Phân tầng, xếp hạng đại học Việt Nam: Quá nhiều bất cập?

Mục đích của việc phân tầng là tạo nên một bảng phân loại các trường đại học theo 3 nhóm dành cho các em học sinh, nhằm giảm các băn khoăn của các em khi nộp hồ sơ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia việc phân loại cũng phải rất thận trọng, khi những tiêu chí đề ra cần phải sát thực, tránh bất công.

(CLO) Mục đích của việc phân tầng là tạo nên một bảng phân loại các trường đại học theo 3 nhóm dành cho các em học sinh, nhằm giảm các băn khoăn của các em khi nộp hồ sơ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia việc phân loại cũng phải rất thận trọng, khi những tiêu chí đề ra cần phải sát thực, tránh bất công.

Việc phân tầng, xếp hạng đại học là một điều nên làm, nhưng cách làm thì lại đang có quá nhiều bất cập (Ảnh Internet)
Việc phân tầng, xếp hạng đại học là một điều nên làm, nhưng cách làm thì dường như lại đang có quá nhiều vướng mắc(Ảnh Internet)

Phân tầng để dễ đánh giá

Cụ thể, các trường đại học sẽ được phân theo 3 tầng như sau:

  • Tầng 1: Nhóm "định hướng nghiên cứu" có nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực từ trình độ đại học đến trình độ tiến sĩ trong các lĩnh vực khoa học đa dạng, cung cấp nguồn nhân lực chủ yếu cho các viện nghiên cứu, các trường đại học, học viện trong cả nước, đóng vai trò chủ lực trong xây dựng đội ngũ nhân lực để phát triển nền kinh tế tri thức.
  • Tầng 2: Nhóm "định hướng ứng dụng" cung cấp nguồn nhân lực chủ yếu cho giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
  • Tầng 3: Nhóm "định hướng thực hành" là trường cao đẳng, đào tạo nguồn nhân lực có trình độ cao đẳng trở xuống phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế-xã hội của các địa phương.

[su_note note_color="#fbfbec"]Theo Điều 9 của Luật Giáo dục, cơ sở giáo dục đại học được xếp hạng nhằm đánh giá uy tín và chất lượng đào tạo; phục vụ công tác quản lý nhà nước và ưu tiên đầu tư từ ngân sách nhà nước. Cơ sở giáo dục đại học được phân tầng và xếp hạng theo các tiêu chí: Vị trí, vai trò trong hệ thống giáo dục đại học; Quy mô, ngành nghề và các trình độ đào tạo; Cơ cấu các hoạt động đào tạo và khoa học công nghệ; Chất lượng đào tạo và nghiên cứu khoa học; Căn cứ kết quả xếp hạng cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền quyết định kế hoạch ưu tiên đầu tư, giao nhiệm vụ và cơ chế quản lý đặc thù đối với các cơ sở giáo dục đại học phù hợp với nhu cầu nhân lực và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đất nước trong từng giai đoạn.[/su_note]

Việc phân tầng này sẽ giúp sắp xếp lại 440 trường cao đằng, đại học đang đào tạo trên cả nước vào một bảng xếp hạng và xác định mục đích đào tạo rõ ràng. Tuy nhiên, việc xếp hạng này không chỉ ảnh hưởng đến danh tiếng của từng trường mà còn phản ánh nền giáo dục Đại học của một quốc gia. Theo xếp hạng cơ sở giáo dục Đại học, 30% số trường đạt hạng 1, 40% số trường được xếp hạng 2 và 30% số trường còn lại xếp ở hạng 3.

Phân tầng cơ sở giáo dục đại học được thực hiện theo chu kỳ 10 năm và xếp hạng cơ sở giáo dục được thực hiện theo chu kỳ 2 năm.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Văn, Hiệu trưởng Trường Đại học Hùng Vương (Phú Thọ) cho biết, ngoài việc thuận lợi hoá cho các em học sinh trong việc suy xét nộp hồ sơ, việc phân tầng, xếp hạng cũng nhằm phản ánh thực trạng của một trường đại học, cao đẳng đối với các cơ sở giáo dục khác. Từ đó, các trường phải biết xem năng lực hiện tại mình thế nào, chất lượng đào tạo ra sao, rồi từ đó tìm hiểu xem mình còn thiếu sót gì và có thể cải thiện ở đâu. Tư duy xếp hạng đại học không phải là xa lạ đối với các nước phát triển trên thế giới. Đại học vốn được coi là một bước đào tạo quan trọng trong việc sản sinh nên các nhân tài phục vụ đất nước thì lại không có bất kỳ bảng xếp hạng chính thức nào.

Có bất cập ?

Tuy nhiên, việc phân tầng các trường đại học sẽ vô hình chung cắt giảm đi một số khoa tại các trường đại học. Gíáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Hữu Đức, Phó Giám đốc Đại học Quốc Gia Hà Nội cho rằng suy nghĩ đó là khá thiển cận khi mà các trường sẽ bị hạn chế ở một mức ví dụ như nghiên cứu mà không thể đào tạo thêm các ngành khác, trong khi họ có khả năng. Ở các nước trên thế giới, các trường đại học chuyên sâu không phải là những gì xa lạ, như trường Sciences politques chuyên đào tạo về chính trị hay Université Paris-Dauphine chuyên đào tạo về kinh tế tại Pháp. Nhưng không phải là không có những trường đa ngành, đa khoa khác. Cũng nói luôn về ngành đào tạo của Pháp, các trường như Université Descartes, (Paris V) có riêng từng khoa đào tạo của mình, từ kinh tế, luật đến y khoa. Đó cũng là lý do vì sao mà tại các nước phát triển, sinh viên không nhìn vào bảng xếp hạng tổng thể của từng trường để nộp đơn, mà họ nhìn vào bảng xếp hạng theo khoa. Rõ ràng là việc xếp hạng là cần thiết trong giáo dục, nhưng việc xếp hạng tổng thể một trường chung chung có thể sẽ gây ra bất công, cũng như hạn chế tiềm năng phát triển của nhiều trường.

“Trong phân tầng của nhóm Đại học định hướng nghiên cứu, chỉ thấy nhiệm vụ của nhóm trường này là nghiên cứu cơ bản, không ứng dụng, không chuyển giao, không có hợp tác giữa trường, viện, hợp tác giữa trường và cộng đồng xã hội gì cả. Cách phân tầng như vậy đã triệt tiêu một số chức năng của trường Đại học”  -GS.TS Nguyễn Hữu Đức, Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội.

Theo Phó Gíáo sư-Tiến sĩ Nguyễn Văn Cương, Hiệu trưởng Trường ĐH Văn hóa Hà Nội, vốn việc sử dụng từ "phân tầng", được bê nguyên từ Luật Giáo dục ra cũng dễ gây ra dị ứng. Phân tầng dễ tạo cho người nghe liên tưởng đến phân biệt cao thấp, phân chia giữa thượng lưu với trung lưu. Việc đó sẽ gây nên hiệu ứng không tốt, và cũng sẽ ảnh hưởng đến danh tiếng của các trường đại học phải "chui" vào tầng thứ 3. Ngay cả việc yêu cầu tối thiểu đối với giáo viên là tiến sĩ cũng gây nên hiệu ứng này. Tầng 1 thì yêu cầu 30% giáo viên phải là giáo, sư tiến sĩ, 15% với tầng 2 còn tầng thứ 3 thì lại chẳng có quy định rõ ràng về điều này. Rõ ràng việc này sẽ tạo nên nhiều bất cập.

Tiến sỹ Nguyễn Văn Cương cho rằng, bộ tiêu chí phân loại cũng cần phải được thiết kế sao cho hợp lý, bằng không việc đánh giá xếp hạng sẽ dẫn tới những hệ luỵ ảnh hưởng đến cả một thế hệ đào tạo trong 10 năm. Việc phân tầng được thực hiện theo chu kỳ 10 năm và xếp hạng theo chu kỳ 2 năm sẽ dẫn tới những đánh giá không khách quan và khoa học, nếu như bộ tiêu chuẩn chất lượng và phân loại không được xây dựng một cách thận trọng, điều đó sẽ gây nên những bất công và những tổn thất nhất định đối với các trường đại học, khi mà đó không chỉ là danh tiếng, mà còn là "bảng xếp hạng" ưu tiên đầu tư từ ngân sách nhà nước. Chẳng hạn những trường đó ở thứ hạng thấp trong khi họ có thể ở thứ hạng cao. Hoặc những trường mà ở thứ hạng thấp, nhưng lọt vào thứ hạng cao, sẽ gây ra sự bất công.

Nhìn nhận vấn đề này, theo PGS-TS Hoàng Minh Sơn, Hiệu trưởng Trường ĐH Bách khoa Hà Nội, người đánh giá cũng rất quan trọng. Cần đảm bảo được tính độc lập, cũng như minh bạch trong công tác kiểm tra xếp hạng. Vốn ngành giáo dục của chúng ta đã nặng thành tích, thì việc xếp hạng cần phải được quản lý chặt chẽ, tránh nảy sinh tình trạng "xin-cho". Xếp hạng chỉ là một công cụ để tạo thêm động lực cạnh tranh giữa các trường, cung cấp cho xã hội một kênh thông tin tham khảo, không nhất thiết phải là một công cụ quản lý của nhà nước

Còn theo theo T.s Phạm Thị Ly, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu và đánh giá giáo dục ĐH, Trường ĐH Nguyễn Tất Thành,thì cái khoảng chu kỳ 10 năm cho việc phân tầng có lẽ là quá dài. Vì một khi đã nhận quyết định phân tầng, điều đó sẽ theo một trường trong suốt 10 năm trời, và có lẽ họ cũng sẽ chỉ còn yên vị mà đón nhận cái kết quả đó, thay vì cố gắng.

Nhiều chuyên gia khác cũng đồng tình với ý kiến này, khi mà kế hoạch phát triển trong 1 năm có lẽ còn ăn thua, chứ 10 năm thì "có khi đã thay đến mấy đời Hiệu Trưởng rồi cũng nên". Lúc đó thì thay vì cố gắng trong 10 năm, chúng ta cứ cố gắng trong 2 năm cuối có lẽ còn hiệu quả hơn. Kể cả khi có xếp hạng lại mỗi 2 năm, thì việc đứng thứ 1 của tầng 3 cũng không bằng được hạng bét của tầng 2. Bà Ly cũng lo ngại ngành giáo dục có nguy cơ bị trì trệ trong nhiều năm tới.

Hoàng Việt (T/h)

Xem thêm

Thúc đẩy kết nối giáo dục Pháp – Việt Nam từ bậc tiểu học

Thúc đẩy kết nối giáo dục Pháp – Việt Nam từ bậc tiểu học

(CLO) Ngày 20/11, Trường Tiểu học Ba Đình (Hà Nội) chính thức được trao nhãn chất lượng LabelFrancÉducation của Bộ Châu Âu và Ngoại giao Pháp. Sự kiện không chỉ ghi nhận quá trình duy trì giảng dạy tiếng Pháp tại nhà trường mà còn cho thấy những nỗ lực mở rộng hợp tác giáo dục, tăng cường giao lưu ngôn ngữ, văn hóa giữa Việt Nam và Pháp.

Ba thập kỷ “Thực học – Thực nghiệp”

Ba thập kỷ “Thực học – Thực nghiệp”

(CLO)  Trường Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội (HUBT) long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập (1996 – 2026), nhìn lại chặng đường ba thập kỷ phát triển và xác lập mục tiêu chiến lược cho giai đoạn mới.

Trường Đại học Công đoàn tưng bừng kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và dấu mốc 80 năm truyền thống

Trường Đại học Công đoàn tưng bừng kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 và dấu mốc 80 năm truyền thống

Hòa chung không khí hân hoan của cả nước hướng về Ngày Nhà giáo Việt Nam, sáng 20/11/2026, Trường Đại học Công đoàn đã long trọng tổ chức Chương trình chào mừng và tri ân các thế hệ nhà giáo, gắn với dấu mốc tự hào 80 năm xây dựng và phát triển của Nhà trường (15/5/1946 – 15/5/2026).

Nhà thiết kế Vũ Việt Hà: 'Khi AI phát triển, tôi vẫn yêu cầu sinh viên cầm bút chì!'

Nhà thiết kế Vũ Việt Hà: 'Khi AI phát triển, tôi vẫn yêu cầu sinh viên cầm bút chì!'

(CLO) Giữa thời đại trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra hàng nghìn mẫu thiết kế chỉ trong vài phút, nhà thiết kế, giảng viên Vũ Việt Hà vẫn yêu cầu sinh viên phải phác thảo bằng bút chì, giấy và màu vẽ. Với anh, công nghệ có thể hỗ trợ sáng tạo nhưng không thể thay thế tư duy, cảm xúc và vốn văn hóa của người làm nghề.

Tài năng để phụng sự, năng lực để cống hiến: Sứ mệnh giáo dục trong kỷ nguyên mới

Tài năng để phụng sự, năng lực để cống hiến: Sứ mệnh giáo dục trong kỷ nguyên mới

(NB&CL) Giá trị của một nền giáo dục không chỉ được đo bằng những tấm huy chương, thứ hạng hay số lượng bằng cấp, mà còn ở chất lượng con người được đào tạo và những giá trị họ tạo ra cho xã hội. Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, giáo dục Việt Nam cần hướng tới mục tiêu cao hơn: Nuôi dưỡng tài năng để phụng sự, rèn luyện năng lực để cống hiến, gắn thành công của mỗi cá nhân với sự phát triển của đất nước.

Nhà giáo, nhà báo chung con đường, chung khát vọng

Nhà giáo, nhà báo chung con đường, chung khát vọng

(CLO) Tôi cứ băn khoăn khi đặt đầu đề (tít bài) cho bài viết này là Nhà giáo và Nhà báo bởi có thể nghe thoáng qua, bạn đọc nào đó sẽ cho rằng tác giả đang “té nước theo mưa” giữa những ngày cả nước sôi nổi các hoạt động kỷ niệm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11) và Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11).

Cảnh báo sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

Cảnh báo sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái

(CLO) Sự đứt gãy trong giao tiếp giữa cha mẹ và con cái đang khiến việc thấu hiểu, hỗ trợ học sinh trở nên khó khăn hơn. Bên cạnh kiến thức, nhà trường cần trang bị cho học sinh năng lực nhận diện, làm chủ cảm xúc và xây dựng các mối quan hệ tích cực.

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng: Thầy cô cần được thấu hiểu, sẻ chia hơn bao giờ hết

(CLO) Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng cho rằng, trong kỷ nguyên số, khi học sinh có thể tiếp cận tri thức nhanh và rộng hơn, vai trò của người thầy không những không giảm đi mà càng trở nên quan trọng trong việc định hướng tư duy, bồi đắp nhân cách và giúp người học lựa chọn những giá trị đúng đắn.

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

Bị nghi ngại đàn ông chăm trẻ gái, thầy giáo có màn 'lội ngược dòng'

(CLO) Thầy Nguyễn Thanh Bách, giáo viên Trường Mầm non Na Sầm (xã Na Sầm, tỉnh Lạng Sơn) đã có 8 năm gắn bó với nghề giáo. Là nam giới theo đuổi công việc vốn được mặc định phù hợp với phụ nữ, thầy từng đối diện không ít ánh nhìn hoài nghi, thậm chí có phụ huynh đề nghị chuyển lớp cho con vì lo ngại những vấn đề nhạy cảm trong quá trình chăm sóc trẻ.

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

Quản trị thông minh và đổi mới sáng tạo trong kỷ nguyên số vì sự phát triển bền vững

(CLO) Chuyển đổi số hay chuyển đổi xanh sẽ chỉ là những khẩu hiệu rỗng nếu quản trị không đổi mới thực chất và con người không đứng ở vị trí trung tâm. Đó là lời cảnh tỉnh thẳng thắn nổi lên từ Hội thảo khoa học quốc tế ICFBA-2026 do Trường Đại học Công đoàn tổ chức ngày 19/11/2026 tại Hà Nội.

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

Thầy giỏi, trò tài nhưng trường tư vẫn cần cơ chế mở đường

(CLO) Đổi mới giáo dục, hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo đang đặt ra những yêu cầu mới đối với các nhà trường. Từ thực tiễn xây dựng mô hình song ngữ, song bằng, Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Nguyễn Siêu (Hà Nội) Nguyễn Thị Minh Thúy chỉ ra những nút thắt về đội ngũ giáo viên, năng lực số và cơ chế phát triển giáo dục ngoài công lập cần sớm được tháo gỡ.

Từng nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm, cô giáo người Mông đạt IELTS 8.0 trở về bản dạy ngoại ngữ cho cả trường

Từng nghe tiếng Anh như vịt nghe sấm, cô giáo người Mông đạt IELTS 8.0 trở về bản dạy ngoại ngữ cho cả trường

(CLO) Ở tuổi 25, Lầu Thị Dợ, người dân tộc Mông, đang là giáo viên tiếng Anh duy nhất tại Trường THCS Pắc Ngà, xã Pắc Ngà, tỉnh Sơn La. Mỗi ngày, cô vượt khoảng 27 km từ nơi ở đến trường, đứng lớp giảng dạy học sinh từ lớp 6 đến lớp 9. Hơn 400 em, phần lớn là người dân tộc thiểu số, đều được cô phụ trách môn học này.

Nhà giáo tiêu biểu Bùi Thị Tú: ‘Không ai bắt đầu đã xuất sắc’

Nhà giáo tiêu biểu Bùi Thị Tú: ‘Không ai bắt đầu đã xuất sắc’

(CLO) 18 năm gắn bó với bục giảng, cô giáo Bùi Thị Tú (Tổ trưởng Tổ Ngoại ngữ, Trường THPT Như Thanh, Thanh Hóa) luôn mang trong mình tinh thần cầu thị, chủ động đổi mới phương pháp dạy học và nhiệt huyết lan tỏa kinh nghiệm tới đồng nghiệp. Năm 2026, những nỗ lực bền bỉ ấy đã được ghi nhận khi cô vinh dự được Bộ Giáo dục và Đào tạo tôn vinh là Nhà giáo tiêu biểu.

Giao quyền tự chủ bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư: Các trường đại học thôi cảnh ‘chờ đợt’ hút người tài

Giao quyền tự chủ bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư: Các trường đại học thôi cảnh ‘chờ đợt’ hút người tài

(CLO) Theo dự thảo thông tư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các trường đại học sẽ được chủ động bổ nhiệm Giáo sư, Phó Giáo sư trong năm thay vì chờ xét duyệt chung. Trao đổi với Báo Nhà báo và Công luận, GS.TSKH.BS Dương Quý Sỹ đánh giá đây là bước đột phá để hút nhân tài, song cần đi kèm cơ chế giám sát minh bạch để tránh tình trạng chạy đua số lượng, bỏ quên chất lượng học thuật.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: 'Công nghệ không thể thay thế trái tim nhân hậu của người thầy thuốc'

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan: 'Công nghệ không thể thay thế trái tim nhân hậu của người thầy thuốc'

(CLO) Nhân Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan gửi thư tri ân đội ngũ giảng viên, cán bộ và người lao động tại các cơ sở đào tạo nhân lực y tế, nhấn mạnh công nghệ không thể thay thế lòng nhân ái, sự tận tâm và trách nhiệm của người thầy thuốc.

Cỡ chữ bài viết: