Những lần khóc thầm lặng lẽ
Mẹ Lê Thị Sáu (trú phường Trường Vinh, Nghệ An) năm nay đã bước sang tuổi 103, cái tuổi xưa nay hiếm. Sống qua 1 thế kỷ, nhìn lại cuộc đời, mẹ biết “buồn nhiều hơn vui” và có những nỗi đau có thể sẽ mãi mãi không bao giờ xóa nhòa được.
Mẹ Sáu sinh ra ở vùng Bến Thủy, nơi từng là trọng điểm đánh phá ác liệt của không quân Mỹ. Chồng làm công nhân cảng, còn mẹ quanh năm cấy lúa bên bãi bồi sông Lam. Mẹ Sáu có ba người con trai thì hai người con là Lê Huy Minh, Lê Huy Trường lần lượt lên đường nhập ngũ.
Vào năm 1964, người con cả Lê Huy Minh nhập ngũ. Cuối năm đó, đứa con thứ hai Lê Huy Trường cũng tham gia dân quân tự vệ, trực chiến bảo vệ cảng Bến Thủy - đầu mối giao thông huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam.
Một ngày đầu tháng 6/1965, lúc đó anh Trường mới 18 tuổi, là tiểu đội trưởng dân quân đang nhận nhiệm vụ cứu tải thương cho bộ đội hải quân thì bị thương. Tin dữ báo về khiến mẹ Sáu hoảng hốt, vội chạy đến viện. Nhưng chỉ sau vài tiếng nhập viện, anh Trường đã không qua khỏi vì vết thương quá nặng.
Nhận tin dữ của em, anh Lê Huy Minh lúc đó đang chiến đấu ở chiến trường Quảng Trị nhưng không thể về nhà vì cuộc chiến đang trong thời điểm khốc liệt. Người anh chỉ biết nén đau thương vào lòng, tiếp tục chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc.
Hơn 60 năm trôi qua nhưng mỗi khi nhắc đến người con thứ hai, giọng mẹ vẫn nghẹn đi. Mẹ nhớ về đứa con rất ham học và học giỏi. Ngày trường sơ tán sang Hà Tĩnh, cậu học trò nghèo vẫn ôm sách, đội quần áo lên đầu rồi bơi qua sông Lam đến lớp. Hay có khi một buổi đi học, một buổi phải chăn trâu nhưng lúc nào Trường cũng kẹp quyển sách bên nách.
Bảy năm sau, khi nỗi đau mất đi một đứa con chưa kịp nguôi ngoai thì thêm một tờ giấy báo tử nữa được gửi về. Người con trai cả Lê Huy Minh hy sinh tại chiến dịch 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị ngày 11/7/1972. Lúc hy sinh, anh Minh giữ chức vụ Đại đội trưởng Trung đoàn 146.
Ngày lên đường, anh Minh vừa cưới vợ. Đó là một đám cưới chóng vánh đến đau lòng. Chiều 30 Tết anh mới được về phép. Mùng 4 cưới vợ thì mùng 5 người lính trẻ khoác ba lô trở lại đơn vị. Người vợ chỉ kịp làm vợ đúng một ngày. Cuộc chia tay ấy trở thành vĩnh biệt.
Trong căn nhà của mẹ bây giờ vẫn còn bức ảnh cưới đã úa màu của đôi vợ chồng trẻ. Năm đó, mẹ cùng vợ chồng con trai lên một hiệu ảnh ở thành phố Vinh chụp bức ảnh kỷ niệm. Đó gần như là kỷ vật cuối cùng lưu giữ hình bóng người con trai cả mà đến nay mẹ lưu giữ như báu vật. Còn Trường... đến một tấm ảnh mẹ cũng không có.
Ghi nhận những hy sinh, đóng góp của mẹ, vào năm 2014, Chủ tịch nước đã phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng cho mẹ Lê Thị Sáu.
Những giấc mơ của Mẹ
7 năm, với hai nỗi đau quá lớn, mẹ Lê Thị Sáu đã trải qua những tháng ngày chỉ biết “khóc thầm”, “nhớ thương”. Nhớ thương hai con nên mỗi khi đêm xuống, trong căn nhà bên dòng Lam, mẹ Sáu lại thao thức. Tuổi 103 khiến đôi chân mẹ không còn vững, mái tóc đã bạc trắng, nhưng ký ức về hai người con liệt sĩ thì chưa bao giờ phai.
Trong những giấc ngủ chập chờn mẹ vẫn hay mơ về các anh. Vẫn là khuôn mặt trẻ trung của hơn nửa thế kỷ trước, vẫn câu hỏi quen thuộc: “Mẹ có khỏe không?”. Mẹ cười hiền, đưa đôi tay gầy guộc ôm các con vào lòng rồi bừng tỉnh. Căn phòng vẫn im ắng, chỉ còn tiếng cánh quạt xoay đều trong màn đêm.
Nhiều năm nay, chỗ dựa của mẹ lúc tuổi già là người con dâu út Nguyễn Thị Huệ. Từng bữa cơm, giấc ngủ đến viên thuốc hằng ngày đều được bà Huệ tận tình chăm chút, yêu thương và chu đáo như đối với chính mẹ ruột của mình.
Kể về mẹ chồng, bà Huệ không khỏi xúc động: “Dù tuổi cao nhưng mẹ vẫn rất minh mẫn. Có những đêm đang ngủ, mẹ gọi tên hai người con rồi giật mình tỉnh giấc. Cũng có khi mẹ thức dậy rồi bảo đêm qua thấy các anh về. Mệ nói chuyện với các anh như thật, hỏi han rồi ôm các anh. Sau những giấc mơ ấy, mẹ tỉnh dậy cứ ngồi lặng rất lâu”.
Theo bà Huệ, điều khiến con cháu khâm phục nhất là mẹ chưa bao giờ than trách hay oán hận. Dẫu mang trong lòng nỗi đau mất hai người con trai, mẹ vẫn luôn động viên con cháu sống tốt, gìn giữ truyền thống gia đình và biết trân trọng giá trị của hòa bình.
Điều tự hào của mẹ Sáu là ba thế hệ trong gia đình đã tiếp nối màu xanh áo lính. Chồng mẹ từng tham gia kháng chiến chống Pháp. Hai người con anh dũng hy sinh. Hiện nay, cháu của mẹ cũng đang phục vụ trong quân đội, tiếp nối truyền thống cách mạng của gia đình.
Cách đây không lâu, vào tháng 5/2025 Tổng Bí thư Tô Lâm đã đến thăm mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Sáu. Tại buổi thăm gặp, Tổng Bí thư mong mẹ luôn mạnh khỏe, an vui, tiếp tục là chỗ dựa tinh thần và truyền lửa cho con cháu noi gương, phát huy truyền thống gia đình cách mạng, xứng đáng với phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ.
Đại diện phường Trường Vinh, bà Nguyễn Thị An, chuyên viên Phòng Văn hóa - Xã hội cho biết, hiện nay mẹ Lê Thị Sáu đang được hưởng đầy đủ các chế độ dành cho Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Vào các dịp lễ, Tết hay Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7, chính quyền địa phương cùng các đơn vị thường xuyên tới thăm hỏi, động viên mẹ.
