Theo UBND tỉnh Lào Cai, thời gian qua, kể từ khi mô hình chính quyền hai cấp đi vào hoạt động, công tác quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác đã được các cấp, ngành quan tâm triển khai và đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, ở một số nơi vẫn còn tình trạng khai thác, vận chuyển, tiêu thụ khoáng sản trái phép; công tác kiểm tra, phát hiện, xử lý có lúc, có nơi chưa quyết liệt, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên, mất an ninh trật tự và ảnh hưởng đến môi trường, đời sống người dân.
Để khắc phục những tồn tại này, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục chủ động tham mưu công tác quản lý, bảo vệ khoáng sản chưa khai thác; phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an, các sở, ngành và địa phương trong việc ngăn chặn hoạt động khai thác trái phép. Đồng thời, rà soát, hoàn thiện quy chế phối hợp quản lý nhà nước về khoáng sản tại các khu vực giáp ranh với các địa phương lân cận nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng địa bàn giáp ranh để khai thác khoáng sản trái phép.
Sở Công Thương được giao tăng cường kiểm tra nguồn gốc khoáng sản trong hoạt động chế biến, kinh doanh và tiêu thụ; xử lý nghiêm các hành vi thu mua, tàng trữ khoáng sản không rõ nguồn gốc. Đồng thời, kiểm soát chặt chẽ việc quản lý, sử dụng vật liệu nổ công nghiệp trong hoạt động khai thác khoáng sản.
Đối với Sở Xây dựng, UBND tỉnh yêu cầu tăng cường quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển, sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường; kiểm tra các bến thủy nội địa, bãi tập kết vật liệu xây dựng và kiên quyết chấm dứt các bến thủy nội địa hoạt động trái phép, tự phát. Bên cạnh đó, chủ động tham mưu giải pháp bảo đảm nguồn vật liệu hợp pháp phục vụ các công trình trọng điểm, tránh phát sinh khai thác khoáng sản trái phép do thiếu nguồn cung.
Công an tỉnh được giao tập trung đấu tranh, triệt phá các đường dây, ổ nhóm khai thác khoáng sản trái phép có tổ chức; xử lý nghiêm các hành vi bảo kê, bao che cho hoạt động khai thác trái phép. Lực lượng công an cấp xã, phường sẽ tăng cường tuần tra tại các khu vực trọng điểm, khu vực giáp ranh, vùng sâu vùng xa có nguy cơ tái diễn khai thác trái phép. Đặc biệt, tỉnh yêu cầu xử lý dứt điểm tình trạng khai thác cát, sỏi lòng sông, suối, hồ bằng tàu cuốc ngay trong quý II/2026.
Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh cùng lực lượng biên phòng được giao tăng cường tuần tra, kiểm soát khu vực biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở nhằm ngăn chặn tình trạng vận chuyển, mua bán, xuất khẩu khoáng sản trái phép qua biên giới. Đồng thời, phối hợp với các lực lượng chức năng tổ chức kiểm tra liên ngành, giải tỏa các điểm tập kết, trung chuyển khoáng sản trái phép tại khu vực biên giới.
Đáng chú ý, Chủ tịch UBND các xã, phường được xác định chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật và trước Chủ tịch UBND tỉnh nếu để xảy ra tình trạng khai thác khoáng sản trái phép trên địa bàn mà không kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý. Các địa phương phải đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật về khoáng sản, phát huy vai trò của lực lượng công an xã, dân quân và cộng đồng dân cư trong phát hiện, tố giác vi phạm.
UBND tỉnh cũng yêu cầu các xã, phường xây dựng kế hoạch cụ thể về bảo vệ khoáng sản chưa khai thác; tổ chức ký cam kết tới các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình tại khu vực có khoáng sản; thiết lập đường dây nóng để người dân phản ánh vi phạm trong hoạt động khoáng sản.
Ngoài ra, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lào Cai và các cơ quan liên quan được đề nghị tăng cường giám sát việc thực thi pháp luật về khoáng sản, đặc biệt là ngăn chặn hoạt động khai thác trái phép đối với các loại khoáng sản dễ khai thác như cát, sỏi lòng sông, đất san lấp, vàng sa khoáng, đá quý và đá bán quý.
