Trước đó, Báo Nhà báo và Công luận đã có loạt bài phản ánh về tình trạng khai thác cát trái phép trên sông Thạch Hãn và sông Hiếu. Sau một thời gian tạm lắng, ghi nhận trong các đêm 23, 24 và 25/9/2026, nhóm phóng viên cho thấy, tình trạng này tiếp tục tái diễn.
Hoạt động hút cát thường diễn ra từ khoảng 0h đến 5h sáng. Các phương tiện hoạt động trên sông khá tinh vi, thường xuyên tắt đèn hoặc thay đổi vị trí khi phát hiện có lực lượng kiểm tra.
Trong đêm 23 và 24/9/2026, phóng viên phát hiện nhiều tàu sau khi hút cát trên sông Thạch Hãn đã di chuyển về khu vực bãi tập kết ven đường Nguyễn Hoàng, phường Nam Đông Hà. Đặc biệt, trong đêm 24/9/2026, có gần 20 tàu lần lượt di chuyển vào khu vực này để bơm cát. Hoạt động bơm cát diễn ra từ nửa đêm đến rạng sáng.
Sau khi có phản ánh của PV tới chính quyền phường Nam Đông Hà, đến đêm 25/9/2026, tại khu vực bãi tập kết trên đường Nguyễn Hoàng không còn ghi nhận tàu vào bơm cát như những đêm trước.
Ông Phạm Văn Dũng, Chủ tịch UBND phường Đông Hà cho biết, tình trạng khai thác cát trái phép trên sông Thạch Hãn diễn ra thường xuyên. Theo ông Dũng, hoạt động này gây ảnh hưởng đến bờ sông, bờ kè và có những vị trí bị sạt lở nghiêm trọng, độ sâu sạt lở được ghi nhận lên đến khoảng 9m. “Hầu như đêm nào cũng có tình trạng khai thác cát trái phép”, ông Dũng cho biết.
Theo Chủ tịch UBND phường Đông Hà, địa phương đã thường xuyên chỉ đạo các lực lượng chuyên môn tổ chức kiểm tra, đồng thời có văn bản báo cáo UBND tỉnh Quảng Trị để đề nghị hỗ trợ nhằm xử lý dứt điểm tình trạng này.
Công an phường cũng được chỉ đạo phối hợp kiểm tra, ngăn chặn hoạt động khai thác cát trái phép. Tuy nhiên, theo ông Dũng, tình trạng này vẫn tiếp diễn.
“Những đêm gần đây, đêm nào trên sông Thạch Hãn cũng có tình trạng khai thác”, ông Dũng thông tin.
Bà Lê Thị Anh Đào, Chủ tịch UBND phường Nam Đông Hà cho biết, "Mỗi khi lực lượng chức năng tổ chức tuần tra, hoạt động khai thác thường tạm dừng. Một trong những khó khăn hiện nay là phương tiện phục vụ công tác tuần tra còn hạn chế. Ca nô của địa phương thường xuyên gặp sự cố, có trường hợp đưa vào vận hành nhưng phải dừng giữa chừng do hư hỏng. Bên cạnh đó, việc quản lý khu vực sông giáp ranh cũng tạo ra không ít khó khăn".
Theo Chủ tịch UBND phường Nam Đông Hà, trên một đoạn sông Thạch Hãn, phía này thuộc địa bàn phường Nam Đông Hà nhưng phía đối diện lại thuộc địa bàn xã Triệu Bình. Khi lực lượng chức năng của phường sử dụng ca nô tổ chức kiểm tra, các phương tiện khai thác cát có thể di chuyển sang khu vực thuộc địa bàn khác, khiến việc xử lý gặp khó khăn.
Có thể thấy, việc cát được khai thác từ lòng sông, sau đó vận chuyển, tập kết và đưa đi tiêu thụ đặt ra câu hỏi về nguồn gốc, tính hợp pháp của khối lượng khoáng sản này, cũng như trách nhiệm kiểm tra, kiểm soát. Đặc biệt cát không có nguồn gốc xuất xứ, không có hóa đơn chứng từ,.... Đây là vấn đề cần được cơ quan chức năng kiểm tra, làm rõ, nhất là trong bối cảnh tình trạng khai thác cát trái phép được chính quyền địa phương thừa nhận vẫn diễn ra thường xuyên.
Đáng chú ý, tình trạng khai thác khoáng sản trái phép diễn ra trong thời điểm UBND tỉnh Quảng Trị vừa có văn bản yêu cầu tăng cường công tác quản lý hoạt động khoáng sản trên địa bàn.
Cụ thể, tại Văn bản số 4622/UBND-NNMT ngày 22/9/2026 về việc tăng cường công tác quản lý hoạt động khoáng sản trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, ông Hoàng Nam, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, yêu cầu các sở, ban, ngành cấp tỉnh và UBND các xã, phường, đặc khu tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát hoạt động khoáng sản.
UBND tỉnh yêu cầu các địa phương chủ động rà soát, nắm bắt tình hình hoạt động khoáng sản trên địa bàn; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý theo thẩm quyền hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền xử lý các hành vi khai thác, vận chuyển, tiêu thụ, kinh doanh khoáng sản trái phép.
Đặc biệt, Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu được yêu cầu chịu trách nhiệm trước Chủ tịch UBND tỉnh về công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động khoáng sản trên địa bàn theo quy định.
Tình trạng tàu hút cát hoạt động vào ban đêm, liên tục thay đổi địa điểm khi phát hiện lực lượng kiểm tra trên sông nếu không được xử lý dứt điểm, không chỉ gây thất thoát tài nguyên mà còn tiềm ẩn nguy cơ tác động đến dòng chảy, bờ sông, bờ kè và đời sống, sản xuất của người dân ven sông.
