Giảm nghèo thông tin là góp phần giảm nghèo đa chiều với đồng bào dân tộc thiểu số

Theo các chuyên gia, vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) và miền núi hiện nay chiếm 3/4 diện tích cả nước, phần lớn thuộc vùng điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, song có vị trí chiến lược vô cùng quan trọng. Vì vậy, việc thông tin tuyên truyền cho đồng bào ở các khu vực này là rất quan trọng trong công tác xóa đói giảm nghèo...

Tại hội nghị tập huấn nâng cao kỹ năng, năng lực thực hiện Chương trình giảm nghèo về thông tin thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 cho công chức, viên chức các sở thông tin và truyền thông, phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo đài Trung ương và địa phương để triển khai Tiểu dự án giảm nghèo về thông tin vừa được tổ chức ngày 9/11/2023 tại TP.HCM, ông Đinh Xuân Thắng - Phó Vụ trưởng Vụ Tuyên truyền (Ủy ban Dân tộc) cho biết, thông tin được coi là 1 trong 5 dịch vụ xã hội cơ bản trong chuẩn nghèo đa chiều gồm y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin. Trong đó, sự thiếu hụt thông tin với đồng bào các dân tộc thiểu số, người sống ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo… được xét trên 2 tiêu chí: Sử dụng dịch vụ viễn thông và Tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

Tuy nhiên, trên thực tế, Vùng đồng bào DTTS và miền núi đang ngày càng bị tụt hậu so với sự phát triển chung của cả nước. Hộ nghèo dần dần chỉ còn là hộ người dân tộc thiểu số và có nguy cơ bị bỏ lại phía sau.

Theo kết quả điều tra thực trạng kinh tế - xã hội 53 dân tộc thiểu số, tại thời điểm tháng 4/2019, cả nước có gần 3,681 triệu hộ đồng bào dân tộc thiểu số thì mới có 61,3% hộ sử dụng internet, 92,5% hộ sử dụng điện thoại (cố định và di dộng); số hộ có tivi cũng mới chiếm 81,5%, số hộ sử dụng máy vi tính (máy bàn, laptop) chỉ đạt 10,3%.

Ngoài ra, do phần lớn đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại các khu vực biên giới, vùng núi, nơi có địa hình phức tạp, đi lại khó khăn, điều kiện kinh tế - xã hội còn hạn chế nên còn nhiều rào cản khiến đồng bào dân tộc thiểu số gặp khó khăn trong tiếp cận thông tin. Đồng thời, một bộ phận người dân ở vùng sâu, vùng xa không biết tiếng phổ thông cũng là rào cản khiến đồng bào dân tộc thiểu số khó tiếp cận thông tin thông qua các ấn phẩm in...

Việc hạn chế trong tiếp cận thông tin là một nguyên nhân trong công tác giảm nghèo ở vùng đồng bào DTTS và miền núi còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo còn cao, nguy cơ tái nghèo luôn thường trực.

Nỗ lực giảm nghèo thông tin cho đồng bào dân tộc thiểu số

Sau khi Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 24/2021/QH15 về phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025, để đồng bộ cũng như kịp thời triển khai thực hiện Quyết định này, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 90 ngày 18/1/2022 về phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 với mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bền vững và hạn chế tái nghèo. 

Đồng thời, hỗ trợ người nghèo, hộ nghèo tiếp cận mức sống tối thiểu, tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản theo chuẩn nghèo đa quốc gia, nâng cao chất lượng cuộc sống, hỗ trợ các huyện, các xã đặc biệt khó khăn, các xã ngang ven biển, hải đảo thoát khỏi tình trạng đói nghèo, khó khăn. 

Nhằm mục tiêu giảm nghèo về thông tin cho đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, Đảng và Nhà nước cũng đã đưa ra nhiều chính sách hỗ trợ tiếp cận thông tin, như Chính sách cung cấp dịch vụ bưu chính công ích, Chính sách hỗ trợ hoạt động báo chí cung cấp thông tin cho đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, Chính sách cung cấp dịch vụ viễn thông công ích, hay Chính sách hỗ trợ tiếp cận thông tin qua 03 Chương trình MTQG giai đoạn 2021-2025.

Tiêu biểu có thể kể đến một số chương trình rất thiết thực như: Hỗ trợ doanh nghiệp viễn thông khắc phục tình trạng thôn, bản còn trắng dịch vụ viễn thông, internet; Hỗ trợ doanh nghiệp viễn thông cung cấp dịch vụ đến các đảo, nhà dàn; Hỗ trợ trang bị máy tính bảng, điện thoại thông minh cho hộ nghèo, cận nghèo; Hỗ trợ sử dụng dịch vụ viễn thông di động cho hộ nghèo, cận nghèo; Hỗ trợ sử dụng dịch vụ truy nhập internet tại trường học, trạm y tế xã, v.v..

Đặc biệt, triển khai các văn bản của Quốc hội và Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành Quyết định số 1789 ngày 26/9/2022 về Kế hoạch Tập huấn nâng cao nâng kỹ năng tuyên truyền về chính sách pháp luật cho công chức, viên chức các Sở Thông tin và truyền thông, phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo, đài Trung ương và địa phương về triển khai đề án 06 là 1 tiểu dự án trong Dự án giảm nghèo thuộc chương trình quốc gia giai đoạn 2021 - 2025. 

Để triển khai Tiểu dự án, Bộ Thông tin và Truyền thông đã có nhiều chương trình phối hợp Bộ Lao động – Thương Bin và Xã Hội, Ủy dân tộc, một số cơ quan báo, đài Trung ương và địa phương truyền thông cho Đề án. 

Theo chương trình này, Bộ Thông tin và Truyền thông đã triển khai Dự án giảm nghèo về thông tin. Đây là vấn đề hết sức quan trọng trong vấn đề thúc đẩy đưa những thông tin đến đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa về thông tin nhằm giảm khoảng cách tiếp cận về thông tin. 

Để triển khai Dự án này, Bộ Thông tin và Truyền thông đã và sẽ tổ chức chuỗi Hội nghị tập huấn nhằm nâng cao năng lực truyền thông; kỹ năng viết bài cho các phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo đài Trung ương và địa phương trong việc thông tin, tuyên truyền về các nhiệm vụ chính trị, thông tin thiết yếu cho xã hội, nhất là cung cấp thông tin về cơ sở miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, thông tin cho người dân sinh sống trên địa bàn các xã có tỷ lệ hộ nghèo cao, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Đặc biệt quan trọng là cần tiếp tục duy trì các phương thức nắm tình hình trực tiếp, gián tiếp nhưng trong mỗi phương thức cần đổi mới các hình thức, nội dung để thông tin về vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đáp ứng được yêu cầu tính cập nhật, chính xác, toàn diện.

Ngioài ra, như chia sẻ của ông Phí Mạnh Thắng, Chánh Văn phòng Quốc gia về giảm nghèo, cho rằng một trong những nhiệm vụ trọng điểm trong giai đoạn tới, là thực hiện các nhiệm vụ hỗ trợ người nghèo sử dụng các dịch vụ viễn thông, Internet, ứng dụng công nghệ thông tin để họ chủ động hơn trong việc tiếp cận chính sách, tìm kiếm các nguồn hỗ trợ cũng như học hỏi kinh nghiệm, giải pháp thoát nghèo, từng bước hòa nhịp chuyển đổi số quốc gia.

Việc phổ cập dịch vụ Internet, phổ cập mạng di động... là một giải pháp thực hiện đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, nâng cao năng lực của người nghèo. Đây là một trong những điểm mới cốt lõi của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025.

Hà Nguyễn