Sau khi kết thúc đăng ký nguyện vọng đại học, nhiều diễn đàn tuyển sinh xôn xao trước phản ánh của một phụ huynh có con đăng ký xét tuyển vào Trường Đại học Hà Nội (HANU).
Theo phụ huynh này, con có SAT 1.230/1.600, IELTS 7.0, đáp ứng các điều kiện học lực theo đề án tuyển sinh của trường. Do có chứng chỉ IELTS, thí sinh được miễn thi môn tiếng Anh trong kỳ thi tốt nghiệp THPT theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, nên chỉ dự thi Toán, Ngữ văn và Lịch sử.
Tuy nhiên, khi nộp hồ sơ xét tuyển theo phương thức kết hợp, thí sinh bị hệ thống từ chối với lý do không có điểm môn Ngoại ngữ.
Đây không phải là trường hợp duy nhất, theo Đại học Hà Nội, hơn 130 thí sinh rơi vào tình huống tương tự.
Nhầm lẫn giữa "miễn thi" và "có điểm xét tuyển"
Sau khi sự việc được chia sẻ trên mạng xã hội, nhiều phụ huynh cho rằng nếu đã được miễn thi tiếng Anh bằng IELTS thì chứng chỉ này đương nhiên phải được sử dụng thay thế điểm môn Ngoại ngữ trong xét tuyển đại học.
Tuy nhiên, quy định hiện hành lại không hoàn toàn như vậy.
Theo Quy chế thi tốt nghiệp THPT, chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế chỉ giúp thí sinh được miễn thi môn Ngoại ngữ để xét công nhận tốt nghiệp, chứ không mặc nhiên tạo ra một điểm thi tiếng Anh dùng cho tuyển sinh đại học.
Trong khi đó, việc sử dụng IELTS trong tuyển sinh đại học thuộc phạm vi tự chủ của từng cơ sở đào tạo.
Năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định các trường có thể sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ theo nhiều cách, như quy đổi thành điểm môn Ngoại ngữ hoặc cộng điểm khuyến khích, nhưng không bắt buộc áp dụng một phương án thống nhất.
Tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp hồi tháng 3, GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học cũng từng lưu ý: Được miễn thi tốt nghiệp không đồng nghĩa chắc chắn được dùng chứng chỉ để thay thế điểm môn Ngoại ngữ trong xét tuyển đại học, bởi điều này phụ thuộc quy định của từng trường.
Vì sao HANU từ chối?
Theo đề án tuyển sinh công bố từ cuối tháng 3, Đại học Hà Nội quy định rõ không sử dụng điểm quy đổi từ chứng chỉ ngoại ngữ để thay thế điểm thi tốt nghiệp môn Ngoại ngữ khi xác định ngưỡng đầu vào.
Nhà trường chỉ dùng IELTS để tính điểm khuyến khích.
Điều đó đồng nghĩa, dù xét tuyển bằng SAT, ACT hay A-Level, thí sinh vẫn phải đáp ứng đồng thời ngưỡng đầu vào chung là tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp thuộc tổ hợp xét tuyển đạt từ 22 điểm trở lên.
Trong khi hầu hết các tổ hợp của HANU đều có môn Ngoại ngữ như D01, A01, X26, D14..., việc không dự thi tiếng Anh khiến hệ thống không đủ dữ liệu để xác định ngưỡng đầu vào, nên hồ sơ không đủ điều kiện được đưa vào xét tuyển.
Nói cách khác, SAT là tiêu chí cạnh tranh, còn điểm thi tốt nghiệp là điều kiện để hồ sơ hợp lệ. Hai yêu cầu này tồn tại song song, không thay thế cho nhau.
Đúng quy định nhưng cần rõ hơn?
Trên các diễn đàn tuyển sinh, nhiều ý kiến cho rằng trách nhiệm trước hết thuộc về thí sinh vì không đọc kỹ đề án tuyển sinh.
"Nhiều năm nay HANU đều quy định rõ không dùng điểm quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ để xác định điểm sàn. Nhà trường công bố từ rất sớm nên đây là sơ suất của thí sinh", một phụ huynh chia sẻ.
Tuy nhiên, cũng có không ít giáo viên tư vấn tuyển sinh cho rằng quy định tuy đúng nhưng cách thể hiện chưa đủ trực diện, dễ khiến phụ huynh hiểu rằng đã xét bằng SAT thì không còn liên quan đến điểm thi tốt nghiệp.
Theo cô Nguyễn Mai Trang, giáo viên tiếng Anh tại Bắc Ninh, người có nhiều năm tư vấn tuyển sinh đại học, nếu đề án tuyển sinh của Trường Đại học Hà Nội bổ sung một lưu ý trực diện, chẳng hạn: "Thí sinh xét tuyển theo phương thức kết hợp vẫn phải có đủ điểm thi ba môn thuộc tổ hợp; chứng chỉ ngoại ngữ không được sử dụng để thay thế điểm thi môn Ngoại ngữ khi xác định ngưỡng đầu vào", thì phụ huynh và học sinh sẽ dễ nhận diện điều kiện này hơn, hạn chế những hiểu nhầm đáng tiếc.
Cô Trang cũng mong muốn ngoài việc công bố quy định, hệ thống đăng ký xét tuyển cũng hoàn toàn có thể tích hợp chức năng cảnh báo ngay từ bước nộp hồ sơ đối với những trường hợp không đủ điều kiện, thay vì để thí sinh hoàn tất đăng ký, nộp lệ phí rồi mới phát hiện hồ sơ không hợp lệ.
Từ câu chuyện hơn 130 thí sinh bị loại khỏi diện xét tuyển, cô Trang cho rằng đây cũng là lời nhắc nhở đối với thí sinh và phụ huynh trong mùa tuyển sinh năm nay. "Nhiều em đang nhầm lẫn giữa quy chế thi tốt nghiệp THPT và quy chế tuyển sinh đại học. Đây là hai hệ thống độc lập, nên việc được miễn thi môn Ngoại ngữ không đồng nghĩa với việc có điểm môn tiếng Anh để sử dụng trong mọi phương thức xét tuyển đại học", cô nói.
Nữ giáo viên khuyến cáo trước khi quyết định miễn thi môn Ngoại ngữ bằng chứng chỉ IELTS hoặc các chứng chỉ quốc tế khác, thí sinh cần đọc kỹ đề án tuyển sinh của từng trường, đặc biệt là quy định về ngưỡng đầu vào, tổ hợp xét tuyển và cách sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ.
"Nếu chưa xác định chắc chắn trường sẽ đăng ký hoặc có nguyện vọng xét tuyển vào những ngành sử dụng tổ hợp có môn tiếng Anh, lựa chọn an toàn nhất vẫn là đăng ký dự thi môn tiếng Anh. Khi đó, thí sinh vừa được giữ nguyên cơ hội xét tuyển ở tất cả các trường, vừa có thể sử dụng kết quả có lợi nhất theo quy định của từng cơ sở đào tạo", cô Trang chia sẻ.
