Năm đầu chấm thi môn Ngữ văn tốt nghiệp THPT bằng rubric: Những bài 'chép ý mẫu' khó đạt điểm cao

(CLO) Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đã khép lại với hơn 1,22 triệu thí sinh tham dự. Trong khi các địa phương đang triển khai công tác chấm thi, môn Ngữ văn thu hút sự quan tâm đặc biệt khi đây là năm đầu tiên Bộ Giáo dục và Đào tạo áp dụng phương pháp chấm theo rubric (bảng tiêu chí đánh giá), hướng tới tăng tính mở và đánh giá đúng năng lực người học.

Theo các chuyên gia giáo dục, thay đổi này được xem là bước tiến quan trọng trong đánh giá môn Ngữ văn, bởi điểm số không còn phụ thuộc chủ yếu vào việc thí sinh viết đủ ý hay bám sát đáp án, mà chú trọng hơn đến tư duy, khả năng phân tích và lập luận của người học.

Trao đổi với phóng viên, PGS.TS Trần Lê Hoa Tranh, Khoa Văn học và Ngôn ngữ học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP HCM) cho rằng, rubric giúp bảo đảm độ tin cậy, tính mở và khả năng phân hóa trong chấm thi.

Theo bà, ưu điểm lớn nhất của rubric là giúp điểm số phản ánh sát chất lượng thực tế của bài viết. Việc mô tả rõ các mức độ đạt được của từng tiêu chí giúp hạn chế tình trạng chấm điểm dựa trên số lượng ý hoặc mức độ tương đồng với đáp án.

"Trong môn Ngữ văn, học sinh giỏi không chỉ là người viết đủ ý, ít lỗi và diễn đạt trôi chảy, mà còn là người có khả năng phát hiện vấn đề, khám phá ngữ liệu, lựa chọn dẫn chứng đắt giá và tạo được sức thuyết phục bằng giọng văn riêng. Rubric khuyến khích học sinh vượt khỏi lối viết khuôn mẫu để thể hiện năng lực thật", bà Hoa Tranh nhận định.

Từ góc độ người trực tiếp tham gia chấm thi, thầy Dương Trung Thành, giáo viên Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Bắc Ninh cho rằng, rubric góp phần tạo sự công bằng hơn trong đánh giá.

Theo thầy Thành, bài viết chỉ dừng ở những khẩu hiệu hay liệt kê ý sẽ khó được đánh giá ngang với bài có chiều sâu phân tích. Những bài văn vay mượn văn mẫu, dù diễn đạt trơn tru, cũng khó che lấp hạn chế về tư duy. Ngược lại, các bài viết thể hiện góc nhìn mới, lập luận chặt chẽ và dấu ấn cá nhân sẽ được ghi nhận xứng đáng, kể cả khi không đi theo trình tự ý trong đáp án.

Lấy ví dụ từ câu nghị luận xã hội trong đề thi năm nay với chủ đề "Làm thế nào để có những Steve Jobs Việt Nam?", thầy Thành cho rằng nếu chấm theo lối dò ý truyền thống, đề bài giàu tính gợi mở này rất dễ bị biến thành cuộc "kiểm kê giải pháp".

"Cách chấm đó không sai nhưng chưa chạm tới bản chất vấn đề. Câu hỏi về Steve Jobs Việt Nam thực chất là câu hỏi về khát vọng sáng tạo, bản lĩnh khác biệt và khả năng biến ý tưởng thành giá trị cho xã hội", thầy Thành nói.

Theo giáo viên này, rubric không chỉ đánh giá việc thí sinh có nêu giải pháp hay không mà còn đánh giá cách các em tư duy về giải pháp đó.

clo_br_6r4a5998.jpg
Các địa phương sẽ chấm thi xong trong tháng 6 để công bố kết quả vào sáng 1/7.

Một học sinh có thể cho rằng để có những "Steve Jobs Việt Nam" cần giỏi công nghệ, ngoại ngữ hay năng lực số. Tuy nhiên, một bài viết sâu sắc hơn sẽ nhận ra rằng một Steve Jobs Việt Nam không chỉ là người giỏi kỹ thuật mà còn phải có khát vọng cống hiến, tinh thần đổi mới và môi trường thuận lợi để phát triển.

"Rubric giúp người chấm nhận ra độ sâu trong tư duy của học sinh, phân biệt được ai chỉ kể giải pháp, ai hiểu bản chất của sáng tạo và ai nhìn thấy mối quan hệ giữa tài năng cá nhân với môi trường xã hội", thầy Thành phân tích.

Theo các chuyên gia, việc áp dụng rubric trong chấm thi Ngữ văn thể hiện rõ tinh thần đánh giá năng lực mà chương trình giáo dục phổ thông mới hướng tới.

"Đây là cách đánh giá không nhằm tìm kiếm những cái đầu biết lặp lại, mà hướng tới phát hiện những cái đầu biết suy nghĩ", thầy Thành nhấn mạnh.

​

Xem thêm

Trường THPT Đồng Hỷ: 40 năm xây dựng và trưởng thành

Trường THPT Đồng Hỷ: 40 năm xây dựng và trưởng thành

(CLO) Tháng 9/1987, thầy trò Trường THPT Đồng Hỷ, Tỉnh Thái Nguyên rời những lớp học nhờ để về cơ sở đầu tiên trên đồi Bà Cường. Bốn mươi năm sau ngày thành lập, hơn 25.000 học sinh đã trưởng thành từ mái trường này. Từ việc lo cho con em địa phương có chỗ học, các thế hệ thầy cô hôm nay tiếp tục chăm lo chất lượng từng giờ dạy và giúp học sinh tìm được hướng đi sau khi tốt nghiệp.

Tuyên Quang: Tìm thấy nạn nhân mất tích tại Hồ sinh thái Na Hang

Tuyên Quang: Tìm thấy nạn nhân mất tích tại Hồ sinh thái Na Hang

(CLO) Sau 4 ngày nỗ lực tìm kiếm, ngày 21/11, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) khu vực Hà Giang phối hợp với Công an xã Minh Ngọc đã tìm thấy thi thể anh Triệu Văn Nghè (sinh năm 1984), trú tại thôn Thượng Tân, xã Minh Ngọc, bị mất tích do đuối nước tại Hồ sinh thái Na Hang.

Sáp nhập Trường Trung cấp Y tế Hòa Bình vào Trường Cao đẳng Y tế Phú Thọ: hướng tới Đại học Kỹ thuật Y – Dược

Sáp nhập Trường Trung cấp Y tế Hòa Bình vào Trường Cao đẳng Y tế Phú Thọ: hướng tới Đại học Kỹ thuật Y – Dược

Nhân dịp kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 – 20/11/2026), Trường Cao đẳng Y tế Phú Thọ long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định sáp nhập Trường Trung cấp Y tế Hòa Bình vào Trường Cao đẳng Y tế Phú Thọ. Sự kiện không chỉ đánh dấu bước chuyển mình quan trọng trong quá trình phát triển của nhà trường mà còn mở ra cơ hội hội tụ nguồn lực, nâng cao chất lượng đào tạo, hướng tới mục tiêu trở thành Trường Đại học Kỹ thuật Y – Dược trong giai đoạn 2026–2030.

Gỡ điểm nghẽn vật liệu để tăng tốc thi công hạ tầng giao thông

Gỡ điểm nghẽn vật liệu để tăng tốc thi công hạ tầng giao thông

Nguồn cung vật liệu thiếu ổn định, chi phí đầu vào gia tăng và độ trễ trong cập nhật giá đang gây sức ép lên các dự án hạ tầng giao thông. Tháo gỡ đồng thời những vướng mắc này là yêu cầu cấp thiết để nhà thầu duy trì thi công, đáp ứng mục tiêu tiến độ và giải ngân.

Dự báo thời tiết ngày 21/11: Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi có mưa lớn

Dự báo thời tiết ngày 21/11: Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi có mưa lớn

(CLO) Ngày 21/11, khu vực TP. Huế, TP. Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi dự báo có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 40-90mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 150mm. Ngoài mưa lớn, do ảnh hưởng của không khí lạnh, khu vực Bắc Trung Bộ đồng thời chuyển rét với nhiệt độ thấp nhất 15–18 độ C, khu vực từ Quảng Trị đến TP. Huế trời lạnh.

Cỡ chữ bài viết: