Nhiều người bước vào kỳ nghỉ với tâm thế dè dặt, tự đặt mình vào vòng xoáy “ăn – lo – kiêng – rồi lại ăn bù”. Theo Thạc sĩ (ThS) Nguyễn Thị Huyền (Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108), việc cấm đoán quá mức dễ dẫn tới tâm lý thèm ăn và mất kiểm soát sau đó, khiến mục tiêu kiểm soát đường huyết càng khó khăn hơn.
Quan điểm dinh dưỡng hiện đại hiện nay đã thay đổi rõ rệt so với trước đây. Thay vì cắt bỏ hoàn toàn tinh bột hay chất béo, các khuyến cáo từ Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA) và Liên đoàn Đái tháo đường Thế giới (IDF) đều hướng đến cách tiếp cận linh hoạt, bền vững.
Người bệnh không cần từ bỏ hoàn toàn món ăn Tết, mà quan trọng là ăn có chọn lọc, đúng lượng, đúng thời điểm, kết hợp vận động và tuân thủ điều trị. Nguyên tắc giúp người bệnh đái tháo đường ăn Tết an toàn bao gồm:
Thứ nhất, duy trì thuốc đúng giờ: Trong những buổi tiệc tùng, việc quên uống thuốc hoặc tiêm insulin đúng lịch rất dễ xảy ra. Tuy nhiên, đây là nền tảng quan trọng nhất để giữ đường huyết ổn định. Dù lịch trình thay đổi, người bệnh vẫn cần tuân thủ chặt chẽ chỉ định của bác sĩ.
Thứ hai, chia nhỏ bữa ăn: Nhịn bữa phụ để “ăn bù” một bữa lớn là sai lầm phổ biến. Việc dồn quá nhiều thực phẩm vào một thời điểm khiến đường huyết tăng vọt. Thay vào đó, nên duy trì khẩu phần vừa phải, chia đều trong ngày để tránh biến động đột ngột.
Thứ ba, lựa chọn tinh bột hợp lý: Bánh chưng không nhất thiết phải bị loại khỏi mâm cơm. Nếu đã ăn một phần bánh chưng, người bệnh nên chủ động giảm cơm hoặc xôi trong cùng bữa. Chỉ nên chọn một nguồn tinh bột chính để kiểm soát lượng glucid nạp vào cơ thể.
Thứ tư, ưu tiên rau xanh: Chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu. Bắt đầu bữa ăn bằng rau xanh không chỉ cung cấp vitamin mà còn tạo cảm giác no sớm, hạn chế việc ăn quá nhiều món giàu năng lượng.
Thứ năm, ăn món giàu năng lượng có chừng mực: Thịt kho, nem rán hay các món nhiều đạm, chất béo vẫn có thể xuất hiện trong thực đơn Tết. Điều quan trọng là kiểm soát khẩu phần và phân bổ hợp lý, thay vì kiêng khem cực đoan rồi ăn bù mất kiểm soát.
Theo ThS Nguyễn Thị Huyền, sự an tâm về tinh thần cũng quan trọng không kém những con số trên máy đo đường huyết. Khi người bệnh hiểu rõ mình nên ăn bao nhiêu là đủ, biết cách kết hợp thực phẩm và duy trì thuốc đúng giờ, mâm cơm Tết sẽ không còn là nỗi lo, mà trở thành khoảnh khắc sum họp trọn vẹn - nơi sức khỏe và niềm vui cùng song hành trong những ngày đầu năm mới.
