“Miền Trung không thiếu hàng xuất khẩu, nhưng thiếu tư duy thương mại”

Với đường bờ biển dài, lại có vị trí chiến lược trên Hành lang kinh tế Đông - Tây (EWEC), nhiều năm qua các tỉnh miền Trung đã bắt đầu xây dựng, mở rộng hạ tầng cảng biển, nâng cấp hệ thống đường sá tuyến Đông - Tây để thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu.

Cụ thể, tỉnh Quảng Trị đang chuẩn bị khai thác giai đoạn 1 thuộc Dự án khu bến cảng Mỹ Thủy có thể đón tàu tải trọng lên đến 100.000 tấn; Đà Nẵng đang xây dựng dự án Bến cảng container Liên Chiểu (công suất 5,7 triệu TEU/năm).

Tuy nhiên, một số chuyên gia xuất nhập khẩu lại cho rằng, hạ tầng cảng biển, hệ thống logistics chỉ là “phần cứng”, tư duy thương mại quốc tế mới là “phần mềm” tạo ra kim ngạch. Hoạt động xuất khẩu tại miền Trung chưa tương xứng với tiềm năng, một phần là do chưa có đội ngũ làm thương mại thạo nghề, lực lượng trực tiếp đứng ra bán hàng quốc tế.

Nhằm làm rõ vấn đề này, phóng viên Báo Nhà báo và Công luận đã có buổi trao đổi với ông Nguyễn Tuấn Việt, Giám đốc Công ty xúc tiến xuất khẩu VIETGO, chuyên gia đầu ngành về xuất khẩu.

- Thưa ông, nhiều ý kiến cho rằng, khu vực miền Trung không thiếu hàng hóa, sản phẩm nông sản để xuất khẩu đi các nước. Thế nhưng vì lý do gì mà hoạt động thương mại quốc tế, xuất khẩu hàng hóa ở khu vực này được cho là còn yếu và thiếu so với các vùng miền khác?

Đúng là khu vực miền Trung không hề thiếu hàng hóa để xuất khẩu, mà chỉ thiếu kiến thức thương mại, các doanh nghiệp thương mại, các công ty biết cách xuất khẩu. Tóm lại là thiếu đường lối, thiếu phong trào xuất khẩu, chứ còn khu vực miền Trung có nhiều sản phẩm tốt.

Ví dụ như sản phẩm gỗ, than, sắn lát, tinh bột sắn, xi măng, clinker, đá… và còn những sản vật từ Lào nữa.

Đối với các loại than của Lào thì có rất nhiều loại như: than củi, than đen, than trắng, than mùn cưa; các loại gỗ của Lào, các loại nông sản của Lào như cà phê, sắn lát và nhiều sản vật khác nữa.

Tóm lại, miền Trung có tiềm năng về xuất khẩu hàng hóa, nhưng chưa biết cách và chưa có phong trào để làm xuất khẩu. Các công ty thương mại ở miền Trung một mặt xuất khẩu các mặt hàng có thế mạnh như tôi đã liệt kê ở trên, đồng thời có thể mua thêm hàng hóa từ Lào để bán đi các nước.

Bằng cách đấy, Việt Nam vừa tận dụng được hàng của Lào mà vẫn mang kim ngạch về cho Việt Nam, chứ không nhất thiết phải xuất khẩu hàng Việt Nam.

- Muốn xuất khẩu mạnh và trở thành cực tăng trưởng mới của đất nước, phải chăng miền Trung cần có đội ngũ làm thương mại, bán hàng quốc tế thành thạo và có chuyên môn sâu?

Tôi cho rằng, nếu miền Trung muốn tăng trưởng, trở thành một cực tăng trưởng thì phải có đội ngũ làm thương mại thật mạnh, giỏi nghề.

Khi chúng ta có hàng nhưng không biết bán thì hàng đấy vẫn không đến được tay người tiêu dùng.

Còn nếu chúng ta biết bán hàng mà thiếu hàng thì có thể lấy được ở nhiều nơi để xuất khẩu đi. Thế nên, tôi cho rằng, việc nâng cao năng lực bán hàng, năng lực cạnh tranh, năng lực tương tác để giao thương với quốc tế là một trong những yếu tố rất quan trọng.

Trong một doanh nghiệp có 2 đội ngũ chính. Một là đội ngũ công nhân, sản xuất ra hàng hóa; thứ 2 là đội ngũ bán hàng, đưa hàng đến tay người tiêu dùng, mang tiền về cho doanh nghiệp.

Tôi cho rằng, hiện nay đội ngũ bán hàng thậm chí còn quan trọng hơn cả đội ngũ sản xuất hàng hóa.

- Nhiều chuyên gia cho rằng, trong tương lai, miền Trung có thể sống bằng logistics và thương mại quốc tế chứ không chỉ sản xuất, với tư cách là chuyên gia đầu ngành về xúc tiến xuất khẩu, quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

Tôi cho rằng điều này là chính xác, vì miền Trung giống như là một cái nhà shophouse, với mặt tiền rất rộng nhưng nông.

Đối với yếu tố mặt tiền rộng, chúng ta có thể xây cảng biển ở nhiều nơi, rải rác khắp các tỉnh miền Trung.

Là một căn nhà nông shophouse thì có thể bán hàng cho những nhà trong ngõ, vì những nhà trong ngõ thì không có mặt tiền.

Nói nôm na là chúng ta có thể xây dựng cảng biển, trở thành cửa ngõ để bán hàng cho vùng Đông Bắc Thái Lan, toàn bộ đất nước Lào, thậm chí là Campuchia.

Tôi vẫn thường nói về một thuật ngữ: “chúng ta không có hàng nhưng vẫn có kim ngạch”.

Với tư duy thông thường, khi chúng ta nghĩ đến việc xuất khẩu, có nghĩa là chúng ta phải có hàng. Từ đó, chúng ta bán cái hàng đấy, rồi mới mang kim ngạch về cho đất nước.

Nhưng, hiện nay thị trường chỉ cần biết cách bán hàng. Chúng ta có cửa hàng, có nhiều cửa hàng, có nhiều đội ngũ bán hàng thì chúng ta vẫn mang được kim ngạch về cho đất nước mà không cần phải có hàng. Hàng hóa có thể chúng ta sẽ lấy từ Lào, Thái Lan.

- Ngoài hàng hóa nội địa, miền Trung còn là cửa ngõ ra biển Đông của hàng hóa các nước như Lào, Đông Bắc Thái Lan, Myanmar, Campuchia… Phải chăng đây chính là lợi thế rất lớn về địa kinh tế, vai trò thương mại quốc tế hàng đầu của miền Trung, là cầu nối kiểm soát dòng chảy hàng hóa đi ra thế giới?

Như nội dung kể trên tôi vừa phân tích, đặc điểm địa hình miền Trung có ưu thế rất lớn là cửa ngõ, cửa hàng.

Câu hỏi đặt ra là, trong cấu trúc nền kinh tế thì xưởng sản xuất hay đội ngũ bán hàng quan trọng hơn?

Tôi cho rằng không thể nói được cái nào là sẽ chiếm ưu thế tuyệt đối. Tuy nhiên, trên thực tế, đội ngũ bán hàng, hệ thống phân phối được đánh giá cao hơn.

Từ đấy chúng ta đặt câu chuyện vào khu vực miền Trung có lợi thế về mặt là địa lý, xây dựng được nhiều cảng biển nước sâu, từ đó có lợi thế về mặt thương mại để kiểm soát hàng hóa, bao tiêu đầu ra cho các nước như Lào, Thái Lan, Campuchia, Myanmar…

Kể cả như Thái Lan là đất nước có cảng thì từ vùng Đông Bắc của họ ra đến cảng biển đôi khi quãng đường còn không thuận lợi bằng việc mượn đường đi qua Việt Nam, lại ngắn hơn.

Từ thực tế kể trên tôi cho rằng, miền Trung đang sở hữu cơ hội, lợi thế so sánh rất lớn, cần phải nắm bắt được cơ hội đó. Nếu như chúng ta không khai thác được thì giống như là một loạt nhà trong ngõ đang rất muốn bán hàng, chúng ta có cửa hàng mà lại để không thì rất lãng phí.

Tôi cho rằng, với tư duy nào đi nữa, miền Trung cũng cần phải nâng cao được năng lực bán hàng, xây dựng hệ thống cửa hàng, hệ thống cửa ngõ, cảng biển… để bán hàng ra quốc tế.

Khi đó, miền Trung sẽ kiểm soát, điều chỉnh được dòng chảy thương mại để phát triển lợi ích quốc gia.

Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi!