Từ công nghiệp dầu khí...
Lịch sử ngành dầu khí Việt Nam từ khởi nguồn đến nay được chia thành 4 giai đoạn. Mỗi giai đoạn đều chứng kiến những sự kiện và thách thức lớn, tạo ra những bước ngoặt quan trọng, định hình vận mệnh ngành kinh tế trụ cột của đất nước.
Giai đoạn khởi nguồn (1961-1987) là chặng đường 26 năm ngành dầu khí Việt Nam nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Chính phủ và nhân dân cả nước để xây dựng nền móng. Từ mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong chuyến thăm Khu công nghiệp dầu khí Bacu (Azerbaijan), cùng với sự giúp đỡ to lớn của Liên Xô, Đoàn Dầu lửa 36 đã được thành lập, mở đầu công cuộc tìm kiếm dầu khí tại miền Bắc.
Ngay sau ngày đất nước thống nhất, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 244-NQ/TW ngày 9-8-1975 về việc đẩy mạnh tìm kiếm dầu khí trên phạm vi cả nước. Tiếp đó, ngày 3-9-1975, Tổng cục Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam - tiền thân của Petrovietnam - chính thức được thành lập. Trong giai đoạn này, 2 dấu mốc lớn đã ghi dấu ấn lịch sử: ngày 19-4-1981, mỏ khí Tiền Hải C được phát hiện và đưa vào khai thác thương mại; và ngày 26-6-1986, tấn dầu thô đầu tiên từ mỏ Bạch Hổ chính thức được khai thác.
Dù đất nước còn muôn vàn khó khăn sau hai cuộc chiến tranh trường kỳ, Đảng và Chính phủ vẫn dồn toàn lực để xây dựng nền tảng cho ngành dầu khí với hệ thống cảng dịch vụ, đường ống dẫn khí, hàng chục giàn khai thác trên biển… Những thế hệ công nhân, kỹ sư Việt Nam, được đào tạo tại Liên Xô cũ, đặc biệt là Liên bang Nga, ở các chuyên ngành xây lắp, khoan, thăm dò, khai thác, hóa dầu, đã trở về góp sức tìm dầu cho Tổ quốc. Việc đưa vào khai thác khí tại Tiền Hải và tấn dầu thô đầu tiên từ mỏ Bạch Hổ đã trở thành minh chứng sống động cho lời tiên đoán của Bác Hồ: “Việt Nam có biển, ắt có dầu”.
Ngày 7-7-1988, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 15-NQ/TW về phương hướng phát triển ngành dầu khí Việt Nam đến năm 2000. Đây được coi là dấu mốc mở ra giai đoạn phát triển thứ hai của ngành, gắn liền với công cuộc đổi mới, mở cửa và tăng cường hợp tác kinh tế quốc tế. Giai đoạn này, ngành dầu khí Việt Nam phát triển mạnh mẽ từ khâu đầu với việc khai thác tấn dầu thương mại đầu tiên, thành lập Tổng công ty Dầu mỏ và Khí đốt Việt Nam sau đổi tên thành Tổng công ty Dầu khí Việt Nam. Trong 12 năm, ngành đã xây dựng và đưa vào hoạt động 2 công trình trọng điểm: Nhà máy Xử lý khí Dinh Cố (1998) và Nhà máy Đạm Phú Mỹ (2004), đánh dấu sự hoàn chỉnh của chuỗi công nghiệp dầu khí từ khâu thăm dò, khai thác đến dịch vụ và chế biến.
Cần nhấn mạnh rằng, việc xây dựng Nhà máy Xử lý khí Dinh Cố và Nhà máy Đạm Phú Mỹ không chỉ nhằm tận dụng hiệu quả nguồn tài nguyên trong nước để sản xuất năng lượng và phân bón phục vụ nông nghiệp, mà còn đánh dấu bước trưởng thành quan trọng của ngành dầu khí Việt Nam khi chủ động tuân thủ các quy ước quốc tế về hạn chế phát thải khí đồng hành ra môi trường.
Ngày 19-1-2006, Bộ Chính trị ban hành Kết luận số 41-KL/TW về chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam đến năm 2015 và định hướng đến năm 2025. Đến ngày 29-8-2006 là ngày Thủ tướng Chính phủ ban hành các quyết định quan trọng để thành lập Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam).
Trong giai đoạn thứ 3 này, Petrovietnam phát triển một cách toàn diện với nhiều dự án thành công rực rỡ như Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, cụm Công nghiệp Khí - Điện - Đạm Cà Mau, làm chủ công nghệ sản xuất giàn khoan tự nâng Tam Đảo 03. Đặc biệt, Petrovietnam với những lợi thế và năng lực mạnh đã phát triển các dự án nguồn điện khí, bảo đảm an ninh năng lượng, phát triển kinh tế quốc gia. Đây là giai đoạn Petrovietnam hoạt động sản xuất kinh doanh 5 lĩnh vực quan trọng gồm: Thăm dò khai thác dầu khí, lọc - hóa dầu, công nghiệp khí, công nghiệp điện và dịch vụ dầu khí chất lượng cao.
Điều đáng nói là các dự án về nhà máy lọc dầu, cụm công nghiệp khép kín của ngành dầu khí gồm khí - điện - đạm hay triển khai xây lắp giàn khoan tự nâng đều là các dự án lần đầu tiên Petrovietnam triển khai. Đây là thời gian nhiều cán bộ, chuyên gia dầu khí Việt Nam thể hiện năng lực, trình độ và khả năng làm chủ công nghệ trong toàn bộ chuỗi giá trị của ngành. Cho đến nay, Nhà máy Lọc dầu Dung Quất, cụm Khí - Điện - Đạm Cà Mau, giàn khoan tự nâng Tam Đảo 03... vẫn hoạt động hiệu quả đem về lợi nhuận hàng chục nghìn tỉ đồng cho Petrovietnam, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực cho đất nước.
... Đến Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia
Giai đoạn 2015 đến nay được đánh dấu bằng việc Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 41-NQ/TW về định hướng Chiến lược phát triển ngành dầu khí Việt Nam đến năm 2025 và tầm nhìn đến năm 2035. Dù chỉ là chặng ngắn trong hành trình xây dựng và phát triển, song sự biến động nhanh, mạnh của địa chính trị, thị trường thế giới và xu thế chuyển dịch năng lượng đã đặt Petrovietnam trước những thách thức to lớn.
Theo đó, Petrovietnam có những năm 2019-2020 phải đối mặt với khủng hoảng kép về đại dịch Covid-19 và giá dầu âm. Song nhờ sự đoàn kết, đồng lòng trong toàn Tập đoàn cùng sự đồng hành của các đối tác, Petrovietnam đã vững vàng vượt qua, bảo toàn đội ngũ nhân lực chất lượng cao, giữ vững vốn nhà nước, an ninh năng lượng, an ninh lương thực và chủ quyền quốc gia trên biển.
Đặc biệt những năm gần đây, với sự tin tưởng của Đảng và Chính phủ, Petrovietnam đã lĩnh ấn tiên phong trong lĩnh vực năng lượng bằng những kế hoạch táo bạo, đầy khát vọng. Dấu ấn nổi bật là việc đổi tên thành Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam. Đây không chỉ là thay đổi “vỏ” mà còn khẳng định “chất”, một tầm cao mới của Petrovietnam. Theo Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Mạnh Hùng, Tập đoàn đang tái cấu trúc, chuyển dịch mạnh mẽ để phát triển trên nền tảng công nghiệp dầu khí truyền thống với 3 trụ cột chiến lược: Năng lượng, Công nghiệp và Dịch vụ kỹ thuật cao; trong đó Năng lượng là trụ cột cốt lõi. Một tầm cao mới của Petrovietnam đặt mục tiêu rất cao là đến năm 2030 vươn vào Top 500 doanh nghiệp lớn nhất thế giới.
Bên cạnh mục tiêu đầy khát vọng, Petrovietnam đang triển khai 6 nhóm giải pháp đột phá. Trước hết là mở rộng không gian, dư địa phát triển cho lĩnh vực năng lượng quốc gia; Tăng cường chỉ đạo triển khai thực hiện Đề án cơ cấu lại Tập đoàn. Cùng với đó, Petrovietnam phát huy thế mạnh, nền tảng và văn hóa dầu khí để khơi dậy khát vọng vươn cao trong toàn hệ thống; tập trung tối ưu hóa hiệu quả các phương pháp quản trị; chỉ đạo điều hành chủ động, linh hoạt, đúng thời điểm, hiệu quả, phối hợp chặt chẽ, đồng bộ, nhịp nhàng giữa chính sách vĩ mô và hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm nội bộ; đẩy mạnh đầu tư gắn với củng cố quản trị danh mục; và tinh gọn bộ máy, tạo động lực phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động.
Trong 6 nhóm giải pháp trọng tâm, giải pháp về đầu tư và quản trị danh mục được xác định là động lực phát triển của Petrovietnam. Tập đoàn xác định tập trung nguồn lực để xử lý kịp thời, bảo đảm tiến độ và hiệu quả các dự án trọng điểm năng lượng, dầu khí; đồng thời chuyên nghiệp hóa quy trình triển khai, tái phân bổ nguồn lực nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư. Với những dự án, đơn vị hoạt động chưa hiệu quả hay gặp khó khăn, Petrovietnam coi đó không chỉ là thách thức lớn mà còn là cơ hội để tạo ra động lực mới khi được xử lý triệt để.
Đơn cử như công tác phục hồi sản xuất của Nhà máy Xơ sợi Đình Vũ. Đây là đơn vị từng nằm trong danh sách các dự án yếu kém của ngành Công Thương. Cùng với sự nỗ lực của Petrovietnam, nhà máy đã từng bước khôi phục hoạt động nhưng vẫn còn đó nhiều gian nan thách thức. Chủ tịch HĐTV Petrovietnam Lê Mạnh Hùng đã nhiều lần nhấn mạnh, đối với dự án này không được phép đưa ra bất cứ một quyết định sai lầm nào. Bởi vậy, bên cạnh việc hỗ trợ khôi phục hoạt động sản xuất kinh doanh của nhà máy, Petrovietnam đã tiến hành hợp tác toàn diện với Tập đoàn Dệt may Việt Nam trong tiêu thụ sản phẩm, khảo sát thị trường, công nghệ đánh giá chất lượng xơ sợi tổng hợp...Từ đó, xây dựng một kế hoạch sản xuất chi tiết với nhiều kịch bản linh hoạt, chủ động với mọi tình huống từ thị trường, bắt kịp “điểm rơi” có lợi nhất khi nhà máy khôi phục sản xuất, đưa sản phẩm ra thị trường.
Có thể thấy, chính gian lao thử thách đã hun đúc và chứng minh bản lĩnh Petrovietnam. Mang trên vai sứ mệnh “kép”, vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa kiến tạo năng lượng quốc gia và thực hiện khát vọng tăng trưởng với hai con số, chắc chắn Petrovietnam cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa, củng cố khối đoàn kết toàn Tập đoàn, hợp tác chặt chẽ, hiệu quả với các doanh nghiệp, Tập đoàn trong nước và quốc tế để tiếp tục khẳng định “bản lĩnh của con người Petrovietnam”.
Trong 5 năm gần đây, Petrovietnam đã có những bước phát triển phục hồi tăng trưởng với tốc độ rất cao: tốc độ tăng trưởng doanh thu bình quân 15%/năm; tốc độ tăng trưởng về nộp ngân sách là 16,4%/năm; và tốc độ tăng trưởng lợi nhuận hợp nhất trên 36%/năm.
