Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Toàn cầu công bố ngày 11/6, WB dự báo kinh tế thế giới chỉ tăng trưởng 2,5% trong năm 2026, thấp hơn mức 2,6% đưa ra trước đó. Nếu dự báo này trở thành hiện thực, đây sẽ là tốc độ tăng trưởng thấp nhất kể từ cuộc suy thoái do đại dịch năm 2020.
Đáng chú ý, WB cho biết khoảng hai phần ba số nền kinh tế trên thế giới đã bị hạ triển vọng tăng trưởng do tác động lan tỏa từ cuộc chiến ở Iran. Sự gián đoạn các tuyến vận tải năng lượng và hàng hóa quan trọng đang làm gia tăng chi phí nhập khẩu, đẩy lạm phát lên cao và gây áp lực lên hoạt động sản xuất tại nhiều quốc gia.
Theo WB, giá năng lượng là kênh tác động trực tiếp và rõ ràng nhất. Sau khi xung đột bùng phát, giá dầu liên tục tăng mạnh, buộc tổ chức này phải nâng dự báo giá dầu Brent trung bình năm nay lên 94 USD/thùng, cao hơn khoảng 50% so với dự báo hồi đầu năm.
Ông Indermit Gill, Kinh tế trưởng của WB, nhận định thế giới đang phải đối mặt với cú sốc nguồn cung lớn nhất trong hơn nửa thế kỷ. Theo ông, nếu xung đột kéo dài, tác động sẽ không chỉ dừng lại ở thị trường năng lượng mà còn lan sang lương thực và nhiều mặt hàng thiết yếu khác.
"Rủi ro lớn nhất hiện nay là cú sốc năng lượng chuyển hóa thành cú sốc lương thực toàn cầu", ông cảnh báo.
WB cho rằng triển vọng kinh tế toàn cầu vẫn nghiêng mạnh về kịch bản tiêu cực. Trong trường hợp nguồn cung năng lượng tiếp tục bị gián đoạn nghiêm trọng và kéo theo những căng thẳng tài chính trên diện rộng, tăng trưởng toàn cầu có thể giảm xuống chỉ còn 1,3%.
Áp lực lạm phát cũng đang quay trở lại. WB dự báo lạm phát toàn cầu sẽ tăng lên 4% trong năm nay, so với mức 3,3% của năm trước. Nếu chiến tranh kéo dài, con số này có thể lên tới 4,4%, làm phức tạp thêm nỗ lực kiểm soát giá cả của các ngân hàng trung ương lớn.
Những nền kinh tế đang phát triển được đánh giá là nhóm chịu tổn thương lớn nhất. Theo WB, sau hàng loạt cú sốc từ đại dịch, lạm phát, lãi suất cao và nay là chiến tranh Trung Đông, nhiều quốc gia đang mất dần khả năng thu hẹp khoảng cách thu nhập với các nền kinh tế phát triển.
Ngoại trừ Trung Quốc và Ấn Độ, phần lớn các nền kinh tế mới nổi vẫn chưa phục hồi hoàn toàn mức thu nhập bình quân đầu người đã mất kể từ đại dịch. WB cảnh báo quá trình hội tụ thu nhập toàn cầu có thể bị gián đoạn trong gần một thập kỷ, kéo dài ít nhất đến năm 2028.
Trong bối cảnh đó, tổ chức này cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể trở thành động lực tăng trưởng mới của kinh tế thế giới trong thập niên tới. Nếu được triển khai hiệu quả, AI có khả năng nâng cao năng suất lao động và tạo ra một chu kỳ tăng trưởng mới.
Tuy nhiên, WB cũng lưu ý rằng lợi ích từ AI có thể phân bổ không đồng đều. Các nước đang phát triển hiện vẫn đối mặt với hạn chế về hạ tầng số, nguồn nhân lực chất lượng cao và khả năng tiếp cận công nghệ, khiến nguy cơ tụt lại phía sau ngày càng lớn.
Trước những rủi ro gia tăng, Ngân hàng Thế giới cho biết đang mở rộng các chương trình hỗ trợ tài chính nhằm giúp các nền kinh tế dễ tổn thương ứng phó với tác động từ cuộc chiến. Tổ chức này hiện có thể cung cấp tới 60 tỷ USD tín dụng khẩn cấp và sẵn sàng nâng quy mô hỗ trợ lên 80-100 tỷ USD trong vòng 15 tháng tới nếu tình hình tiếp tục xấu đi.
Báo cáo mới nhất của WB cho thấy cuộc chiến của Iran không còn là một cuộc khủng hoảng địa chính trị đơn thuần. Những tác động từ năng lượng, lạm phát và thương mại đang lan rộng trên phạm vi toàn cầu, trở thành phép thử mới đối với sức chống chịu của nền kinh tế thế giới sau nhiều năm liên tiếp đối mặt với các cú sốc lớn.
