Tình trạng này đang ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người mua nhà, khiến nhiều cư dân rơi vào cảnh “ở mà chưa thực sự sở hữu”.
Nhiều cư dân rơi vào cảnh “ở mà chưa thực sự sở hữu”
Theo một báo cáo công bố vào giữa năm 2024, trên địa bàn thành phố có khoảng 206 dự án với hơn 62.000 căn hộ chưa đủ điều kiện cấp sổ hồng. Đây là con số đáng chú ý, phản ánh những tồn tại kéo dài trong công tác quản lý, phát triển và hoàn thiện pháp lý các dự án nhà ở.
Một trong những dự án gây nhiều tranh cãi là khu chung cư HH Linh Đàm, nơi được xem là một trong những khu dân cư có mật độ đông nhất Hà Nội, với khoảng 35.000 – 40.000 cư dân, thậm chí có thể cao hơn. Dù đã đi vào sử dụng hơn 10 năm, đến nay cư dân tại đây vẫn chưa được cấp sổ hồng.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ các sai phạm trong quá trình đầu tư, xây dựng. Cụ thể, tổ hợp chung cư HH Linh Đàm ban đầu chỉ được cấp phép xây dựng 27 tầng, nhưng chủ đầu tư đã xây dựng lên tới 36 tầng.
Bên cạnh đó, dự án còn tồn tại nhiều vi phạm khác như không tuân thủ quy hoạch, không đảm bảo đầy đủ các điều kiện về an toàn công trình…
Không chỉ tại khu chung cư HH Linh Đàm, tại Hà Nội còn nhiều dự án khác cư dân vẫn chưa được cấp sổ hồng, ví dụ như chung cư Discovery Complex ở 302 Cầu Giấy, Athena Complex Xuân Phương, dự án khu văn phòng dịch vụ và nhà ở Việt Đức Complex,...
Điểm chung của các dự án này là đều vướng mắc về pháp lý, đặc biệt liên quan đến quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất hoặc nghĩa vụ tài chính.
Nhiều trường hợp chủ đầu tư xây dựng sai phép so với thiết kế được phê duyệt, tự ý tăng số tầng, chia nhỏ căn hộ hoặc chưa hoàn tất các nghĩa vụ với Nhà nước.
Những sai phạm này khiến việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý bị đình trệ, kéo theo quyền lợi của người mua nhà bị “treo” trong thời gian dài.
Cần xử lý dứt điểm
Nhiều ý kiến cho rằng, trong câu chuyện hàng loạt dự án chậm cấp sổ hồng, trách nhiệm không chỉ thuộc về chủ đầu tư mà còn có phần liên quan đến cơ quan quản lý nhà nước.
Theo đó, chủ đầu tư là bên trực tiếp vi phạm khi xây dựng sai phép, không tuân thủ quy hoạch hoặc chưa hoàn thiện nghĩa vụ tài chính. Tuy nhiên, các sai phạm này phần lớn đều diễn ra trong thời gian dài, thậm chí đã hoàn thành và đưa vào sử dụng, cho thấy công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát của cơ quan chức năng ở một số thời điểm chưa thực sự kịp thời và hiệu quả.
Theo thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật trong công tác quản lý sử dụng đất đai và quy hoạch xây dựng, cấp phép xây dựng trên địa bàn Hà Nội vừa được Thanh tra Chính phủ (TTCP) công bố đã chỉ rõ rõ vì sao cấp sổ đỏ tại các chung cư ở Hà Nội gặp khó khăn.
Theo kết luận, trong giai đoạn 2011-2022, thành phố (TP) Hà Nội đã có nhiều nỗ lực trong quản lý đất đai, quy hoạch và trật tự xây dựng như ban hành nhiều cơ chế, chính sách cụ thể hóa quy định pháp luật.
Tuy nhiên, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra một số bất cập liên quan đến cấp sổ hồng, sổ đỏ tại Hà Nội. Cụ thể, theo TTCP, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân tại các dự án khu đô thị, nhà ở đạt tỉ lệ thấp.
Nguyên nhân chủ yếu là do các chủ đầu tư có vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng trong quá trình triển khai thực hiện dự án, nên sau khi chuyển nhượng cho khách hàng, việc cấp giấy chứng nhận gặp khó khăn, vướng mắc.
Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ), UBND các quận, huyện (cũ) gồm Nam Từ Liêm, Hà Đông, huyện Gia Lâm, Phúc Thọ thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất còn một số nội dung chưa phù hợp với quy định của pháp luật đất đai.
Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở cho người mua nhà tại 5 dự án khi các vi phạm của chủ đầu tư chưa được cơ quan chức năng có thẩm quyền xử lý dứt điểm. Các vi phạm của chủ đầu tư như chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý về đất đai, chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, vi phạm về trật tự xây dựng chưa được xử lý.
Từ kết quả thanh tra nêu trên, TTCP kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo UBND TP Hà Nội yêu cầu các sở ngành, UBND các xã, phường tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng đất đai tại các dự án khu đô thị, nhà ở trên địa bàn.
Đồng thời, có biện pháp xử lý dứt điểm những tồn tại, vướng mắc trong công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, bảo đảm quyền lợi của người dân, tránh phát sinh khiếu kiện phức tạp.
UBND TP Hà Nội cần kiểm tra, rà soát việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với các dự án khu đô thị, nhà ở thực hiện chưa đúng theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 327/TB-VPCP ngày 22-8-2013 của Văn phòng Chính phủ và pháp luật đất đai.
Bên cạnh đó, cần xử lý dứt điểm vi phạm của chủ đầu tư dự án nhà ở có vi phạm về trật tự xây dựng, quy hoạch, chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý về đất đai.
Cơ quan thanh tra đề nghị UBND TP Hà Nội phải tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý.
Trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra, nếu phát hiện gây thất thoát ngân sách nhà nước, có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.
