Khi thời khắc chuyển giao giữa năm cũ và năm mới đến gần, bên cạnh những kế hoạch sum họp, tiệc tùng hay du xuân, ẩm thực luôn giữ vai trò đặc biệt trong đêm giao thừa.
Ở nhiều quốc gia, các món ăn không chỉ đơn thuần để thưởng thức mà còn gắn liền với những niềm tin lâu đời về may mắn, thịnh vượng và khởi đầu mới.
Dưới đây là những món ăn truyền thống tiêu biểu được người dân trên khắp thế giới lựa chọn để đón chào năm mới với hy vọng một năm an lành, sung túc.
12 quả nho (Tây Ban Nha)
12 quả nho Tây Ban Nha (Las doce uvas de la suerte) là một phong tục nổi tiếng vào đêm Giao thừa ở Tây Ban Nha và nhiều quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha.
Vào thời khắc chuyển giao, khi đồng hồ điểm 12 giờ, người dân sẽ ăn đúng 12 quả nho, mỗi tiếng chuông tương ứng với một quả. Mỗi quả nho tượng trưng cho một tháng trong năm mới, với niềm tin rằng ăn trọn vẹn và đúng nhịp sẽ mang lại may mắn, sức khỏe và thịnh vượng suốt cả năm.
Phong tục này bắt nguồn từ đầu thế kỷ 20, khi các nhà trồng nho được mùa dư thừa và khuyến khích người dân tiêu thụ nho vào đêm giao thừa. Theo thời gian, chúng đã trở thành phong tục truyền thống được hàng triệu người thực hiện mỗi năm.
Hoppin’ John (Mỹ)
Hoppin’ John là món ăn truyền thống của miền Nam nước Mỹ, thường xuất hiện trong bữa ăn ngày đầu năm mới. Món này gồm đậu mắt đen, gạo, thịt xông khói hoặc giăm bông.
Theo quan niệm dân gian, đậu tượng trưng cho tiền xu, gạo biểu trưng cho sự sung túc, còn thịt heo đại diện cho tiến lên phía trước. Ăn Hoppin’ John đầu năm được tin là sẽ mang lại tài lộc và may mắn suốt cả năm.
Bánh rán Oliebollen (Hà Lan)
Oliebollen, nghĩa là “viên bột chiên trong dầu”, là một món bánh truyền thống của Hà Lan. Những viên bánh này thường được nhồi nho khô hoặc quả lý chua và phủ thêm đường bột.
Dù nguồn gốc chính xác vẫn chưa rõ ràng, công thức oliebollen sớm nhất được ghi nhận từ năm 1667. Món bánh này rất phổ biến vào mùa đông và đặc biệt được yêu thích trong đêm giao thừa.
Có người tin rằng oliebollen giúp xua đuổi tà ma, số khác lại cho rằng chúng đơn giản tượng trưng cho vận may.
Tamales (Mexico)
Tamales là món ăn truyền thống lâu đời của Mexico, gắn liền với các dịp lễ lớn như Giáng sinh và năm mới.
Món ăn được làm từ bột ngô, kẹp nhân thịt, phô mai, ớt hoặc đậu, sau đó gói trong lá ngô hoặc lá chuối và đem hấp chín.
Vào dịp cuối năm, các gia đình thường tổ chức lễ hội Tamaladas để cùng nhau gói bánh. Với người Mexico, việc cùng nhau làm và thưởng thức Tamales là cách gìn giữ truyền thống và gửi gắm hy vọng về một năm no ấm, may mắn.
Mì soba (Nhật Bản)
Mì soba là món ăn truyền thống không thể thiếu của người Nhật trong đêm Giao thừa, được gọi là Toshikoshi soba, nghĩa là “mì vượt qua năm cũ”. Truyền thống này có từ thời Edo, khi người Nhật thường ăn soba vào ngày cuối cùng của tháng.
Món mì thường được dùng nóng, với nước dùng thanh nhẹ, ăn kèm hành lá, rong biển, trứng hoặc tempura. Sợi mì làm từ kiều mạch, mảnh và dài, tượng trưng cho tuổi thọ, sự bền bỉ.
Vì mì soba dễ cắn đứt nên giúp cắt bỏ những điều xui rủi của năm cũ và cầu chúc một năm mới khỏe mạnh, suôn sẻ.
Vasilopita (Hy Lạp)
Vasilopita, hay bánh năm mới, là món tráng miệng truyền thống ở Hy Lạp vào ngày đầu năm.
Bánh thường có dạng bánh mì ngọt hoặc bánh bông lan, được ướp hương cam, quế, rắc đường bột hoặc hạnh nhân lên trên.
Điểm đặc biệt của Vasilopita là một đồng xu được giấu bên trong bánh. Khi bánh được cắt theo thứ tự, thường dành phần đầu cho Thánh Basil, tiếp đến là gia đình và khách, ai nhận được miếng bánh có đồng xu sẽ được tin là gặp may mắn trong suốt năm mới.
Vasilopita không chỉ là món tráng miệng mà còn là nghi thức văn hóa, gắn với Thánh Basil - biểu tượng của lòng nhân ái và phúc lành.
Heo Marzipan (Đức)
Heo từ lâu đã là biểu tượng của sự phồn thịnh và vận may ở Đức. "Schwein gehabt" (có heo) đồng nghĩa với "gặp may".
Vào dịp năm mới, người ta tặng nhau những chú heo nhỏ xinh làm từ marzipan (bột hạnh nhân) với lời chúc một năm no đủ, thịnh vượng. Đây là món quà may mắn phổ biến, thường đi kèm với cỏ bốn lá và nấm may mắn.
Truyền thống này bắt nguồn từ thời Trung cổ, khi việc sở hữu nhiều lợn đồng nghĩa với việc gia đình đó có nguồn lương thực dồi dào và giàu có.
Canh bánh gạo tteokguk (Hàn Quốc)
Tteokguk là món canh bánh gạo truyền thống của Hàn Quốc, không thể thiếu trong ngày đầu năm mới.
Món ăn được nấu từ bánh gạo thái lát mỏng hình bầu dục, thả trong nước dùng bò hoặc gà trong, thanh ngọt. Tteokguk thường được ăn kèm thịt bò xé, trứng tráng sợi, rong biển và hành lá.
Bánh gạo màu trắng tượng trưng cho sự tinh khiết, khởi đầu trong sạch, còn hình dáng giống đồng xu xưa mang ý nghĩa tài lộc và thịnh vượng.
Kem và các món từ sữa (Thụy Sĩ)
Ở Thụy Sĩ, nhiều phong tục đón năm mới gắn liền với các sản phẩm từ sữa. Là quốc gia nổi tiếng với ngành chăn nuôi bò sữa và sản phẩm sữa, các món ăn từ sữa được xem là biểu tượng của sự no ấm và thịnh vượng.
Vào thời khắc giao thừa, một số người thả một viên kem xuống sàn nhà như cách “dâng tặng” cho năm cũ, với niềm tin sẽ đổi lấy may mắn trong năm mới.
Ngoài những tập tục mang tính dân gian, cách chào năm mới phổ biến nhất tại Thụy Sĩ là sum họp gia đình, bạn bè quanh nồi fondue hay raclette nóng hổi, cùng chia sẻ những món ăn từ sữa.
Cotechino con lenticchie (Ý)
Cotechino con lenticchie là món ăn truyền thống không thể thiếu trong đêm giao thừa và ngày đầu năm mới của người Ý. Món ăn gồm xúc xích cotechino làm từ thịt heo xay trộn da heo và gia vị, dùng kèm đậu lăng hầm mềm.
Theo quan niệm dân gian Ý, những hạt đậu lăng bé nhỏ khi nấu chín sẽ nở ra, từ lâu đã được xem là biểu tượng của sự phát đạt, mang hàm ý tiền bạc sinh sôi, túi tiền luôn đầy ắp trong năm mới.
