Tại buổi họp báo diễn ra sáng 7/10, ông Kobayashi Yosuke, Trưởng đại diện Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) tại Việt Nam cho biết: Trong nhiều năm qua, tăng trưởng của Việt Nam chủ yếu được thúc đẩy bởi các ngành sản xuất thâm dụng lao động, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và quá trình hội nhập với thị trường toàn cầu. Mô hình này đã mang lại những thành quả đáng ghi nhận và đưa Việt Nam trở thành một trong những nền kinh tế năng động nhất châu Á.
Tuy nhiên, trong quá trình hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới.
Để thực hiện nhiệm vụ này, Việt Nam đang thúc đẩy hàng loạt cải cách lớn tập trung vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hiện đại hóa thể chế và tăng cường năng lực của doanh nghiệp trong nước.
“Những cải cách này nhằm nâng cao năng suất, gia tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế và giúp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu”, ông nói.
Đồng thời, môi trường quốc tế cũng đang thay đổi rất nhanh. Theo ông, an ninh kinh tế, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng, chuyển đổi năng lượng, khoáng sản thiết yếu, trí tuệ nhân tạo (AI), chất bán dẫn và công nghệ vũ trụ đang ngày càng trở nên quan trọng đối với tăng trưởng bền vững và năng lực cạnh tranh.
Trong bối cảnh đó, JICA đã xây dựng các gói hỗ trợ, dựa vào 4 trụ cột có tính bổ trợ lẫn nhau, bao gồm: Thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nguồn nhân lực; Phát triển doanh nghiệp trong nước và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu; Cải thiện môi trường đầu tư; Phát triển hạ tầng chiến lược.
“Bốn trụ cột này được thiết kế như một gói hỗ trợ tổng thể nhằm hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045”, ông nói.
Đơn cử, với trụ cột đầu tiên liên quan đến việc phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực, đại diện JICA cho biết, trụ cột này phù hợp chặt chẽ với nhiều sáng kiến cải cách lớn gần đây của Việt Nam, đặc biệt là các Nghị quyết số 57, 71 và 80 của Bộ Chính trị.
“Chúng tôi tin rằng nguồn nhân lực là trái tim của quá trình chuyển đổi của Việt Nam. Vì vậy, JICA sẽ cung cấp hỗ trợ toàn diện từ tư vấn chính sách, hỗ trợ thể chế đến giáo dục đại học, hợp tác nghiên cứu và thúc đẩy liên kết giữa nhà nước, doanh nghiệp và giới học thuật”, ông nói.
Với trụ cột thứ hai, Việt Nam đã đạt được nhiều thành công trong việc thu hút đầu tư nước ngoài trong nhiều thập kỷ qua. Thách thức tiếp theo là bảo đảm các doanh nghiệp trong nước có thể tham gia tích cực hơn vào các hoạt động có giá trị gia tăng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh và trở thành những mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu.
Trụ cột này hỗ trợ các Nghị quyết số 68 và 79 của Bộ Chính trị về phát triển doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước, cũng như Nghị quyết số 70 về bảo đảm an ninh năng lượng.
“JICA sẽ hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam thông qua đổi mới sáng tạo, nâng cấp công nghệ và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp Nhật Bản. Các hoạt động hỗ trợ sẽ bao gồm: chuyển giao công nghệ, kết nối kinh doanh, nâng cao khả năng tiếp cận tài chính”, ông nói.
Về tài chính, JICA sẽ tận dụng nguồn vốn đầu tư tài chính khu vực tư nhân. Gần đây, JICA đã hoàn thành thành công khoản vay dành cho ngân hàng BIDV trong chương trình hỗ trợ doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa khu vực nông thôn.
“Chúng tôi cũng kỳ vọng việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi hạng hai sẽ tạo ra những tác động tích cực”, ông cho hay.
Đối với trụ cột thứ ba, ông Kobayashi Yosuke đánh giá, một môi trường đầu tư thuận lợi là yếu tố then chốt cho tăng trưởng bền vững. Các nhà đầu tư cần sự minh bạch, khả năng dự đoán, tính hiệu quả và niềm tin vào các thể chế.
Hiện nay, Việt Nam đang thúc đẩy những cải cách quan trọng trong công tác xây dựng pháp luật, quản trị, thực thi chính sách và hội nhập quốc tế. Đặc biệt, các Nghị quyết số 59, 66 và 10 của Bộ Chính trị đã đưa ra những định hướng quan trọng cho các cải cách này.
Các lĩnh vực hợp tác trọng tâm bao gồm: hệ thống pháp luật và tư pháp, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, chính sách thuế, hỗ trợ quá trình đổi mới mô hình quản trị tại Việt Nam, bao gồm việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Với trụ cột thứ tư, JICA sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc phát triển các công trình hạ tầng chiến lược, đóng vai trò nền tảng để hỗ trợ triển khai hiệu quả ba trụ cột còn lại.
“Một đặc điểm nổi bật trong hợp tác của JICA là chú trọng chuyển giao công nghệ từ các doanh nghiệp và tổ chức Nhật Bản cho các đối tác Việt Nam. Mục tiêu của chúng tôi không chỉ là xây dựng cơ sở hạ tầng mà còn là tăng cường năng lực công nghệ và năng lực công nghiệp của Việt Nam trong dài hạn”, ông nói.