Duy là con thứ hai trong gia đình anh Nguyễn Văn Lượng. Một vụ tai nạn bom mìn đã cướp đi khả năng lao động của người cha, đồng thời khiến anh Lượng mù hoàn toàn một bên mắt, đẩy cả gia đình vào cảnh chật vật. Trên vai anh là 5 người con, chị gái của Duy đang học lớp 10, phía sau còn ba em nhỏ, trong đó em út mới 2 tuổi.
Cuộc sống gia đình chủ yếu dựa vào những công việc bấp bênh. Người cha đi làm thuê khi có việc, còn mẹ mưu sinh bằng nghề thu gom ve chai. Những đồng tiền ít ỏi phải chắt chiu cho cả gia đình, khiến hành trình đến trường của các con trở nên gian nan hơn.
“Gia đình có năm anh chị em, cuộc sống khá vất vả. Bố bị tai nạn bom mìn nhưng vẫn cố gắng đi làm để nuôi các con ăn học”, cô giáo Trương Thị Duyên, giáo viên chủ nhiệm của Duy chia sẻ.
Theo cô Duyên, dù hoàn cảnh khó khăn, gia đình vẫn cố gắng chuẩn bị đầy đủ điều kiện học tập và tinh thần cho các con. Nhà trường và giáo viên cũng thường xuyên quan tâm, động viên để Duy không cảm thấy mặc cảm hay tự ti.
“Tôi luôn nhắc các bạn trong lớp quan tâm, giúp đỡ bạn. Khi Duy gặp khó khăn, tôi và các học sinh khác đều đến thăm hỏi, hỗ trợ những việc nhỏ. Điều quan trọng là để em không cảm thấy mình bị thiệt thòi hay khác biệt”, cô Duyên kể.
Duy là một trong gần 1.000 học sinh tham gia hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức phòng tránh tai nạn bom mìn, do Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam phối hợp với các trường học tổ chức ngày 6/4 tại Quảng Trị, đợt 1 năm 2026.
Theo thầy Lưu Trọng Hoành, Hiệu trưởng Trường THCS Liên Trạch, giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn được nhà trường lồng ghép thường xuyên trong các hoạt động dạy học.
“Chúng tôi xây dựng các chuyên đề riêng, đồng thời tích hợp nội dung này vào bài giảng trên lớp để học sinh có thể tiếp cận một cách tự nhiên, thường xuyên”, thầy Hoành cho biết.
Không chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức, nhà trường kỳ vọng học sinh sẽ trở thành những “tuyên truyền viên” trong cộng đồng.
“Chúng tôi mong các em chủ động hơn trong việc tiếp nhận kiến thức, sau đó lan tỏa tới gia đình và người dân nơi mình sinh sống để phòng tránh nguy cơ từ bom mìn”, thầy Hoành nhấn mạnh.
Hiện tại, trường có 2 học sinh có người thân bị ảnh hưởng bởi bom mìn. Nhà trường thường xuyên phối hợp với địa phương để kịp thời hỗ trợ, động viên các em vượt qua khó khăn.
Không chỉ dừng ở giáo dục, các hoạt động hỗ trợ sinh kế cũng đang được triển khai nhằm giúp các gia đình nạn nhân bom mìn từng bước ổn định cuộc sống.
Đại tá Vũ Quốc Bình, Trưởng ban Tuyên truyền vận động Hội Hỗ trợ khắc phục hậu quả bom mìn Việt Nam cho biết, từ năm 2017 đến nay, tổ chức này đã hỗ trợ 56 gia đình nạn nhân với tổng số tiền 672 triệu đồng.
Riêng trong đợt đầu năm 2026, Hội phối hợp với các đơn vị địa phương trao hỗ trợ sinh kế cho 50 nạn nhân với tổng kinh phí 300 triệu đồng.
“Những phần quà còn khiêm tốn, chưa thể đáp ứng hết nhu cầu của tất cả nạn nhân. Nhưng đây là nỗ lực nhằm giúp họ từng bước vượt qua khó khăn, ổn định cuộc sống”, đại tá Vũ Quốc Bình chia sẻ.
Theo đại tá Bình, việc hỗ trợ không chỉ mang ý nghĩa vật chất mà còn góp phần tạo động lực để các gia đình vươn lên, giảm dần phụ thuộc vào trợ cấp.
Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ở nhiều vùng quê, hậu quả vẫn hiện hữu trong đời sống thường ngày. Với những học sinh như Nguyễn Văn Duy, con đường đến trường không chỉ là hành trình học tập, mà còn là cách để vượt qua những di chứng của quá khứ.
Những buổi tuyên truyền, sự quan tâm của nhà trường hay các chương trình hỗ trợ… chưa thể xóa đi hoàn toàn khó khăn, nhưng góp phần giúp các em tiếp tục đến lớp.
Hiện cả nước còn khoảng 800.000 tấn bom mìn, vật nổ sót lại, ô nhiễm trên diện tích 6,5 triệu ha tại 34 tỉnh, thành. Đáng chú ý, từ năm 1975 đến 2002, cả nước ghi nhận hơn 42.000 người chết và 62.000 người bị thương do bom mìn, trong đó trẻ em chiếm đến 30%. Với năng lực rà phá hiện nay (khoảng 200.000 ha/năm), Việt Nam phải mất hàng trăm năm nữa mới có thể làm sạch hoàn toàn diện tích đất bị ô nhiễm.
