Chiều qua (24/12), ông Nguyễn Văn Ân, Chủ tịch UBND xã Cam Lộ (Quảng Trị) cho biết, các cán bộ trên địa bàn huyện Cam Lộ cũ vừa cung tiến, đóng góp tiền bạc để cúng dường tác phẩm bia đá nặng 11 tấn khắc chiếu Cần Vương trưng bày trong khuôn viên đền thờ vua Hàm Nghi.
“Tác phẩm sau khi hoàn thiện và khắc chiếu Cần Vương lên thì có giá trị hơn 300 triệu đồng. Đây là sự đóp góp của các cán bộ đang còn đương chức, cũng như vừa về hưu sau khi sáp nhập tỉnh, vốn sinh ra, lớn lên trên quê hương Cam Lộ nhằm cúng dường, cung tiến tác phẩm để ghi nhớ công lao của vua Hàm Nghi”, ông Ân cho hay.
Vua Hàm Nghi là vị vua thứ 8 của triều Nguyễn và là vị vua yêu nước, chống Pháp đến cùng. Năm 1885, sau khi Kinh thành Huế thất thủ, vua Hàm Nghi cùng đại thần Tôn Thất Thuyết, cùng đoàn tùy tùng chạy về thành Tân Sở dựng căn cứ chống Pháp (nay thuộc làng Mai Đàn, xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị). Tại đây, nhà vua đã ban chiếu Cần Vương, kêu gọi văn thân, sĩ phu và nhân dân đứng lên phò vua cứu nước, đánh đuổi ngoại xâm…
Ghi nhận tại công trình, trên tấm bia đá nguyên khối, khắc chiếu Cần Vương có đoạn: “Trẫm đức mỏng, gặp biến cố này, không thể hết sức giữ toàn, đô thành bị hãm, từ giá phải dời, tội ở mình trẫm, xấu hổ vô cùng. Chỉ duy luân thường quan hệ, trăm quan khanh sĩ không kể lớn nhỏ, tất không bỏ trẫm, kẻ trí hiến mưu, người dũng hiến sức, kẻ giàu bỏ của trợ giúp quân nhu, đồng bào đồng trạch chẳng từ gian hiểm, phải thế chứ? Đến như cứu nguy chống đỡ, mở chỗ nguy khốn, giúp nơi bức bách, không tiếc tâm lực, ngay sau lòng trời giúp thuận, chuyển loạn thành trị, chuyển nguy thành an, thu lại cõi bờ chỉ cơ hội này, phúc của tôn xã tức là phúc của thần dân, cùng lo với nhau thì cùng nghỉ với nhau, há chẳng tốt sao?”
Mặc dù vua Hàm Nghi đã bị Pháp bắt sau đó và đưa đi biệt đày tại Algerie (Bắc Phi), nhưng phong trào Cần Vương giúp vua kháng Pháp vẫn phát triển kéo dài, được nhân dân Quảng Trị nói riêng và nhân dân cả nước hưởng hứng nhiệt tình, gây tổn thất nhất định cho Pháp.
Nhằm ghi nhớ công lao của vua Hàm Nghi, chính quyền địa phương, nhân dân tỉnh Quảng Trị đã xây dựng một đền thờ kiên cố trên diện tích khoảng 3ha, thiết kế mô phỏng theo phong cách kiến trúc thời nhà Nguyễn, nằm ở cửa Bắc thuộc phạm vi thành Tân Sở năm xưa.
Tại đền thờ vua Hàm Nghi, chúng tôi nhận thấy đền thờ được xây dựng bằng vật liệu hiện hiện đại, bê tông cốt thép kiên cố, gồm 5 gian, chính giữa thờ vua Hàm Nghi, 2 bên là các gian thờ Binh bộ Thượng thư Tôn Thất Thuyết, Kỳ vỹ Quận công Nguyễn Văn Tường cùng các tướng sĩ Cần Vương, các văn thân, sĩ phu yêu nước trong phong trào Cần Vương.
Trong không gian trang nghiêm của đền thờ vua Hàm Nghi, ngành chức năng cũng trưng này một số kỷ vật, hiện vật gắn liền với cuộc đời, sự nghiệp, quá trình đấu tranh khi còn ở Việt Nam, cũng như thời gian bị lưu đày, bao gồm: bát, đũa, ống hút thuốc, tranh ảnh… Đáng chú nhất là 29 bức tranh (bản sao) do vua vẽ khi ở Pháp, trong thời gian bị lưu đày ở Algerie. Nhiều bức tranh quý hiếm về vua Hàm Nghi là do chính tay nhà vua vẽ nên.
Năm 2020, nhân dịp kỷ niệm 135 năm vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương, UBND huyện Cam Lộ (cũ, tỉnh Quảng Trị) tổ chức rước long vị của nhà vua từ Đại nội Huế về đền thờ ở Quảng Trị.
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Hiếu (58 tuổi), Quản lý Khu di tích quốc gia thành Tân Sở, cho biết thêm: tác phẩm chiếu Cần Vương được khắc lên tấm bia đá nguyên khối nặng 11 tấn, bằng 2 thứ tiếng là chữ Hán và chữ Quốc Ngữ. Khối đá được đặt mua từ miền Nam, ban đầu khối đá này nặng 16 tấn, nhưng sau khi hoàn thành gia công tác phẩm thì nặng 11 tấn.
“Chiếu Cần Vương được khắc lên phiến đá nguyên khối nặng 11 tấn, cao 2,6 mét, dài 4,2 mét được mua từ Bà Rịa Vũng Tàu và chuyển về Đà Nẵng chế tác. Chữ Hán là nguyên bản của chiếu Cần Vương, còn chữ Quốc Ngữ giúp nhân dân đọc hiểu mà không cần phiên dịch. Việc khắc song ngữ vừa giữ nguyên giá trị gốc, vừa phát huy giá trị giáo dục, truyền bá lịch sử đến cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ”, ông Hiếu cho hay.
Hiện nay, mỗi năm đền thờ vua Hàm Nghi đón vài trăm đoàn du khách trong nước ghé thăm. “Việc chiếu Cần Vương được khắc lên bia đá nguyên khối nhằm giúp lưu truyền giá trị lịch sử đến các thế hệ sau, giúp giáo dục truyền thống yêu nước chống ngoại xâm cho các thế hệ học sinh trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, góp phần làm sinh động cho đền thờ vua Hàm Nghi nói riêng và Khu di tích thành Tân Sở nói chung. Trong tương lai, chúng tôi sẽ kiến nghị Sở VH-TT&DT tỉnh Quảng Trị đưa đền thờ vua Hàm Nghi vào điểm tham quan, phục vụ chính thức cho khách du lịch”, ông Hiếu chia sẻ.
