Căng thẳng tại Trung Đông vừa bước sang một giai đoạn đối đầu nguy hiểm mới khi thời hạn chót để Mỹ thực thi lệnh phong tỏa quân sự đối với các tàu rời cảng Iran đã chính thức trôi qua vào ngày 13/4. Đáp lại, Iran tuyên bố sẽ tấn công các cảng của các nước láng giềng nếu lợi ích của họ bị xâm phạm
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận lệnh phong tỏa bắt đầu có hiệu lực từ 10 giờ sáng thứ Hai. Biện pháp này nhắm trực tiếp vào tất cả các tàu thuyền ra vào các cảng và cơ sở hạ tầng năng lượng dọc bờ biển Iran tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.
CENTCOM cho biết lệnh phong tỏa sẽ áp dụng với mọi tàu ra vào các cảng Iran, nhưng không cản trở tàu trung lập đi qua eo biển nếu không liên quan đến Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mọi tàu trả phí cho Iran sẽ không được đảm bảo an toàn, đồng thời cảnh báo các tàu quân sự Iran tiếp cận khu vực phong tỏa có thể bị "tiêu diệt hoàn toàn".
Tehran gọi hành động của Mỹ là "cướp biển". Người phát ngôn quân đội Iran cảnh báo: "Nếu các cảng của Iran không được an toàn, thì không một cảng nào ở Vịnh Ba Tư hay Vịnh Oman được an toàn". Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng khẳng định mọi sự tiếp cận của tàu chiến Mỹ đều vi phạm thỏa thuận ngừng bắn hiện tại.
Ngay sau động thái này, giá dầu thô Brent tăng vọt 7%, vượt ngưỡng 100 USD/thùng. Lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm mạnh, từ mức trung bình 135 lượt/ngày xuống còn khoảng 40 lượt kể từ khi xung đột bắt đầu.
Các cuộc đàm phán cấp cao giữa Mỹ và Iran tại Islamabad cuối tuần qua đã không đạt được đột phá. Washington cáo buộc Tehran từ chối các điều kiện then chốt, bao gồm hạn chế chương trình hạt nhân và mở lại tuyến hàng hải.
Về phần mình, Iran cũng cáo buộc Mỹ không thiện chí khi từ chối các yêu cầu do họ đưa ra như công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz, dỡ bỏ trừng phạt và rút quân đội Mỹ khỏi Trung Đông.
Các đồng minh NATO như Anh và Pháp từ chối tham gia phong tỏa. Thủ tướng Anh Keir Starmer nhấn mạnh sự cần thiết phải mở lại tuyến đường thủy Hormuz thông qua ngoại giao thay vì can dự quân sự.
Một hội nghị thượng đỉnh quốc tế dự kiến sẽ được tổ chức trong tuần này để tìm kiếm giải pháp cứu vãn thỏa thuận ngừng bắn vốn sẽ hết hạn vào ngày 22/4.
