Làng Đa Sỹ (phường Kiến Hưng, quận Hà Đông, Hà Nội) được mệnh danh là “Đệ nhất dao kéo miền Bắc” với tuổi đời làm dao kéo hàng trăm năm. Làng Đa Sỹ còn được biết tới là một trong những làng nghề rèn nổi tiếng và lâu đời tại đồng bằng Bắc Bộ. Hiện tại, Đa Sỹ có khoảng 900 hộ dân làm nghề rèn.
Như bao làng nghề khác, tiếng đao, tiếng búa chan chát đã trở thành âm thanh không thể thiếu trong cuộc sống của bà con làng nghề dao kéo.
Nghề rèn được xem là công việc nặng nhọc chỉ dành cho những người đàn ông to khỏe, nhưng ít ai biết rằng chiếm một nửa lực lượng trong số đó là phụ nữ. Với bà Lê Thị Hậu (58 tuổi) đã dành hơn nửa đời người gắn bó với nghề làm dao, làm kéo.
Bà Lê Thị Hậu có kinh nghiệm hơn 30 năm làm nghề rèn, là hội viên xuất sắc và năng nổ của làng nghề Đa Sỹ. Như mọi ngày, dưới cái nóng bỏng rát của bếp than hoa, trong 1 không gian chật chội, bà vẫn cần mẫn làm việc.
Công việc nặng nhọc và nguy hiểm nên bà Hậu luôn trong tình trạng bảo hộ từ đầu tới chân, đeo bông vào tai để giảm tiếng ồn của máy móc.
Từ một tấm phôi sắt, để trở thành một chiếc dao sắc nhọn, sáng bóng thì phải trải qua nhiều công đoạn khác nhau.
Trước hết là nung thép, bổ thép.
Làm bạn với lửa, với sắt thép, tiếng búa, có hôm thời tiết mùa đông dưới 10 độ C bà vẫn phải bật quạt, mồ hôi nhễ nhại như đang sống trong tiết trời nóng nực của mùa hè.
Trước đây khi chưa có máy móc, bà con tại đây phải đập búa mất rất nhiều công sức, nếu làm không chuẩn sẽ bị trượt, gây nguy hiểm. Ngày nay, nhờ có sự hỗ trợ của máy, công việc này cũng bớt vất vả đi phần nào.
Bà Hậu thực hiện hầu hết các công đoạn của 1 chiếc dao, kể cả công đoạn tưởng chừng như chỉ dành cho những người đàn ông khỏe mạnh, bà cũng hoàn toàn có thể làm được như việc nung thép, tôi thép. Nhiệt độ ở khu vực quanh bếp thường trên dưới 60 độ C nên làm được những phôi dao, phôi kéo, phải chịu đựng cái nóng trong hàng giờ đồng hồ.
Lau vội mồ hôi trên trán, bà Hậu chia sẻ: “Phụ nữ làm công việc này rất vất vả và nặng nhọc. Công việc này đòi hỏi phải tỉ mỉ từng li từng tí, từ tạo dáng, kỹ thuật chống dày lưỡi mỏng, đến khâu mài dao. Không những thế còn rất nguy hiểm, chỉ có yêu nghề và có sức khỏe tốt thì mới có thể sống bằng nghề này”.
Dù có sự hỗ trợ của máy móc nhưng công đoạn mài dao vẫn tốn rất nhiều sức.
Bà Hậu đã bắt đầu mưu sinh với nghề từ khi còn là thiếu nữ. Đến khi lấy chồng, sinh con, bà vẫn tiếp tục làm công việc nặng nhọc này, nuôi 5 cô con gái và 1 cậu con trai ăn học đầy đủ. Đến nay, hai cô con gái lớn của bà Hậu tiếp tục theo nghề làm dao kéo.
Mỗi ngày gia đình bà Hậu sản xuất được khoảng 30 - 40 con dao lớn nhỏ, giá bán từ khoảng 50.000 đồng – 120.000 đồng/chiếc, tuỳ kích thước và và chức năng của từng loại dao. Dao kéo Đa Sỹ có chất lượng vượt xa so với các loại dao kéo thông thường về chủng loại, kiểu dáng, độ bền, sắc nhọn.
Thể hiện được sức mạnh và sự khéo léo của mình, sản phẩm bà Hậu làm ra đã góp phần khẳng định thương hiệu, uy tín dao kéo của làng nghề Đa Sỹ.
Bài và ảnh: Nguyễn Linh
