PETROVIETNAM tiên phong khẳng định năng lực tổng thầu EPC điện gió ngoài khơi

• Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam

Từ nền tảng dầu khí đến lĩnh vực công nghiệp mới

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu phát triển khoảng 6.000 – 17.032 MW điện gió ngoài khơi giai đoạn 2030 - 2035. Quy mô đó không chỉ nói lên nhu cầu sản xuất điện năng phục vụ nền kinh tế mà còn mở ra dư địa lớn cho hàng loạt lĩnh vực dịch vụ kỹ thuật, từ khảo sát, thiết kế, mua sắm, chế tạo thiết bị đến cảng biển, logistics, vận chuyển, lắp đặt, vận hành và bảo dưỡng. Khi doanh nghiệp trong nước đủ sức đảm nhận các khâu kỹ thuật quan trọng và liên kết thành một chuỗi cung ứng đồng bộ, phần việc do người Việt tự chủ sẽ ngày càng mở rộng, cùng với những giá trị thiết thực được đóng góp cho nền kinh tế.

Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) bước vào lĩnh vực này với nền tảng đã được bồi đắp qua hơn nửa thế kỷ hoạt động dầu khí, đặc biệt là kinh nghiệm triển khai các công trình trên biển. Từ cơ sở chế tạo, cảng dịch vụ, phương tiện hàng hải chuyên dụng đến đội ngũ kỹ sư, công nhân trình độ cao, hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn quốc tế và tư duy an toàn đã trở thành kỷ luật nghề nghiệp, Tập đoàn sở hữu nhiều nguồn lực tương đồng với những gì ngành điện gió ngoài khơi đòi hỏi. Trong đội hình này, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) giữ vai trò tiên phong, trực tiếp chuyển hóa năng lực EPC công trình biển thành năng lực EPC cho một lĩnh vực công nghiệp mới là điện gió ngoài khơi.

Tuy nhiên, nền tảng dầu khí mới chỉ là điều kiện cần. Bước chuyển sang điện gió ngoài khơi được hình thành sau một thời gian dài PETROVIETNAM và PTSC tìm tòi hướng phát triển mới, nhận diện cơ hội của quá trình chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu và chuẩn bị cho một thị trường chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam. Yếu tố quyết định nằm ở sự thay đổi trong nhận thức và tư duy phát triển, dám nghĩ dám làm, sự sâu sát và cam kết của lãnh đạo, cùng những quyết định đúng lúc về chiến lược, nhân sự và đầu tư. Khi cơ hội thị trường xuất hiện, PTSC đã có lực lượng phù hợp để tổ chức công việc, có cơ sở vật chất để triển khai và có một hệ thống quản trị đủ khả năng biến cơ hội thành những hợp đồng quốc tế.

Sự thay đổi ấy diễn ra trên toàn bộ phương thức tổ chức sản xuất. Quản trị dự án được mở rộng thành quản trị chuỗi; cách làm theo từng sản phẩm đơn chiếc được chuyển sang tổ chức chế tạo hàng loạt quy mô lớn; nguồn lực trong toàn hệ thống được phân công theo thế mạnh để mỗi đơn vị tập trung vào một khâu nhằm tối ưu hóa nguồn lực và cùng tạo nên năng lực cạnh tranh chung. Doanh nghiệp đã đồng thời đầu tư nhiều hạng mục quan trọng như xưởng sơn chuyên dụng, khu vực G-fit, phương tiện và thiết bị phục vụ cấu kiện siêu trường, siêu trọng; hoàn thiện hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn châu Âu; tổ chức các chương trình đào tạo để đội ngũ kỹ sư, công nhân làm quen với tiêu chuẩn, nhịp độ và phương pháp kiểm soát của ngành điện gió ngoài khơi. Đây là bước nâng cấp từ một tổng thầu EPC công trình dầu khí đơn lẻ lên thành tổng thầu EPC có khả năng thực hiện cả các công trình dầu khí và dẫn dắt chuỗi dịch vụ năng lượng tái tạo ngoài khơi.

Những dấu ấn EPC công trình điện gió ngoài khơi đầu tiên

Dự án Greater Changhua 2b&4 (CHW2204) là minh chứng nổi bật cho bước chuyển mình của PTSC. Theo hợp đồng với Ørsted, PTSC thực hiện thiết kế, mua sắm, chế tạo và cung cấp 33 chân đế dạng suction bucket jacket cho trang trại điện gió ngoài khơi công suất 920 MW tại Đài Loan (Trung Quốc). Tổng khối lượng sản phẩm gần 80.000 tấn được tổ chức chế tạo hàng loạt từ Bắc vào Nam trong đó các công việc chính được thực hiện tại Vũng Tàu và hoàn thành nghiệm thu kỹ thuật trong năm 2025. Với quy mô chưa từng có, dự án buộc PTSC phải đồng thời kiểm soát tiến độ của hàng chục sản phẩm, bảo đảm tính đồng nhất về chất lượng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe nhất của công trình biển và điều phối liên tục các công việc của dự án như vật tư, mặt bằng, nhân lực cùng các nhà thầu trong chuỗi, đặc biệt là công tác an toàn với hơn 10 triệu giờ lao động an toàn tuyệt đối trên công trường.

Giá trị của CHW2204 mang lại không chỉ ở con số gần 350 triệu USD doanh thu hợp đồng, mà còn là cơ hội việc làm, nâng cao tay nghề cho hơn 3.000 lao động trong khoảng hai năm, cùng gần 100 nhà thầu, nhà cung cấp trong nước được huy động. Mỗi doanh nghiệp đảm nhận một phần việc, từ cung cấp vật tư, gia công, sơn phủ đến vận tải, hậu cần và các dịch vụ hỗ trợ, qua đó từng bước tiếp cận yêu cầu của thị trường quốc tế. Hiệu quả dây chuyền vì thế lan rộng hơn nhiều so với giá trị của một hợp đồng: ngoại tệ được mang về, việc làm kỹ thuật được tạo ra, năng lực sản xuất trong nước được nâng lên và một chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi bắt đầu thành hình quanh doanh nghiệp dẫn dắt.

Cùng với dự án CHW2204, năng lực thực hiện các trạm biến áp điện gió ngoài khơi (OSS) của PTSC được phát triển qua một chuỗi dự án cho các đối tác quốc tế. Hai Long 2 và Hai Long 3 là 2 OSS đầu tiên mà PTSC M&C phối hợp Semco Maritime thực hiện cho dự án tại Đài Loan (Trung Quốc). Đây là các dự án giúp PTSC tích lũy thêm kinh nghiệm tích hợp thiết bị, kiểm tra, chạy thử và phối hợp nhiều chuyên ngành trên cùng một công trình OSS. Năng lực đó tiếp tục được mở rộng trong danh mục các dự án mà PTSC tham gia; đến nay con số đã được nâng lên 10 OSS cho các thị trường châu Á và châu Âu.

Nổi bật gần đây nhất là bốn OSS của Dự án Baltica 2, trang trại điện gió ngoài khơi công suất khoảng 1,5 GW do Ørsted và PGE phát triển tại Ba Lan. Trong liên danh Semco Maritime - PTSC M&C, kinh nghiệm thiết kế, mua sắm của Semco Maritime được kết hợp với năng lực thiết kế chi tiết, mua sắm, chế tạo, lắp đặt, tích hợp, kiểm tra và chạy thử của PTSC M&C tại Vũng Tàu. Bốn trạm có tổng khối lượng khoảng 16.000 tấn được triển khai song song trong khoảng 17 tháng, với hơn 2.000 người làm việc ở thời điểm cao nhất.

Baltica 2 đặt PTSC trước một bài toán quản trị có độ phức tạp cao: bốn công trình cùng đi qua nhiều công đoạn trên một mặt bằng sản xuất, hàng nghìn nhân sự và khối lượng lớn vật tư, thiết bị phải được điều phối đồng bộ, trong khi mọi giao diện giữa các hệ thống, chuyên ngành và đối tác đều được kiểm soát chặt chẽ. Bên cạnh tiến độ là những yêu cầu nghiêm ngặt của thị trường châu Âu về an toàn, chất lượng, sơn bảo vệ, hồ sơ bàn giao và tuổi thọ công trình. Dự án đang ở trong chiến dịch load-out sau 17 tháng thi công tuyệt đối an toàn, cho thấy năng lực EPC của PTSC đã được minh chứng bằng những sản phẩm hoàn chỉnh, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế.

Các dự án kể trên đã đưa các sản phẩm EPC điện gió ngoài khơi mang dấu ấn PETROVIETNAM hiện diện tại những dự án lớn ở châu Á và châu Âu. Là một thị trường điện gió giàu tiềm năng, Việt Nam còn được thế giới biết đến như một nơi có thể cung cấp các cấu kiện và công trình kỹ thuật phức tạp cho ngành công nghiệp này. Bên cạnh những hợp đồng EPC cung cấp chân đế hay trụ tua-bin, PETROVIETNAM/ PTSC còn mở rộng cung cấp hàng loạt các dịch vụ kỹ thuật khác cho ngành điện gió ngoài khơi, như các hợp đồng khảo sát địa hình, địa chất, thu thập dữ liệu gió, hải văn và môi trường biển cho các khách hàng như Enterprize Energy, REE; các hợp đồng cung cấp tàu kéo và sà lan vận chuyển cho các dự án điện gió ngoài khơi tại Đài Loan (Trung Quốc)… Thành công bước đầu ấy được tạo nên bởi tổng hòa của nền tảng EPC công trình dầu khí, năng lực tổ chức sản xuất, đầu tư đúng thời điểm, lựa chọn đúng con người và sự cam kết xuyên suốt của lãnh đạo doanh nghiệp.

Quan trọng hơn, các dự án này còn là bảo chứng mạnh mẽ cho thấy PETROVIETNAM/ PTSC hoàn toàn có khả năng đảm nhận vai trò tổng thầu EPC trong chuỗi năng lượng tái tạo ngoài khơi ở tầm quốc tế. Năng lực này đã được kiểm chứng trên thực tiễn qua các vòng đấu thầu quốc tế, thực hiện hợp đồng, kiểm soát tiêu chuẩn và bàn giao sản phẩm cho những chủ đầu tư hàng đầu thế giới. Chính nền tảng đó đã đặt PETROVIETNAM/ PTSC vào vị thế thuận lợi để tiếp tục tham gia thị trường EPC toàn cầu, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh đầu tư cơ sở vật chất, nguồn lực, sẵn sàng đảm nhận những vai trò lớn hơn khi các dự án điện gió ngoài khơi trong nước được triển khai.

Tạo không gian phát triển cho doanh nghiệp Việt

Cùng với việc cung cấp dịch vụ EPC, PETROVIETNAM cũng như PTSC đang từng bước tham gia phát triển các dự án năng lượng tái tạo ngoài khơi với vai trò nhà đầu tư. PETROVIETNAM đang xúc tiến đầu tư, phát triển Dự án điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ 1, về phía PTSC cũng đang phối hợp với các đối tác triển khai dự án đầu tư, phát triển và xuất khẩu điện gió ngoài khơi sang Singapore và Malaysia. Những bước đi này cho thấy phạm vi tham gia của Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam đang được mở rộng, từ cung cấp dịch vụ kỹ thuật sang phát triển dự án.

Phạm vi tham gia càng rộng, yêu cầu về năng lực sẽ càng cao. Điện gió ngoài khơi là ngành công nghiệp có quy mô vốn lớn, công nghệ phức tạp và chuỗi cung ứng trải dài qua nhiều quốc gia. Một nhà thầu EPC phải đủ khả năng quản trị hợp đồng, thiết kế, mua sắm toàn cầu, tổ chức chế tạo hàng loạt, kiểm soát chất lượng, an toàn, logistics và bảo hành trong nhiều năm. Các tiêu chuẩn kỹ thuật cũng thay đổi theo từng chủ đầu tư và từng thị trường. Hàng rào gia nhập vì thế rất cao, chỉ những doanh nghiệp có nền tảng công nghiệp vững chắc, hệ thống quản trị tiên tiến và kinh nghiệm đã được kiểm chứng mới có thể cạnh tranh lâu dài.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đặt mục tiêu đưa 6.000-17.032 MW điện gió ngoài khơi vào vận hành trong giai đoạn 2030-2035. Để thực hiện khối lượng công việc khổng lồ này, Việt Nam cần đồng thời phát triển dự án, xây dựng hạ tầng công nghiệp và chuẩn bị chuỗi cung ứng. Những doanh nghiệp đầu tàu phải được hình thành đủ sớm để tập hợp lực lượng trong nước, tổ chức phân công theo năng lực và nâng dần tỷ lệ nội địa hóa qua từng dự án.

PETROVIETNAM và PTSC đã tạo được nền tảng cho vai trò ấy. Song, từ năng lực của một doanh nghiệp đến sức mạnh của cả ngành công nghiệp vẫn cần một thị trường đủ lớn, ổn định và được tổ chức theo định hướng dài hạn. Hành lang pháp lý rõ ràng giúp doanh nghiệp chủ động và yên tâm đầu tư. Cơ chế khuyến khích nội địa hóa tạo cơ hội cho các nhà cung cấp trong nước tham gia. Hạ tầng công nghiệp dùng chung giúp tập trung nguồn lực, giảm chi phí và nâng khả năng cạnh tranh của toàn chuỗi. Đây là những điều kiện cần thiết để Việt Nam vừa hoàn thành mục tiêu công suất, vừa giữ lại nhiều hơn giá trị từ quá trình phát triển điện gió ngoài khơi.

Yêu cầu này đã được Thủ tướng Phạm Minh Chính xác định rõ khi chỉ đạo PETROVIETNAM và PTSC trong chuyến thămTrung tâm Công nghiệp Năng lượng và Hậu cần Kỹ thuật PTSC vào tháng 12/2024, rằng phải “làm bằng được, càng sớm càng tốt, việc chuyển giao, làm chủ toàn bộ công nghệ điện gió ngoài khơi”, đồng thời đào tạo nhân lực, nâng cao năng lực quản trị, phát triển hạ tầng và đề xuất chính sách cho ngành công nghiệp năng lượng tái tạo. Chỉ đạo của Thủ tướng đặt nhiệm vụ làm chủ công nghệ trong một tổng thể hoàn chỉnh, gắn năng lực doanh nghiệp với hạ tầng, nhân lực, chính sách và sự phát triển của chuỗi cung ứng trong nước.

Trung tâm công nghiệp, dịch vụ năng lượng tái tạo ngoài khơi (RE-Hub) có thể trở thành hạt nhân để tổ chức tổng thể đó. Việc xem xét giao PETROVIETNAM/ PTSC đầu tư phát triển RE-Hub sẽ tạo một đầu mối kết nối chế tạo, cảng biển, logistics, nghiên cứu, đào tạo và dịch vụ kỹ thuật. Trên nền tảng này, mỗi doanh nghiệp trong nước có thể tập trung vào khâu phù hợp với thế mạnh, cùng tham gia những dự án lớn dưới sự dẫn dắt của một tổng thầu đủ năng lực. RE-Hub qua đó vừa phục vụ các dự án trong nước, vừa nâng khả năng cạnh tranh của chuỗi cung ứng Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Năng lực tổng thầu EPC năng lượng tái tạo ngoài khơi của PETROVIETNAM và PTSC đã được kiểm chứng bằng những dự án thực tế cho các đối tác quốc tế. Doanh nghiệp cũng đang tiếp tục đầu tư, đấu thầu và mở rộng thị trường để nâng năng lực lên một tầm cao mới. Với hành lang pháp lý đồng bộ, cơ chế khuyến khích đầu tư và nội địa hóa phù hợp, cùng không gian phát triển từ RE-Hub, PETROVIETNAM/ PTSC có cơ sở trở thành lực lượng EPC có sức cạnh tranh toàn cầu và là đầu tàu của chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo ngoài khơi Việt Nam. Năng lực ấy sẽ phục vụ trực tiếp các dự án trong nước, góp phần thực hiện thành công Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đồng thời đưa dịch vụ kỹ thuật điện gió ngoài khơi Việt Nam tiếp tục vươn mạnh ra khu vực và thế giới./.