Quản lý, bảo vệ rừng thích ứng mô hình chính quyền 2 cấp
Xã Ia Tơi – vùng đất biên giới của tỉnh Quảng Ngãi, được sáp nhập từ hai xã Ia Dom và Ia Tơi – trải rộng hơn 76.000ha, với trên 2.000 hộ dân sinh sống, đường biên giới kéo dài hơn 28km tiếp giáp Campuchia.
Việc sáp nhập giúp địa phương mở rộng quy mô, khai thác tốt tiềm năng, nguồn lực để thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển hạ tầng và nâng cao đời sống Nhân dân, hướng đến phát triển ổn định, bền vững trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, Ia Tơi là địa phương sở hữu diện tích rừng tự nhiên lớn và địa hình phức tạp, hiểm trở khiến việc quản lý, bảo vệ rừng gặp nhiều khó khăn, thách thức.
Trước thực tế đó, chính quyền địa phương đã chủ động phối hợp cùng lực lượng Kiểm lâm, Công an và các chủ rừng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các vụ phá rừng.
Theo đó, UBND xã Ia Tơi và Hạt kiểm lâm khu vực XVII (tỉnh Quảng Ngãi) đã ký kết biên bản phối hợp giữa 2 đơn vị, từ đó triển khai tuyên truyền, phổ biến các quy định về Luật Lâm nghiệp, hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức diễn tập phòng cháy chữa cháy rừng…
Hai đơn vị đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm siết chặt quản lý tại khu vực giáp ranh. Lực lượng Kiểm lâm được bố trí tại các trạm, chốt bảo vệ rừng giáp ranh, duy trì chế độ trực 24/24 giờ tại khu vực có nguy cơ cao. Các tổ, nhóm tuần tra lưu động được tổ chức linh hoạt cả ngày lẫn đêm, bằng nhiều phương thức như đi bộ, xe máy, đường thủy; tập trung vào tuyến đường mòn dân sinh, bến sông, cửa rừng.
Các đơn vị thường xuyên phối hợp tuần tra, truy quét định kỳ và đột xuất tại các vị trí có nguy cơ cao bị xâm phạm, khu vực giáp ranh biên giới với đông đảo lực lượng tham gia (gồm Kiểm lâm địa bàn, Công an xã, Dân quân và lực lượng bảo vệ rừng của các chủ rừng). Từ thời điểm thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp đến nay đã triển khai 8 đợt với hơn 170 lượt người tham gia.
Ông Trần Trung Dũng – Trưởng Phòng Kinh tế xã Ia Tơi cho biết: “Diện tích rừng lớn, địa hình chia cắt mạnh trong khi lực lượng Kiểm lâm và cán bộ xã mỏng, gây khó khăn trong việc kiểm tra, bao quát địa bàn. Mặt khác, khối lượng công việc hành chính tại xã tăng cao, cán bộ chuyên môn của xã phải kiêm nhiệm nhiều việc nên đôi lúc công tác kiểm tra, tuần tra chưa thường xuyên.
Cùng với đó, nhu cầu sử dụng đất của người dân tương đối lớn, đặc biệt là đất sản xuất nông nghiệp dẫn đến nguy cơ rừng bị xâm hại, tác động tương đối cao”.
Trước thực trạng trên, địa phương đã phối hợp với Hạt Kiểm lâm khu vực XVII tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác quản lý, bảo vệ rừng. Bên cạnh đó, tăng cường đào tạo nghiệp vụ lâm nghiệp cho lực lượng Dân quân tự vệ và Tổ an ninh thôn, Thôn trưởng, Bí thư thôn để thực sự trở thành cánh tay nối dài, đắc lực trong công tác quản lý bảo vệ rừng cho UBND xã.
Đồng thời đẩy mạnh mô hình giao khoán bảo vệ rừng cho cộng đồng, tạo điều kiện cho người dân tiếp cận các mô hình sinh kế bền vững dưới tán rừng, từ đó giảm áp lực xâm hại rừng tự nhiên.
Ứng dụng công nghệ quản lý rừng thông minh
Trao đổi với PV, ông Đỗ Văn Hạ - Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm khu vực XVII (tỉnh Quảng Ngãi) cho biết: “Thực hiện sắp xếp tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Hạt Kiểm lâm khu vực XVII được giao quản lý 2 xã biên giới Ia Tơi và Ia Đal với diện tích rừng có rừng là 85.361ha trên đường biên giới dài hơn 76 km giáp ranh với tỉnh Ratanakiri của Campuchia. Đây là khu vực có điều kiện thời tiết khắc nghiệt, mùa khô kéo dài, nguy cơ cháy rừng cao và tiềm ẩn nhiều hành vi vi phạm pháp luật về lâm nghiệp.
Ngay từ khi phát triển mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đơn vị đã chủ động phân định trách nhiệm, tránh chồng chéo, không để xảy ra “khoảng trống” trong quản lý. Đồng thời, phối hợp với các đồn Biên phòng tạo nên “mạng lưới” bảo vệ rừng nhiều lớp”.
Theo đó, xác định rõ địa bàn biên giới là khu vực trọng điểm, Hạt Kiểm lâm khu vực XVII đã ký kết Quy chế phối hợp với 4 Đồn Biên phòng (Sê San, Ia Đal, Hồ Le, Sa Thầy); đồng thời duy trì phối hợp thường xuyên với UBND xã, Công an xã, Đội Kiểm lâm cơ động và PCCCR số 2, Công ty lâm nghiệp Ia H’Drai.
Các lực lượng tập trung tuần tra liên ngành tại các khu vực giáp ranh, đường mòn để ngăn chặn phá rừng, khai thác lâm sản và săn bắt động vật hoang dã. Việc trao đổi thông tin hai chiều giúp phát hiện sớm và không để hình thành các "điểm nóng" vi phạm.
“Song song với việc tăng cường nhân lực tuần tra, kiểm soát chúng tôi đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông minh như flycam, sử dụng ảnh vệ tinh, hệ thống cảnh báo mất rừng, bản đồ số, kết hợp thiết bị GPS để nâng cao hiệu quả bảo vệ rừng. Đặc biệt trong việc phát hiện sớm cháy rừng và các hành vi vi phạm. Các công nghệ này hỗ trợ cập nhật dữ liệu thời gian thực, số hóa bản đồ và hỗ trợ chúng tôi giám sát, kịp thời xác minh các điểm nghi ngờ nhanh chóng, chính xác”, ông Hạ cho biết thêm.
Giữa đại ngàn, hành trình giữ vững “lá phổi xanh” nơi biên giới chưa bao giờ dễ dàng. Nhưng bằng tinh thần trách nhiệm và sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, từ những bước chân tuần tra thầm lặng đến những “con mắt” công nghệ hiện đại, một “lá chắn xanh” đang ngày càng được củng cố vững chắc.
Ở miền biên viễn ấy, những người gác rừng vẫn yên lặng đi qua đêm dài, giữ bình yên cho đại – để màu xanh không chỉ được bảo vệ hôm nay, mà còn được trao lại cho thế hệ mai sau.
