Theo quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo, mỗi bài thi Ngữ văn phải trải qua hai vòng chấm độc lập bởi hai giám khảo thuộc hai tổ chấm và hai phòng chấm khác nhau.
Trước khi chấm chính thức, các tổ chấm sẽ cùng chấm chung ít nhất 10 bài thi để thống nhất cách hiểu đáp án, hướng dẫn chấm và thang điểm do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm sự thống nhất trong đánh giá, nhất là đối với những câu hỏi có tính mở.
Ở vòng chấm thứ nhất, giám khảo có nhiệm vụ kiểm tra kỹ từng bài thi, bảo đảm đủ số tờ, đúng số phách và gạch chéo các phần giấy trắng còn thừa. Nếu phát hiện những dấu hiệu bất thường như bài thi sử dụng mực đỏ, bút chì hoặc có các nội dung, hình vẽ không liên quan đến bài làm, giám khảo phải báo cáo để xử lý theo quy định.
Theo quy chế hiện hành, nếu xác định bài thi có dấu hiệu đánh dấu bài hoặc sao chép, thí sinh có thể bị trừ 50% số điểm hoặc bị chấm 0 điểm.
Trong lần chấm đầu tiên, giám khảo không được ghi bất kỳ ký hiệu nào lên bài làm của thí sinh. Mọi nhận xét và điểm số chỉ được ghi trên phiếu chấm riêng.
Đến vòng chấm thứ hai, giám khảo tiếp tục chấm độc lập và ghi điểm trực tiếp trên bài thi cũng như phiếu chấm.
Sau khi hoàn tất hai vòng chấm, kết quả sẽ được đối chiếu để xử lý theo từng mức độ chênh lệch điểm số.
Nếu điểm số giữa hai lần chấm lệch dưới 1 điểm, hai giám khảo sẽ cùng trao đổi để thống nhất mức điểm cuối cùng.
Trường hợp điểm lệch từ 1 đến 1,5 điểm, hai giám khảo phải thảo luận, lập biên bản và báo cáo trưởng môn chấm thi hoặc tổ trưởng tổ chấm thi để xem xét thống nhất điểm. Nếu vẫn không đạt được sự đồng thuận, trưởng môn chấm thi hoặc tổ trưởng sẽ lập biên bản và quyết định điểm cuối cùng.
Đối với những bài thi có mức chênh lệch trên 1,5 điểm giữa hai lần chấm, trưởng môn chấm thi hoặc tổ trưởng tổ chấm thi sẽ tổ chức chấm lần thứ ba. Giám khảo chấm vòng ba sẽ chấm trực tiếp trên bài làm bằng loại mực khác để phân biệt với các lần chấm trước.
Không dừng lại ở đó, trong trường hợp cần thiết, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo có thể quyết định thành lập hội đồng chấm thẩm định đối với toàn bộ hoặc một phần số bài thi.
Điều này đồng nghĩa với việc một bài thi Ngữ văn có thể được đánh giá từ hai đến bốn lần trước khi điểm chính thức được xác nhận.
Đề mở thì đáp án cũng phải mở
Tại họp báo sau kỳ thi ngày 12/6, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng nhấn mạnh rằng đề thi Ngữ văn năm nay được xây dựng theo hướng mở nên đáp án và hướng dẫn chấm cũng phải mở.
Theo Thứ trưởng, trong quá trình chấm thi, giám khảo cần tôn trọng những ý kiến, quan điểm riêng của thí sinh nếu các em có lập luận và dẫn chứng thuyết phục để bảo vệ quan điểm của mình. Thậm chí, thí sinh hoàn toàn có thể đưa ra những góc nhìn phản biện đối với vấn đề mà đề bài đặt ra.
Để bảo đảm chất lượng chấm thi, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương thường xuyên cập nhật tiến độ và kết quả chấm thi sau từng buổi làm việc.
Nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường như một túi bài thi có quá nhiều điểm cao hoặc quá nhiều điểm thấp, hội đồng chấm thi phải tổ chức kiểm tra, rà soát lại để bảo đảm tính khách quan.
Năm đầu tiên áp dụng phương pháp chấm rubric
Một điểm mới đáng chú ý của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm nay là lần đầu tiên Bộ Giáo dục và Đào tạo áp dụng phương pháp chấm rubric đối với môn Ngữ văn.
Đây là phương pháp đánh giá dựa trên hệ thống tiêu chí cụ thể, mô tả rõ các mức độ đạt được của từng yêu cầu trong bài làm. Việc sử dụng rubric được kỳ vọng sẽ giúp giám khảo có căn cứ đánh giá thống nhất hơn, giảm yếu tố cảm tính và hạn chế sự khác biệt trong quá trình cho điểm.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6 với sự tham gia của hơn 1,2 triệu thí sinh trên cả nước. Theo kế hoạch, điểm thi sẽ được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố vào sáng 1/7.
Mặc dù đề thi Ngữ văn năm nay tạo ra nhiều tranh luận, đặc biệt ở câu hỏi liên quan đến những “Steve Jobs Việt Nam”, song nhiều giáo viên nhận định đề thi có độ khó vừa phải, bảo đảm khả năng phân loại thí sinh và dự đoán mức điểm phổ biến sẽ dao động trong khoảng từ 6,5 đến 7 điểm.
