Ngành Dầu khí Việt Nam đang đứng trước những thử thách chưa từng có
Việt Nam đang bước vào chu kỳ phát triển mới với mục tiêu duy trì đà tăng trưởng cao, kéo theo nhu cầu tiêu thụ năng lượng sơ cấp không ngừng gia tăng.
Trong cấu trúc kinh tế quốc gia, năng lượng nói chung và công nghiệp dầu khí nói riêng luôn giữ vai trò mạch máu, là bệ đỡ vững chắc cho an ninh năng lượng và ổn định vĩ mô.
Tuy nhiên, ngành Dầu khí Việt Nam cũng đang đứng trước những thử thách chưa từng có, khi nhiều mỏ chủ lực đã bước vào giai đoạn suy giảm sản lượng tự nhiên sau nhiều thập kỷ khai thác, biến động địa chính trị toàn cầu diễn biến khó lường, cùng với đó là áp lực thực hiện cam kết quốc tế về phát thải ròng bằng không vào năm 2050, đặt ra bài toán cân bằng giữa yêu cầu bảo đảm nguồn cung trước mắt và định hướng phát triển bền vững lâu dài.
Tại Diễn đàn “Phát triển công nghiệp dầu khí Việt Nam: Đảm bảo tăng trưởng bền vững” do Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức vào chiều 29/10, ông Đào Quang Bính, Tổng Thư ký Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, Tổng thư ký tòa soạn Tạp chí Kinh tế Việt Nam, cho biết: Để hóa giải thách thức, ngành Dầu khí bắt buộc phải tái cấu trúc và định hình chất lượng phát triển trên toàn bộ chuỗi giá trị.
Theo ông, ở thượng nguồn, ưu tiên hàng đầu là gia tăng trữ lượng thông qua đẩy mạnh tìm kiếm, thăm dò tại các vùng nước sâu, xa bờ và tối ưu hóa giải pháp khai thác các mỏ nhỏ, cận biên.
Ở trung và hạ nguồn, nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ các chuỗi dự án khí lớn, đồng bộ hạ tầng khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) và nâng cấp chế biến sâu lọc hóa dầu nhằm tạo ra các sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
“Cùng với đó, lĩnh vực dịch vụ kỹ thuật cần phát huy năng lực thi công công trình biển để giữ vững thị phần trong nước và tự tin vươn tầm quốc tế”, ông nói.
Một động lực quan trọng để hiện thực hóa những mục tiêu trên chính là bước đột phá về khung khổ thể chế. Ngày 23/8/2026, Quốc hội đã chính thức ban hành Luật Dầu khí năm 2026, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.
“Đây là dấu mốc lập pháp mở ra hành lang pháp lý thông thoáng, hiện đại, tháo gỡ căn bản các nút thắt kéo dài, thiết lập cơ chế ưu đãi đầu tư cạnh tranh và chia sẻ rủi ro hài hòa theo chuẩn mực quốc tế, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho doanh nghiệp”, ông nhấn mạnh.
Luật Dầu khí 2026 đã “mở đường cho sự phát triển"
Ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội khóa XV, XVI cho hay, Luật Dầu khí 2026 đã “mở đường cho sự phát triển”, đáp ứng yêu cầu cao hơn về bảo đảm an ninh năng lượng phục vụ tăng trưởng kinh tế cao, giải phóng nguồn lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội bứt phá trong kỷ nguyên mới của đất nước.
Theo ông, Luật Dầu khí 2026 có 5 điểm quan trọng, đó là phân cấp, phân quyền rõ ràng; cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính; thu hút đầu tư mạnh mẽ; phát triển ngành dịch vụ dầu khí và nâng cao hiệu quả hoạt động dầu khí.
Cụ thể, Luật Dầu khí 2026 đã phân cấp, phân quyền theo hướng xác định rõ trách nhiệm giữa Thủ tướng, Bộ Công Thương và Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam).
Thủ tướng tập trung vào các vấn đề liên quan đến an ninh, quốc phòng; Bộ Công Thương thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước; Petrovietnam được giao thêm thẩm quyền đối với các vấn đề kỹ thuật phù hợp với năng lực.
Luật mới cũng hướng đến đơn giản hóa thủ tục, tạo điều kiện xử lý linh hoạt một số thay đổi trong hợp đồng dầu khí và thúc đẩy đầu tư vào những dự án có tính chất đặc thù.
Đối với các mỏ cận biên, cơ chế ưu đãi đặc biệt được đề cập gồm thuế thu nhập doanh nghiệp 25%, thuế xuất khẩu 5% và cho phép thu hồi toàn bộ chi phí theo điều kiện áp dụng. Đây là một trong những giải pháp nhằm khuyến khích khai thác những mỏ có hiệu quả kinh tế thấp hoặc điều kiện khai thác khó khăn.
