Ca phẫu thuật không chỉ mở ra cơ hội phục hồi chức năng cho người bệnh mất bộ phận sinh dục nam do bệnh lý, chấn thương mà còn khẳng định năng lực làm chủ những kỹ thuật ngoại khoa đặc biệt phức tạp của các bác sĩ Việt Nam.
Người bệnh là nam giới 43 tuổi, từng phải phẫu thuật cắt đoạn dương vật tại Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Sau 4 năm điều trị, sức khỏe người bệnh ổn định, chức năng tiểu tiện được bảo tồn. Tuy nhiên, phần còn lại quá ngắn khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong sinh hoạt, ảnh hưởng lớn đến tâm lý và chất lượng cuộc sống.
Với mong muốn phục hồi hình thái và chức năng cơ quan sinh dục, người bệnh được các bác sĩ đánh giá toàn diện để xem xét chỉ định ghép bộ phận sinh dục nam.
Trước khi tiến hành ghép, các chuyên gia Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã thực hiện hàng loạt kiểm tra về huyết học, sinh hóa, chức năng tim phổi, chẩn đoán hình ảnh, đánh giá hệ thống mạch máu vùng ghép cùng các yếu tố miễn dịch, tâm lý và đạo đức.
Sau quá trình hội chẩn đa chuyên khoa, người bệnh được xác định đáp ứng các tiêu chuẩn cần thiết để thực hiện kỹ thuật đặc biệt này.
Ghép bộ phận sinh dục nam - cuộc "đại phẫu" của nhiều chuyên ngành
PGS.TS Nguyễn Quang, Giám đốc Trung tâm Nam học, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho biết khó khăn lớn nhất trong ca ghép không chỉ nằm ở việc giúp mảnh ghép tồn tại mà còn phải tái lập đầy đủ các cấu trúc giải phẫu và hướng tới phục hồi chức năng lâu dài.
“Trong ca ghép này, chúng tôi tái lập các cấu trúc giải phẫu của bộ phận sinh dục nam gồm niệu đạo, thể xốp, thể hang; đồng thời dưới kính hiển vi tiến hành nối các động mạch, tĩnh mạch và dây thần kinh có kích thước rất nhỏ”, PGS.TS Nguyễn Quang chia sẻ.
Theo chuyên gia này, các kỹ thuật tái tạo và vi phẫu phải được phối hợp chính xác từng bước nhằm bảo đảm mảnh ghép được tưới máu, duy trì sự sống và tạo điều kiện phục hồi cảm giác, chức năng trong tương lai.
PGS.TS Nguyễn Hồng Hà, Trưởng khoa Phẫu thuật Hàm mặt, Tạo hình và Thẩm mỹ, cho biết nền tảng để bệnh viện thực hiện thành công kỹ thuật này là gần 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực vi phẫu nối bộ phận sinh dục nam đứt rời do tai nạn.
Trong nhiều năm qua, các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã giúp nhiều người bệnh phục hồi gần như hoàn toàn chức năng sau chấn thương. Bệnh viện cũng triển khai thường quy các kỹ thuật tạo hình bộ phận sinh dục nam cho người bệnh bị bỏng, dị tật bẩm sinh, không có dương vật hoặc cần tạo hình trong quá trình xác định giới tính.
Những kinh nghiệm tích lũy trong phẫu thuật tạo hình và vi phẫu trở thành nền tảng quan trọng để tiến tới kỹ thuật ghép bộ phận sinh dục nam từ người hiến.
Bên cạnh kỹ thuật phẫu thuật, ca ghép còn áp dụng đầy đủ quy trình của một ca ghép mô hiện đại, bao gồm đánh giá hòa hợp miễn dịch giữa người cho và người nhận, bảo quản mảnh ghép, điều trị chống thải ghép và theo dõi tưới máu sau mổ bằng thăm khám lâm sàng kết hợp siêu âm Doppler.
Không chỉ là ca ghép đầu tiên, mà còn là bước tiến của y học Việt Nam
PGS.TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho biết theo các báo cáo y văn quốc tế, đến nay mới có 5 ca ghép bộ phận sinh dục nam được công bố trên thế giới, trong đó ca gần nhất được ghi nhận vào năm 2018.
“Đây là ca ghép bộ phận sinh dục nam đầu tiên tại Việt Nam nên ê-kíp phải chuẩn bị rất kỹ, từ xây dựng quy trình, nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế đến phối hợp nhiều chuyên khoa như ghép tạng, nam học, vi phẫu, gây mê hồi sức, miễn dịch, giải phẫu bệnh”, ông Hùng cho biết.
Theo ông, bộ phận sinh dục nam là cơ quan có cấu trúc giải phẫu phức tạp, vừa liên quan đến chức năng tiểu tiện, vừa liên quan đến cảm giác và chức năng sinh lý. Vì vậy, mục tiêu của ca ghép không chỉ dừng lại ở việc “giữ được sự sống” cho mảnh ghép mà còn hướng tới phục hồi tối đa chức năng cho người bệnh.
Để thực hiện thành công, các chuyên gia từ nhiều lĩnh vực đã phối hợp liên tục trong suốt quá trình từ khi xác định nguồn hiến phù hợp, lấy tạng, bảo quản mảnh ghép đến khi hoàn tất phẫu thuật.
Mở ra hy vọng cho người bệnh mất bộ phận sinh dục nam
Đến nay, tình trạng sau ghép của người bệnh diễn biến khả quan. Mảnh ghép được tưới máu tốt, màu sắc và nhiệt độ bình thường, chưa ghi nhận dấu hiệu hoại tử hoặc tắc mạch. Kết quả theo dõi lâm sàng và siêu âm Doppler cho thấy hệ thống mạch máu hoạt động ổn định.
Người bệnh tỉnh táo, toàn trạng ổn định, vết mổ tiến triển tốt, chưa ghi nhận biến chứng sớm đáng kể. Người bệnh cũng đang đáp ứng với phác đồ điều trị chống thải ghép và được theo dõi chặt chẽ.
Ảnh: BVCC
Tuy nhiên, các bác sĩ cho biết ghép bộ phận sinh dục nam là kỹ thuật ghép mô phức hợp nên cần thêm thời gian để đánh giá toàn diện khả năng hồi phục cảm giác, chức năng cương, sự liền niệu đạo cũng như nguy cơ thải ghép trong trung và dài hạn.
Thành công bước đầu của ca ghép được xem là tiền đề quan trọng để Việt Đức tiếp tục phát triển các kỹ thuật ghép mô phức hợp, mở thêm cơ hội điều trị cho những người bệnh mất bộ phận sinh dục nam do ung thư, tai nạn hoặc chấn thương nặng.
Đây không chỉ là câu chuyện của một ca phẫu thuật đặc biệt, mà còn là minh chứng cho sự phát triển của nền ngoại khoa Việt Nam trong hành trình làm chủ những kỹ thuật y học tiên tiến trên thế giới.
