Gần đây, việc một số cây xăng tạm ngừng hoạt động do thiếu nguồn cung đang gây ảnh hưởng không nhỏ tới đời sống của người dân.
Theo ông Nguyễn Hồng Diên, Bộ trưởng Công Thương, về nguồn cung, Việt Nam chưa bao giờ thiếu, cho đến thời điểm này, dư luận cho rằng thiếu nguồn cung trong nước là hoàn toàn không chính xác.
Bộ Công Thương có trách nhiệm đảm bảo nguồn cung xăng dầu, nên nếu để xảy ra thiếu hụt nguồn cung, bộ này phải chịu trách nhiệm chính. (Ảnh: CL)
Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, có 3 lý do dẫn đến tình trạng nguồn cung xăng dầu trong nước ngày càng ít.
Thứ nhất, nguồn cung thế giới khan hiếm, châu Âu và các nền kinh tế lớn tăng mua nguồn dầu lớn từ OPEC + và Nga, trước hạn 25/11 khi phương Tây tiếp tục áp lệnh cấm vận lên Nga, điều này ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường Việt Nam.
Thứ hai, tỷ giá ngoại tệ có thể nhập khẩu xăng dầu như USD, Euro liên tục thay đổi tỷ giá, tăng 0,75 điểm % trong tuần qua và dự báo sẽ tiếp tục được điều chỉnh trong thời gian tới, lên đến ngưỡng 4,25% với USD và trên dưới 5% với đồng Euro, gây khó khăn cho các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu.
Thứ ba, việc tiếp cận vốn, ngoại tệ để được bảo lãnh nhập, hỗ trợ thanh toán của nhiều doanh nghiệp đang hết sức khó khăn, nhiều doanh nghiệp không đáp ứng được yêu cầu cho vay và bảo lãnh của ngân hàng.
"Thị trường xăng dầu thế giới ảnh hưởng rất lớn đến chúng ta. Xăng dầu sản xuất trong nước đảm bảo 80% nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, một nửa lượng dầu thô để sản xuất xăng dầu được chúng ta nhập khẩu từ thế giới, nên giá xăng dầu biến động sẽ có tác động trực tiếp đến xăng dầu trong nước. Ngoài ra, còn 20% xăng dầu thành phẩm nhập khẩu cũng ảnh hưởng đến giá xăng dầu trong nước", ông Diên nói.
Cũng theo Bộ trưởng Bộ Công Thương, trong quản lý mặt hàng xăng dầu, dư luận đang đặt vấn đề trách nhiệm lên Bộ Công Thương.Thế nhưng, riêng xăng dầu có tới 6 bộ ngành cùng quản lý.
Bộ Công Thương là cơ quan được giao nhiệm vụ bảo đảm nguồn cung - tức là nguồn cung xăng dầu ra thị trường và quản lý hệ thống phân phối từ doanh nghiệp đầu mối cho tới thương nhân phân phối.
Thuế, chi phí định mức, chi phí kinh doanh xăng dầu... trong giá xăng dầu là Bộ Tài chính; Bộ Giao thông vận tải đảm bảo lưu thông mặt hàng này; quản lý chất lượng xăng dầu là Bộ Khoa học và Công nghệ; quản lý môi trường là Bộ Tài nguyên và Môi trường; các địa phương cũng được giao trách nhiệm này.
Về vấn đề này, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế cho rằng: Mặc dù có nhiều Bộ, ngành cùng quản lý mặt hàng xăng dầu, tuy nhiên, Bộ Công Thương có trách nhiệm đảm bảo nguồn cung xăng dầu, nên nếu để xảy ra thiếu hụt nguồn cung, bộ này phải chịu trách nhiệm chính.
"Bộ Công Thương chịu trách nhiệm duyệt kế hoạch sản xuất, nhập khẩu, phân bổ, điều tiết xăng dầu... nên không thể đổ trách nhiệm cho các bộ khác. Như vậy là vấn đề chính, chịu trách nhiệm toàn bộ ở đây là Bộ Công Thương", ông Thịnh nói.
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, để ổn định thị trường xăng dầu, cơ quan điều hành phải kiểm tra lại toàn bộ nguồn cung sản xuất, nhập khẩu cung ứng cho nền kinh tế; nắm chắc số liệu từ các doanh nghiệp đầu mối, tránh báo cáo số liệu một đằng, thực tế một nẻo, từ đó cân đối để đảm bảo nguồn cung. Chú ý nguồn cung từng địa bàn, từng địa phương khác nhau... và phải có kho dữ liệu để đồng bộ quản lý, điều hành.
Bên cạnh đó, Bộ cũng nên xem xét lại cơ chế giá cũng như cách thức quản lý xăng dầu để quản lý tốt hơn. Xem lại cách thức tổ chức thị trường xăng dầu hiện nay, từ đó đảm bảo doanh nghiệp có lợi nhuận định mức phù hợp quy định của Nhà nước.
Ông Thịnh cho rằng, cần rút ngắn thời gian điều chỉnh xuống 1 tuần hoặc 5 ngày lần. Nếu rút ngắn được thời gian giữa hai kỳ điều hành, có thể bỏ quỹ bình ổn… để xăng dầu theo cơ chế thị trường. Đặc biệt, cần xây dựng thị trường xăng dầu công khai minh bạch.
"Về lâu dài Bộ Công Thương phải xây dựng thị trường xăng dầu mang tính thị trường thực thụ. Việt Nam tự túc được tới 70 - 80% sản lượng xăng dầu tiêu thụ trong nước, chỉ phải nhập khẩu 20%, vậy phải làm sao xây dựng thị trường cạnh tranh đúng nghĩa. Doanh nghiệp đầu mối, phân phối, bán lẻ độc lập với nhau, ai làm tốt thì tồn tại, ai không làm tốt bị đào thải. Không thể cứ đánh bùn sang ao mãi được", chuyên gia Đinh Trọng Thịnh nhấn mạnh.
