Từ “nhiều sản phẩm” đến sản phẩm có giá trị
Năm 2026, Hà Nội tiếp tục giữ vị trí dẫn đầu cả nước với 3.544 sản phẩm OCOP đã được đánh giá, phân hạng. Trong đó có 18 sản phẩm đạt 5 sao, 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.586 sản phẩm 4 sao và 1.918 sản phẩm 3 sao.
Riêng trong đợt 1 năm 2026, Hà Nội đã đánh giá, công nhận lại 16 sản phẩm và đánh giá thêm 13 sản phẩm mới. Thành phố đặt mục tiêu đến cuối năm đánh giá khoảng 300 sản phẩm; trong cả giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến đánh giá khoảng 2.000 sản phẩm.
Sự đa dạng về chủng loại, mẫu mã và nhóm ngành hàng đang tạo thêm giá trị cho nông sản, sản phẩm làng nghề của Thủ đô. Tuy nhiên, khi quy mô tăng nhanh, bài toán đặt ra đối với ngành nông nghiệp là làm thế nào để những sản phẩm ấy thực sự đứng vững trên thị trường.
Theo ông Ngọ Văn Ngôn, Phó Chánh Văn phòng phụ trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội, chương trình OCOP thành phố đang chuyển mạnh từ mục tiêu tăng số lượng sang chú trọng chất lượng, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị, hình thành các sản phẩm có thương hiệu, đủ khả năng tham gia sâu vào hệ thống phân phối hiện đại.
Để một sản phẩm OCOP tạo dựng vị thế lâu dài, chứng nhận sao chỉ là bước khởi đầu. Yếu tố quyết định vẫn là chất lượng ổn định, khả năng truy xuất nguồn gốc và câu chuyện riêng gắn với vùng đất, người sản xuất.
Tại Hợp tác xã Dịch vụ kinh doanh nông nghiệp hữu cơ Bái Thượng (xã Nội Bài), với gần 2,8ha trồng rau hữu cơ, chất lượng được xem là yếu tố sống còn. Từ khâu canh tác, thu hoạch đến kiểm soát an toàn thực phẩm đều tuân thủ nghiêm ngặt tiêu chuẩn kỹ thuật. Nhờ đó, mỗi ngày hợp tác xã cung cấp khoảng 300kg rau cho các chuỗi siêu thị, mang lại thu nhập 12-15 triệu đồng/tháng cho mỗi hộ thành viên.
Một ví dụ khác là ổi lê Di Trạch (xã Hoài Đức), sản phẩm đạt OCOP 4 sao từ năm 2021. Nhờ ứng dụng quy trình chăm sóc hữu cơ, Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Di Trạch cung cấp ra thị trường khoảng 1.000 tấn ổi mỗi năm thông qua hệ thống thực phẩm sạch với giá bán tại vườn khoảng 20.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu nhập bền vững cho bà con.
Gia tăng giá trị qua chế biến sâu và mẫu mã
Một trong những chuyển biến dễ nhận thấy của OCOP Hà Nội thời gian qua là sự thay đổi về chất lượng chế biến và thiết kế sản phẩm. Từ nguồn nguyên liệu thô quen thuộc, nhiều chủ thể đã chú trọng chế biến sâu thành các dòng sản phẩm như trà tía tô, trà rau má, trà lá sen... giúp gia tăng đáng kể giá trị kinh tế.
Bên cạnh đó, khâu bao bì và nhãn mác cũng được đầu tư bài bản. Không chỉ dừng lại ở chức năng bảo quản, bao bì hiện đại còn đóng vai trò định hình nhận diện thương hiệu và nâng tầm giá trị nông sản.
Tại làng cốm Mễ Trì, chị Nguyễn Minh Hằng - chủ thương hiệu Cốm tươi Minh Hằng đã đầu tư bao bì sang trọng, tao nhã hơn để thức quà dân dã mùa thu được “nâng cấp” để phù hợp với nhu cầu biếu, tặng nhưng vẫn đậm đà bản sắc văn hóa Thủ đô. Theo chị Hằng, giữ nghề truyền thống hiện nay cần song hành giữa bảo tồn hương vị và đổi mới mẫu mã để tiếp cận đa dạng nhóm khách hàng.
Đặc biệt, một số chủ thể đã khéo léo kết hợp giá trị thủ công với tư duy thiết kế hiện đại để bước vào phân khúc quà tặng cao cấp. Tiêu biểu như sản phẩm tò he của nghệ nhân Đặng Văn Hậu ở làng Xuân La (Phú Xuyên). Món đồ chơi dân gian qua bàn tay tinh xảo của nghệ nhân nay được đặt trong các hộp quà thiết kế trang trọng. Chiếc hộp không chỉ bảo vệ sản phẩm mà còn trở thành không gian kể câu chuyện làng nghề và truyền tải văn hóa dân gian tới người tiêu dùng.
"Nâng chuẩn" OCOP trong giai đoạn phát triển mới
Cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, Hà Nội đang hoàn thiện hệ sinh thái hỗ trợ OCOP từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất đến xúc tiến thương mại.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tiếp tục phối hợp hỗ trợ các chủ thể ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý chất lượng và minh bạch nguồn gốc. Thành phố đẩy mạnh kết nối OCOP với hệ thống siêu thị, sàn thương mại điện tử, dịch vụ du lịch và hạ tầng logistics chuỗi cung ứng lạnh.
Khi chương trình đã đạt nền tảng vững chắc về số lượng, yêu cầu trong giai đoạn mới là chất lượng phải đi vào chiều sâu. Ông Ngọ Văn Ngôn cho biết, khung tiêu chí giai đoạn tới đặt ra các đòi hỏi chặt chẽ hơn: từ kiểm soát nguyên liệu đầu vào, xây dựng thương hiệu đến quy chuẩn bảo hộ, các chứng nhận ISO, HACCP, VietGAP hay sản xuất hữu cơ.
Công tác kiểm tra, đánh giá cũng chuyển sang hướng thực chất. Tổ tư vấn tiến hành khảo sát trực tiếp tại cơ sở về điều kiện vận hành, trang thiết bị trước khi trình Hội đồng xem xét. Quy trình này giúp OCOP trở về đúng bản chất là chương trình phát triển kinh tế nông thôn dựa trên sản phẩm chất lượng và có năng lực thương mại cao.
Sau nhiều năm triển khai, bài toán của OCOP Hà Nội giai đoạn 2026 - 2030 không nằm ở số lượng sản phẩm tăng thêm, mà là khả năng duy trì chất lượng, mở rộng thị trường và tạo giá trị kinh tế bền vững. Khi mỗi sản phẩm OCOP bước ra thị trường với uy tín và thương hiệu mạnh, đó sẽ là thước đo chính xác nhất cho hiệu quả thực chất của chương trình.
Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội.
