Chiều 14/8, mở đầu chương trình làm việc buổi chiều của Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam 2026, phiên "Báo cáo các mô hình thực tiễn tiêu biểu về AI" đã giới thiệu những sáng kiến và mô hình ứng dụng AI đang được triển khai tại các cơ quan báo chí Việt Nam, mang đến những kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình chuyển đổi AI của các tòa soạn.
AI tham gia toàn bộ quy trình sản xuất
Theo Trưởng phòng Công nghệ và Kỹ thuật HTV Nguyễn Quốc Huy, sự phát triển của báo chí đa nền tảng đang đặt các cơ quan truyền thông trước áp lực phải đồng thời sản xuất nội dung cho truyền hình, phát thanh và các nền tảng số. Trong khi quy trình làm việc thủ công bộc lộ những hạn chế về thời gian và nhân lực, AI mở ra khả năng tái cấu trúc toàn bộ quy trình sản xuất, từ khâu chuẩn bị nội dung đến phân phối sản phẩm trên các nền tảng số.
"Chuyển đổi số không chỉ là số hóa kho dữ liệu, mà là chuyển đổi toàn diện quy trình sản xuất," ông nhấn mạnh.
Ông Nguyễn Quốc Huy cho biết HTV hiện triển khai hơn 90 công cụ AI trong toàn bộ chuỗi sản xuất chương trình.
Ở giai đoạn tiền kỳ, AI được sử dụng để phân tích dữ liệu, nghiên cứu chủ đề, xây dựng cấu trúc nội dung và hỗ trợ biên tập viên chuẩn bị câu hỏi phỏng vấn. Trong quá trình tác nghiệp, AI hỗ trợ chuyển giọng nói thành văn bản theo thời gian thực, lọc tạp âm, ổn định hình ảnh và phục vụ phát sóng trực tiếp. Sang khâu hậu kỳ, AI tiếp tục hỗ trợ tạo phụ đề tự động, lồng tiếng, thiết kế đồ họa, dựng video ngắn và tối ưu hóa thời gian xử lý sản phẩm.
Đối với hoạt động trên nền tảng số, AI được ứng dụng để tối ưu tiêu đề, từ khóa, mô tả nội dung và phân tích hành vi khán giả nhằm nâng cao hiệu quả phân phối.
Con người vẫn là "bộ lọc" cuối cùng
Dù AI tham gia ngày càng sâu vào quy trình sản xuất, ông Nguyễn Quốc Huy khẳng định HTV luôn xác định rõ ranh giới giữa công nghệ và vai trò của người làm báo.
Theo đó, AI không được phép hoàn thiện bài viết, tự tạo nội dung tin tức, tự quyết định góc máy trong truyền hình hay tự động phát sóng nội dung mà không có sự giám sát của con người. Đài cũng nghiêm cấm việc sử dụng AI để tạo nội dung giả mạo (deepfake).
"AI có thể tổng hợp dữ liệu rất nhanh nhưng không thể xác minh tính xác thực của thông tin. Nhà báo vẫn là người kiểm chứng, chịu trách nhiệm về tính chính xác, đạo đức và tính pháp lý của mỗi sản phẩm báo chí", ông nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Quốc Huy, khi AI đảm nhiệm những công việc mang tính lặp lại, vai trò của nhà báo không hề giảm đi mà càng được nâng cao. Người làm báo sẽ có thêm thời gian để tập trung vào điều tra, kiểm chứng, phân tích, sáng tạo và kể những câu chuyện mang dấu ấn riêng - những giá trị cốt lõi mà AI không thể thay thế.
Hướng tới nền tảng AI dùng chung kết hợp với kiến trúc dữ liệu lớn
Chia sẻ về những thách thức trong quá trình triển khai AI, ông Nguyễn Quốc Huy cho rằng các cơ quan báo chí đang phải đối mặt với bài toán chi phí đầu tư, quản lý dữ liệu và khả năng tái sử dụng các tài nguyên do AI tạo ra.
Theo ông, việc mỗi bộ phận sử dụng các công cụ AI riêng lẻ không chỉ làm gia tăng chi phí mà còn khiến dữ liệu bị phân tán, khó khai thác lâu dài. Một thách thức khác là lượng dữ liệu và sản phẩm do AI tạo ra ngày càng lớn nhưng chưa được tổ chức, lưu trữ và tái sử dụng một cách có hệ thống, tiềm ẩn nguy cơ trở thành "rác thải số".
"Để giải quyết những vấn đề này, HTV đang nghiên cứu xây dựng một nền tảng AI dùng chung kết hợp với kiến trúc dữ liệu lớn (Big Data), qua đó chia sẻ tài nguyên tính toán, chuẩn hóa các mô hình AI, thống nhất các nguyên tắc đạo đức và tạo nền tảng để dữ liệu được lưu trữ, quản lý và tái sử dụng hiệu quả trong toàn hệ thống", ông Huy cho biết.
Minh chứng cho những hướng ứng dụng mới, ông Nguyễn Quốc Huy giới thiệu một số dự án AI đang được HTV triển khai như MC ảo ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dự án phục dựng các vở cải lương kinh điển bằng AI.
Theo ông, công nghệ không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất chương trình mà còn mở ra khả năng bảo tồn và phát huy các giá trị di sản nghe nhìn của truyền hình. Trong đó, dự án phục dựng vở cải lương "Tiếng trống Mê Linh" là một trong những ví dụ tiêu biểu.
