Tại Biyang, một huyện nhỏ thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, phần lớn các cửa hàng vàng từng nằm dọc tuyến phố thương mại chính đã đóng cửa. Giá vàng duy trì ở mức cao và biến động mạnh, trong khi nhu cầu trang sức suy yếu do số lượng đám cưới giảm, đang gây sức ép lớn lên các nhà bán lẻ.
“Trang sức vàng từng rất được ưa chuộng tại huyện nhỏ của chúng tôi”, Yu Qian, một giáo viên mầm non 25 tuổi và là người thường xuyên mua vàng trang sức, cho biết. Theo ước tính của cô, hơn hai phần ba trong số hơn 20 cửa hàng vàng từng hoạt động tại khu vực này đã phải đóng cửa.
Tình trạng này không chỉ diễn ra tại Biyang. Các nhà bán lẻ trang sức trên khắp Trung Quốc đang thu hẹp mạng lưới cửa hàng khi người tiêu dùng giảm chi tiêu cho các sản phẩm vàng mang tính trang sức, trong bối cảnh giá vàng tăng cao và triển vọng kinh tế còn nhiều bất định.
Cửa hàng trang sức dần bị thu hẹp
Các báo cáo doanh nghiệp gần đây cho thấy quy mô thu hẹp đáng kể của ngành bán lẻ vàng Trung Quốc. Chow Tai Seng ghi nhận số cửa hàng giảm ròng 473 điểm trên toàn quốc, trong khi Lao Feng Xiang đóng cửa 342 điểm bán, chủ yếu tại các thành phố cấp 3 và cấp 4.
China Gold cũng cắt giảm 323 địa điểm trong nửa đầu năm, còn Chow Tai Fook ghi nhận mức giảm ròng 258 cửa hàng tại Trung Quốc đại lục trong quý II, chủ yếu do thu hẹp mạng lưới nhượng quyền.
Fred You, quản lý phát triển kinh doanh tại Quảng Đông của một thương hiệu trang sức quốc gia hướng tới các thị trường cấp thấp hơn, cho biết các cửa hàng nhỏ đang chịu áp lực đặc biệt lớn.
Theo ông, người tiêu dùng đang mua ít vàng hơn nếu tính theo trọng lượng, trong khi các chủ cửa hàng vẫn phải duy trì lượng hàng tồn kho, thanh toán tiền thuê mặt bằng và gánh các chi phí vận hành. Trong bối cảnh giá vàng cao, người mua cũng ngày càng ít sẵn sàng trả thêm tiền cho thương hiệu chỉ vì yếu tố thiết kế và trang trí.
Sức ép đối với thị trường trang sức được thể hiện rõ qua số liệu của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC). Trong báo cáo công bố tháng 7, tổ chức này cho biết nhu cầu trang sức vàng tại Trung Quốc trong quý II giảm 28% so với cùng kỳ năm trước, xuống mức thấp nhất trong quý II kể từ năm 2004.
Giá vàng cao và biến động mạnh, cùng tâm lý thận trọng của người tiêu dùng, là những yếu tố chính kéo nhu cầu đi xuống. Bên cạnh đó, xu hướng giảm số lượng đám cưới và tỷ lệ sinh cũng tạo ra sức ép dài hạn đối với thị trường trang sức vàng.
Người Trung Quốc chuyển sang vàng đầu tư
Sự suy yếu của thị trường trang sức lại đi cùng với một xu hướng trái ngược: nhu cầu vàng phục vụ mục đích đầu tư tăng mạnh.
Trong những năm qua, giá vàng liên tục đi lên dù trải qua nhiều giai đoạn biến động. Từ khoảng 1.800 USD/ounce năm 2021, giá vàng đã tăng lên mức kỷ lục 5.200 USD/ounce vào đầu năm nay, trước khi giảm xuống khoảng 4.170 USD rồi phục hồi lên quanh 4.400 USD.
Mức giá cao khiến chi phí mua vàng trang sức trở thành gánh nặng đối với một bộ phận người tiêu dùng. Yu Qian cho rằng đây thậm chí là một trong những yếu tố khiến người trẻ cân nhắc lại kế hoạch kết hôn.
“Nhiều người trẻ ở đây hiện nay ngại kết hôn. Trang sức vàng và tiền thách cưới đều đã trở thành gánh nặng tài chính lớn đối với các cặp đôi trẻ khi kết hôn”, cô nói.
Theo Bộ Nội vụ Trung Quốc, nước này ghi nhận 3,275 triệu trường hợp đăng ký kết hôn trong nửa đầu năm nay, giảm 7,46% so với cùng kỳ năm ngoái. Những khó khăn kinh tế, chi phí sinh hoạt tăng cao và sự bất ổn về việc làm đang khiến nhiều người trẻ trì hoãn hoặc từ bỏ kế hoạch kết hôn.
Trong khi đó, số liệu từ Hiệp hội Vàng Trung Quốc cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ giữa vàng trang sức và vàng đầu tư. Nhu cầu trang sức vàng giảm 33,88%, xuống còn 132,1 tấn trong sáu tháng đầu năm. Ngược lại, nhu cầu vàng thỏi và tiền xu vàng tăng 28,42%, lên 339,3 tấn. Tổng lượng tiêu thụ vàng vẫn tăng 1,23%.
WGC cho biết người tiêu dùng đang thích nghi với giá vàng cao bằng cách chuyển sang các loại trang sức có trọng lượng nhẹ hơn, sử dụng dịch vụ đổi vàng cũ lấy mới và lựa chọn các sản phẩm vàng đầu tư có mức chênh lệch giá thấp hơn.
Sự dịch chuyển này cho thấy người tiêu dùng Trung Quốc không hoàn toàn rời bỏ vàng mà đang thay đổi mục đích sở hữu. Thay vì chi tiền cho những sản phẩm trang sức có giá trị gia tăng cao, một bộ phận người mua ưu tiên vàng thỏi và tiền xu như tài sản tích trữ và công cụ phòng thủ trước những bất ổn của thị trường.
Tuy nhiên, tâm lý thận trọng đang lan rộng sang nhiều kênh đầu tư khác. Vicky Liu, một bác sĩ kiêm nhà đầu tư vàng tại Quảng Châu, cho biết biến động mạnh của đồng USD, trái phiếu chính phủ Mỹ, cổ phiếu Trung Quốc, vàng, hàng hóa và bất động sản khiến việc tìm kiếm một tài sản an toàn trở nên khó khăn hơn.
Bản thân Liu cũng đang chịu khoản lỗ từ một khoản đầu tư vàng thực hiện hồi đầu năm.
“Bất kể đầu tư vào đâu vào lúc này cũng có nguy cơ thua lỗ, vì vậy mọi người đang trở nên thận trọng hơn rất nhiều”, cô nói.
Sự trái chiều giữa vàng trang sức và vàng đầu tư đang cho thấy một thay đổi đáng chú ý trong hành vi tiêu dùng tại Trung Quốc: người dân vẫn tìm đến vàng, nhưng ngày càng coi đây là tài sản để tích trữ hơn là một món đồ trang sức.
