Trong bảo dưỡng ô tô, hệ thống phanh luôn được xem là hạng mục quan trọng bậc nhất vì quyết định khả năng dừng xe an toàn. Việc thay má phanh và kiểm tra đĩa phanh định kỳ là thao tác phổ biến, có thể thực hiện nhanh chóng tại hầu hết các xưởng sửa chữa.
Tuy nhiên, không ít chủ xe tỏ ra lo lắng khi sau khi thay phanh mới lại ngửi thấy mùi khét bốc ra từ bánh xe trong quá trình sử dụng.
Theo các chuyên gia kỹ thuật, mùi khét xuất hiện ngay sau khi thay phanh mới trong đa số trường hợp không phải là dấu hiệu đáng báo động. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lớp nhựa và vật liệu kết dính được sử dụng trong quá trình sản xuất má phanh.
Khi xe bắt đầu vận hành, các vật liệu này sẽ trải qua giai đoạn tôi nhiệt và hoàn thiện độ cứng cần thiết. Trong giai đoạn đó, mùi khét có thể xuất hiện và thường sẽ tự biến mất sau vài ngày sử dụng thông thường, cho thấy má phanh đã đạt trạng thái làm việc ổn định.
Tuy nhiên, nếu mùi khét không giảm sau một thời gian ngắn, người lái không nên chủ quan. Trước hết, cần xem xét lại thói quen sử dụng xe hằng ngày.
Một trong những lỗi phổ biến là quên nhả phanh tay khi bắt đầu di chuyển. Việc chạy xe trong tình trạng phanh tay vẫn được kích hoạt sẽ tạo ra ma sát liên tục, sinh nhiệt lớn và nhanh chóng gây mùi khét từ hệ thống phanh.
Trong trường hợp chỉ mới xảy ra trong thời gian ngắn, việc nhả phanh tay có thể giải quyết vấn đề. Nhưng nếu xe đã vận hành như vậy trong thời gian dài, nguy cơ hư hỏng nghiêm trọng hơn là điều khó tránh khỏi và cần được kiểm tra tại xưởng.
Ngoài ra, cách sử dụng phanh cũng ảnh hưởng lớn đến hiện tượng này. Thói quen phanh gấp, phanh mạnh liên tục hoặc di chuyển trong điều kiện giao thông phải dừng và chạy thường xuyên có thể khiến phanh bị quá nhiệt.
Khi đó, người lái có thể cảm nhận bàn đạp phanh trở nên mềm, cảm giác đạp không chắc, hoặc xuất hiện tiếng rít khi xe dừng lại. Đây là những dấu hiệu cho thấy hệ thống phanh đang chịu tải nhiệt lớn, không chỉ gây mùi khét mà còn làm giảm hiệu quả phanh, tiềm ẩn rủi ro an toàn.
Bên cạnh yếu tố thói quen lái xe, các vấn đề kỹ thuật cũng là nguyên nhân không thể bỏ qua nếu mùi khét kéo dài. Hệ thống phanh gồm nhiều chi tiết cơ khí phức tạp và có thể phát sinh trục trặc theo thời gian.
Một trong những lỗi thường gặp là kẹt cùm phanh. Khi cùm phanh không hồi về vị trí ban đầu, má phanh sẽ liên tục tỳ sát vào đĩa phanh, tạo ra ma sát và nhiệt lớn ngay cả khi người lái không đạp phanh. Trường hợp này thường đòi hỏi phải xử lý chuyên sâu, từ vệ sinh, khắc phục kẹt cho đến thay mới cùm phanh nếu cần thiết.
Đối với những mẫu xe sử dụng phanh tang trống ở cầu sau, hiện tượng kẹt xy lanh bánh xe cũng có thể gây ra mùi khét tương tự.
Ngoài ra, ống dẫn dầu phanh bằng cao su nếu bị gập, bóp méo theo thời gian cũng có thể khiến dầu phanh không hồi về đúng cách. Khi đó, áp lực phanh vẫn duy trì trên má phanh và đĩa phanh, dẫn đến quá nhiệt và phát sinh mùi khó chịu.
Thực tế cho thấy ô tô có thể phát sinh mùi lạ từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó mùi khét từ phanh mới chỉ nên tồn tại trong thời gian rất ngắn.
Nếu hiện tượng này kéo dài, việc kiểm tra sớm là cần thiết không chỉ để bảo vệ hệ thống phanh mà còn để đảm bảo an toàn cho người lái và các phương tiện xung quanh.
Với người sử dụng xe tại Việt Nam, việc chú ý đến những dấu hiệu bất thường nhỏ như mùi khét từ phanh có thể giúp tránh được những hư hỏng lớn và chi phí sửa chữa tốn kém về sau.
