Mỹ kêu gọi các nước tham gia
Trong bài viết trên Truth Social hôm 14/3, ông Trump cho biết các quốc gia, “đặc biệt là những quốc gia bị ảnh hưởng bởi nỗ lực đóng cửa eo biển của Iran”, sẽ cử tàu chiến “phối hợp với Hoa Kỳ để giữ cho eo biển luôn thông thoáng và an toàn”, đồng thời nêu tên Trung Quốc, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và Vương quốc Anh trong số những quốc gia mà ông hy vọng sẽ đóng góp.
Trong bài đăng, ông Trump khẳng định rằng Mỹ đã "phá hủy 100% năng lực quân sự của Iran", dù thừa nhận rằng Tehran vẫn có thể "phóng một hoặc hai máy bay không người lái, thả thủy lôi hoặc phóng tên lửa tầm gần" dọc theo tuyến đường thủy này.
Ông cam kết rằng trong thời gian đó, Mỹ sẽ "ném bom dữ dội vào bờ biển và liên tục bắn hạ các tàu thuyền của Iran", hứa hẹn sẽ làm cho eo biển "mở cửa, an toàn và tự do".
Đáp lại, Alireza Tangsiri, Tư lệnh hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết, “eo biển Hormuz chưa bị đóng cửa về mặt quân sự và chỉ đang được kiểm soát”.
Trong một bài đăng tiếp theo trên Truth Social, ông Trump nói rằng “các quốc gia trên thế giới nhận dầu qua eo biển Hormuz phải tự lo liệu việc đi lại trên tuyến đường này, và chúng tôi sẽ giúp đỡ - rất nhiều!”.
Ông nói rằng Mỹ sẽ “phối hợp với các quốc gia đó để mọi việc diễn ra nhanh chóng, suôn sẻ và tốt đẹp”, gọi đó là “nỗ lực tập thể”.
Tuần trước, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright đã nói với hãng tin CNBC của Mỹ rằng Mỹ chưa sẵn sàng tự mình hộ tống các tàu thuyền đi qua eo biển này.
Eo biển Hormuz chỉ đóng cửa với "tàu của kẻ thù"
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng làm rõ rằng eo biển Hormuz chỉ bị đóng cửa đối với “tàu chở dầu và tàu của kẻ thù và đồng minh của chúng”, chứ không phải tất cả các tàu thuyền.
Ông Rajesh Kumar Sinha, thư ký đặc biệt của Bộ Cảng, Vận tải và Đường thủy Ấn Độ, cho biết hai tàu chở dầu mang cờ Ấn Độ chở khí dầu mỏ hóa lỏng đã vượt qua eo biển an toàn vào sáng thứ Bảy.
Đại sứ Iran tại Ấn Độ, Mohammad Fathali, xác nhận rằng Tehran đã cấp cho các tàu Ấn Độ một sự miễn trừ hiếm hoi, kết quả của cuộc đàm phán trực tiếp giữa Thủ tướng Narendra Modi và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian hôm thứ Năm.
Tương tự, một tàu thuộc sở hữu của Thổ Nhĩ Kỳ cũng được phép đi qua hồi đầu tuần này sau khi Ankara đàm phán trực tiếp với Tehran, trong khi 14 tàu Thổ Nhĩ Kỳ khác vẫn đang chờ được thông quan.
Nguy cơ tổn thất kinh tế và quân sự
Trong một động thái liên quan, Mỹ đang tăng cường sự hiện diện của mình trong khu vực, với khoảng 2.500 lính thủy đánh bộ và tàu đổ bộ USS Tripoli đang trên đường đến Trung Đông theo yêu cầu của CENTCOM được Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth phê duyệt.
Đây được xem là động thái có thể liên quan tới kế hoạch giành lại quyền kiểm soát eo biển Hormuz của Mỹ, cũng như có thể hướng tới một cuộc tấn công trên bộ vào Iran ở mức độ hạn chế và mang tính chiến lược sau đó.
Tuy nhiên, Andreas Krieg, một chuyên gia về an ninh Trung Đông tại Trường Nghiên cứu An ninh thuộc Đại học King's College London, nói với Al Jazeera rằng lời kêu gọi thành lập liên minh của ông Trump dường như che đậy sự thiếu vắng một kế hoạch toàn diện hơn để giải quyết vấn đề eo biển bị đóng cửa.
Ông nói thêm rằng việc điều động tàu hải quân mà không có thỏa thuận ngoại giao sẽ chỉ khiến "các tàu quân sự rất, rất đắt tiền phải đối mặt với các loại đạn rẻ tiền nhưng có khả năng rất hiệu quả".
Ít nhất 1.444 người đã thiệt mạng ở Iran kể từ khi liên quân Mỹ và Israel tiến hành cuộc chiến vào ngày 28 tháng 2, trong khi số người chết ở Lebanon cũng đang tăng lên và các quốc gia Vùng Vịnh phải đối mặt với các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái và tên lửa liên tục.
An ninh lương thực toàn cầu cũng bị đe dọa
Theo Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, việc eo biển Hormuz tắc nghẽn còn đang đe dọa an ninh lương thực toàn cầu, bên cạnh gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng trầm trọng.
Eo biển này là tuyến đường quan trọng cho việc xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), nguyên liệu chính để sản xuất phân bón chứa nitơ dùng để trồng các loại ngũ cốc và lương thực chính, cung cấp hơn 40% lượng calo tiêu thụ toàn cầu.
Ấn Độ, đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt khí đốt nấu ăn nghiêm trọng, đã viện dẫn các quyền khẩn cấp để bảo vệ 333 triệu hộ gia đình phụ thuộc vào khí hóa lỏng (LPG).
Trưởng phái bộ nhân đạo của Liên hợp quốc, Tom Fletcher, đã cảnh báo rằng “hàng triệu người đang gặp nguy hiểm” nếu hàng hóa nhân đạo không thể vận chuyển an toàn qua eo biển này.
