, vận động nhân dân; nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện xã hội và giám sát việc thực hiện chính sách dân tộc; tăng cường phối hợp với các bộ, ngành, lực lượng vũ trang trong công tác dân tộc, bảo đảm an ninh, trật tự và đối ngoại nhân dân ở vùng biên giới.
Cùng với đó là đổi mới việc lựa chọn nội dung hoạt động, phương thức phối hợp và thống nhất hành động trong công tác dân tộc theo hướng phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm; đẩy mạnh các phong trào thi đua, các cuộc vận động; xây dựng và nhân rộng các mô hình hiệu quả, phù hợp với đặc điểm dân tộc và địa bàn.
Kết luận cũng đặt ra yêu cầu chăm lo công tác tổ chức, cán bộ; đào tạo đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc; nghiên cứu, đề xuất cơ chế, chính sách nhằm phát huy vai trò của người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số.
Về tổ chức thực hiện, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam và Thường trực các tổ chức CT-XH ở Trung ương có trách nhiệm xây dựng hướng dẫn, chương trình, kế hoạch hành động để triển khai Kết luận; hướng dẫn cơ chế phối hợp, thống nhất hành động giữa MTTQ Việt Nam với các tổ chức CT-XH và các tổ chức thành viên trong công tác dân tộc.
Hằng năm, các cơ quan ở Trung ương và địa phương có trách nhiệm bố trí nguồn lực phù hợp cho công tác dân tộc; tăng cường kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện; định kỳ sơ kết, tổng kết, đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm và biểu dương, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích trong triển khai Kết luận.
Đoàn Chủ tịch giao Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cụ thể hóa các nội dung để triển khai thực hiện Kết luận; định kỳ đánh giá kết quả thực hiện, báo cáo Đoàn Chủ tịch và Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam.
Toàn văn Kết luận tại đây
