Chiều 9/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Phù hợp với pháp luật dân sự và kinh nghiệm quốc tế
Sau khi nghe các đại biểu thảo luận, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã tham gia phát biểu giải trình, tiếp thu ý kiến.
Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá lần này là việc làm rất cần thiết sau 13 năm triển khai thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012.
Về vấn đề độ tuổi được sử dụng thuốc lá nhiều đại biểu nêu, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, Dự thảo Luật quy định ngưỡng 18 tuổi trở lên nhằm phù hợp với pháp luật dân sự về người đủ năng lực hành vi dân sự.
Ngoài ra, cơ quan soạn thảo đã tham khảo kinh nghiệm và thấy rằng đa phần các nước đều áp dụng từ 18 tuổi trở lên. Việc quy định ngưỡng 18 tuổi được 108 nước áp dụng. Đây cũng là độ tuổi tiêu chuẩn phổ biến nhất ở châu Âu, châu Á, châu Mỹ, nhiều nước đã quy định như vậy. Đối với quy định độ tuổi từ 21 tuổi trở lên, hiện nay có 16 quốc gia, trong đó có Mỹ, Singapore, Indonesia, Mông Cổ, Sri Lanka… áp dụng.
Liên quan đến việc cấm thuốc lá theo thế hệ, Bộ trưởng cho biết, quá trình xây dựng chính sách đã đề cập đến nhưng đây là nội dung rất mới nên dự án luật chưa đưa vào.
Lý giải thêm, Bộ trưởng cho biết, New Zealand thông qua chính sách này vào năm 2022 nhưng đã bãi bỏ trước khi có hiệu lực.
Maldives (một quốc đảo có khoảng 500.000 người) đã đưa chính sách này vào thực thi cho toàn bộ người sinh từ năm 2007 trở về sau. Vương quốc Anh cũng có quy định này và áp dụng với những người có độ tuổi sinh từ tháng 1/2009 trở về sau. Tuy nhiên, chính sách này đến năm 2027 mới thi hành.
Theo Bộ trưởng, đến thời điểm này chưa có căn cứ đầy đủ để đánh giá tác động cũng như hiệu quả của chính sách.
Do đó, Chính phủ đã cân nhắc rất kỹ và đề xuất như Dự thảo Luật bởi chưa có đủ các căn cứ để chứng minh hiệu quả trong quá trình triển khai thực hiện.
Bộ trưởng dẫn quy định về cấm bán thuốc lá hoặc cấm sử dụng đối với người dưới 18 tuổi, đồng thời cho biết: "Chúng ta đã thực hiện nhưng để đảm bảo mục tiêu đề ra cần phải quyết tâm hơn nữa".
Tăng diện tích cảnh báo, đề xuất giao Chính phủ quy định
Về ý kiến đề nghị tăng diện tích đối với cảnh báo thuốc lá, Bộ trưởng Bộ Y tế cho rằng, đây là đề xuất phù hợp nhưng quy định cụ thể đề nghị giao thẩm quyền cho Chính phủ quyết định trên cơ sở rà soát, đánh giá thông lệ quốc tế và tình hình thực hiện trong thời gian qua.
Cũng theo Bộ trưởng, Công ước khung về kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế Thế giới yêu cầu quy định tối thiểu 6 hình ảnh luân phiên. Hiện nay Việt Nam đang áp dụng theo quy định này.
Về diện tích đối với cảnh báo, yêu cầu bắt buộc là 30% trở lên đối với mặt trước và 50% trở lên với mặt sau của bao thuốc lá và nguyên tắc càng lớn càng tốt. Thực tiễn áp dụng ở nhiều nước rất khác nhau.
Bộ trưởng cho rằng quy định cứng ở trong luật sẽ khó thay đổi và không phù hợp khi tình hình có biến đổi. Trong quá trình xây dựng Nghị định, cơ quan soạn thảo sẽ rà soát đánh giá tác động và tham mưu cho Chính phủ mức tăng phù hợp.
