3 kịch bản nhu cầu điện
Theo dự báo của các chuyên gia khí tượng, mùa hè năm nay tại miền Bắc được dự báo sẽ xuất hiện nhiều đợt nắng nóng gay gắt hơn so với trung bình nhiều năm. Điều này khiến nhu cầu sử dụng điện, đặc biệt cho mục đích làm mát và sản xuất, tiếp tục gia tăng.
Trên cơ sở đó, Cục Điện lực, Bộ Công Thương đã xây dựng ba kịch bản dự báo nhu cầu điện trong năm 2026. Cụ thể, ở kịch bản cơ sở, phụ tải điện dự kiến tăng khoảng 5,5% so với năm 2025. Với kịch bản điều hành, mức tăng trưởng phụ tải được dự báo lên tới 11,7%.
Trong trường hợp nhu cầu điện tăng mạnh hơn dự kiến, kịch bản dự phòng được đưa ra với mức tăng phụ tải khoảng 14,1% so với năm trước.
Theo Cục Điện lực, từ đầu năm đến nay, đặc biệt kể từ đầu tháng 4, cơ quan này liên tục theo dõi sát diễn biến phụ tải điện, nhất là trong các đợt nắng nóng.
Tính từ đầu năm, cả nước đã trải qua hai đợt nắng nóng lớn. Đáng chú ý, trong giai đoạn từ ngày 23-27/5, nhu cầu sử dụng điện tăng đột biến và lập nhiều kỷ lục mới.
So với mức phụ tải cao nhất của năm 2025 ghi nhận vào ngày 4/8/2025, phụ tải điện toàn quốc trong ngày 27/5/2026 đã tăng tới 9,3%. Trong đó, miền Bắc là khu vực ghi nhận mức tăng trưởng mạnh nhất cả về công suất và sản lượng điện tiêu thụ.
Cụ thể, đến ngày 27/5, công suất phụ tải cực đại của miền Bắc đã tiệm cận mốc 30.000 MW. Trong khi đó, mức đỉnh phụ tải của khu vực này trong cả năm 2025 chỉ ở khoảng 26.400 MW. Điều này đồng nghĩa chỉ ngay từ đầu mùa nắng nóng năm nay, nhu cầu điện tại miền Bắc đã tăng thêm gần 3.600 MW, tương đương khoảng 13,6% so với mức đỉnh của năm trước.
Liên quan đến vấn đề này, tại một hội thảo về năng lượng do Báo Lao động tổ chức mới đây, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực dự kiến trong các đợt nắng nóng cực đoan của tháng 6, tháng 7, tháng 8 năm nay, phụ tải toàn quốc có thể lên đến 60.000 MW và phụ tải của miền Bắc có thể lên đến mức 32.000 MW.
Vì vậy, Bộ Công Thương mà đầu mối là Cục Điện lực cũng đã chỉ đạo đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện (NSMO) chuẩn bị các kịch bản về vận hành hệ thống điện trong các điều kiện cực đoan như vậy.
Bộ Công Thương đề xuất gộp giờ cao điểm điện
Bên cạnh việc chuẩn bị các kịch bản, Bộ Công Thương đã chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam, các đơn vị phát điện và Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia một số nhiệm vụ.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh đầu tư, nâng cấp hệ thống lưới điện truyền tải nhằm bảo đảm vận hành an toàn, thông suốt, đặc biệt là các tuyến truyền tải điện từ miền Trung, miền Nam ra miền Bắc.
Bên cạnh đó, các đơn vị phát điện và EVN được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ nguồn nhiên liệu sơ cấp để đáp ứng nhu cầu phụ tải tăng cao trong mùa nắng nóng, nhất là đối với các nhà máy điện khu vực miền Bắc.
Đáng chú ý, Bộ Công Thương cũng chỉ đạo EVN và các tổng công ty điện lực khẩn trương nghiên cứu, đầu tư các hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS) tại các điểm nút phụ tải quan trọng. Giải pháp này được kỳ vọng sẽ tăng tính linh hoạt cho hệ thống điện, đồng thời bổ sung công suất trong các khung giờ cao điểm, đặc biệt là cao điểm buổi tối.
Theo ông Trịnh Quốc Vũ, đồ thị phụ tải điện năm 2026 cho thấy nhu cầu sử dụng điện vào buổi tối tăng mạnh hơn đáng kể so với cao điểm ban ngày. Trước thực tế này, Bộ Công Thương đã ban hành khung giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm để điều tiết nhu cầu sử dụng điện hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, Bộ Công Thương đang sửa đổi Thông tư quy định về thực hiện giá bán điện 60/2025/TT-BCT, theo đó quy định lại khung giá điện bán lẻ cho giờ cao điểm, giờ bình thường và giờ thấp điểm.
“Tức là chúng ta chuyển đổi từ 2 giờ cao điểm ngày cộng 3 giờ cao điểm tối thành một khung giờ cao điểm tối là từ 17h30 đến 22h30. Các giải pháp này sẽ giúp cho đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện có thể vận hành ổn định và đảm bảo việc cung cấp điện trong năm 2026”, ông nói.
Về lâu dài, trong các năm 2027 đến 2030, Việt Nam cần thêm các nguồn điện mới đưa vào vận hành, đặc biệt là các nguồn điện năng lượng tái tạo, điện mặt trời, điện gió ở miền Bắc.
“Chúng tôi thấy rằng có thể phát triển được một quy mô công suất tương đối lớn của điện mặt trời, do tỷ trọng của năng lượng tái tạo nói chung và điện mặt trời nói riêng trong cơ cấu các nguồn điện miền Bắc hiện còn rất thấp và chúng ta còn rất nhiều dư địa để phát triển”, ông Vũ cho hay.
Tuy nhiên, theo ông Vũ, vấn đề quan trọng nhất hiện nay là cơ chế giá điện. Do điều kiện bức xạ mặt trời tại miền Bắc thấp hơn miền Trung và miền Nam nên chi phí sản xuất điện mặt trời cũng cao hơn, kéo theo giá điện cần ở mức cao hơn để bảo đảm hiệu quả đầu tư.
Ông cho biết, từ năm 2025, Bộ Công Thương đã xây dựng các khung giá điện mặt trời và điện gió riêng cho từng miền. Trong đó, khu vực miền Bắc được áp dụng mức giá cao nhất, còn các khu vực có điều kiện tự nhiên thuận lợi hơn sẽ có mức giá thấp hơn.
Hiện Bộ Công Thương đang được Chính phủ giao nghiên cứu sửa đổi Luật Điện lực nhằm cập nhật các cơ chế, chính sách mới và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc theo tinh thần Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị. Dự thảo luật dự kiến sẽ được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp vào tháng 10 năm nay.
Theo ông Vũ, các thay đổi về chính sách được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn cho việc đầu tư phát triển nguồn điện và lưới điện, góp phần thực hiện hiệu quả Quy hoạch điện VIII điều chỉnh trong thời gian tới.
