Thứ năm (31/3) Tổng thống Nga đã ra tối hậu thư cho các quốc gia "không thân thiện", yêu cầu những quốc gia này phải trả hoá đơn năng lượng bằng đồng rúp bắt đầu đầu tháng 4 nếu không sẽ có nguy cơ bị cắt nguồn cung cấp thiết yếu.
Tập đoàn khí đốt Gazprom của Nga cung cấp phần lớn năng lượng cho Liên minh châu Âu. Ảnh: Internet.
Tối hậu thư của ông Putin đã gây ra những làn sóng chấn động khắp châu Âu - nơi không thể duy trì nền kinh tế của mình nếu không có năng lượng của Nga trong thời gian dài. Nước này đưa ra một cảnh báo rõ ràng rằng họ có thể cắt các dòng khí đốt tự nhiên vào một thời điểm nào đó, có thể để ngăn cản hoặc “trả đũa” các lệnh trừng phạt nghiêm khắc của phương Tây đối với cuộc xung đột Ukraine.
Năng lượng Nga – thiếu nó, châu Âu suy thoái
Được biết, khoảng 40% khí đốt tự nhiên của châu Âu nhập từ Nga, thông qua các đường ống chạy qua Belarus, Ukraine và Ba Lan, hoặc bên dưới Biển Baltic. Đức là nước nhập khẩu lớn nhất, và ngành công nghiệp khổng lồ của nước này tiêu thụ một lượng lớn khí đốt và năng lượng mà nước này tạo ra.
Chính phủ Đức đã khởi động động thái đầu tiên trong ba bước của kế hoạch quản lý khủng hoảng trong tuần này, cuối cùng có thể dẫn đến việc phân bổ năng lượng và đang kêu gọi người dân sử dụng ít năng lượng nhất có thể.
Bất kỳ sự thâm hụt nào về nguồn cung cấp của Nga gần như chắc chắn sẽ khiến nền kinh tế lớn nhất châu Âu cũng như phần còn lại của khu vực rơi vào suy thoái. Chi phí khí đốt tăng cao đang khiến các lĩnh vực sử dụng nhiều năng lượng không có lãi và gây ra khó khăn tài chính cho nhiều người dân, Theo dữ liệu khảo sát được công bố vào thứ Sáu (1/4), sản xuất của Đức đang ở mức thấp nhất trong 18 tháng. Triển vọng xấu hơn nhiều so với các quốc gia ở châu Âu.
“Ván bài lật ngửa” của Nga
Hiện tại, phần lớn các hợp đồng xuất khẩu khí đốt của Nga được định giá bằng đồng euro hoặc đô la Mỹ. Người mua nước ngoài phải mở tài khoản tại một ngân hàng do nhà nước Nga kiểm soát thay vì giao dịch trực tiếp với tập đoàn khí đốt khổng lồ Gazprom của quốc gia này, theo chỉ thị được ông Putin ký hôm thứ Năm. Họ sẽ chuyển tiền vào một tài khoản duy nhất. Ngân hàng này sẽ đổi euro lấy rúp, sau đó sẽ được chuyển vào một tài khoản khác đứng tên người mua và được sử dụng để thanh toán tiền xăng.
Nga đang cố gắng thúc đẩy nhu cầu cũng như giá trị đối với đồng rúp, tìm cách phục hồi đồng tiền này sau hậu quả của các lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, trước đó Điện Kremlin đã buộc công ty Gazprom (và các nhà xuất khẩu lớn khác của Nga) phải chuyển 80% doanh thu ngoại tệ của họ thành đồng rúp, hạn chế lợi nhuận tiềm năng.
Các nhà phân tích của Eurasia Group lưu ý trong một nghiên cứu tuần này: "Tuy nhiên, kế hoạch thanh toán mới được đề xuất cho xuất khẩu khí đốt dường như là một yếu tố đã góp phần vào sự phục hồi mạnh mẽ của đồng tiền Nga trong những tuần gần đây".
Phản ứng cứng rắn của châu Âu
Đức, Pháp và các chính phủ EU khác đã bác bỏ tối hậu thư của Điện Kremlin, đồng thời tuyên bố rằng họ sẽ không bị Matxcơva "tống tiền" về việc thay đổi các điều khoản của hợp đồng hiện tại.
Hôm thứ sáu (1/4), ông Paolo Gentiloni, quan chức kinh tế hàng đầu của Liên minh châu Âu đồng thời là cựu thủ tướng Ý, chia sẻ rằng: các hợp đồng hiện tại không bao gồm yêu cầu thanh toán bằng đồng rúp và phải được tôn trọng. Điều này có nghĩa là phương pháp đề xuất của Moscow để đổi euro sang rúp sẽ không hoạt động.
Đó là một nỗ lực của Nga để “lách” các lệnh trừng phạt của châu Âu, nhằm vực dậy nền kinh tế của nước này, đồng thời giúp đồng rúp “hồi sinh”, thế nhưng Liên minh châu Âu sẽ khó có thể khiến “giấc mơ” của nước này trở thành hiện thực.
Điều gì sẽ tiếp tục xảy ra?
Theo hãng Reuters đưa tin, bất chấp nguy cơ gián đoạn nguồn cung ở châu Âu lớn hơn, khí đốt của Nga vẫn “chảy” đều đặn về phía Tây trên hai trong ba đường ống chính vào thứ Sáu (1/4).
Điện Kremlin tuyên bố rằng các khoản thanh toán cho khí đốt được giao ngay bây giờ sẽ đến hạn vào cuối tháng hoặc đầu tháng 5, giải thích lý do tại sao Nga không cắt ngay dòng khí đốt đến châu Âu.
Theo thư kí báo chí điện Kremlin, Peskov :"Nhiều người đã hỏi tôi rằng liệu điều này có ngụ ý rằng nếu không có xác nhận thanh toán bằng đồng rúp, nguồn cung cấp khí đốt sẽ bị cắt vào ngày 1 tháng 4. Tất nhiên, điều đó không xảy ra và không được ngụ ý bởi chỉ thị"
Ông Peskov nói thêm rằng công ty năng lượng lớn nhất tại Nga - Gazprom sẽ hợp tác với khách hàng của mình để thực hiện các luật mới và quy định về đồng rúp có thể bị đảo ngược.
Do các lệnh trừng phạt nặng nề đã gây ra đối với các lĩnh vực khác của nền kinh tế Nga, nguồn tiền từ xuất khẩu năng lượng quan trọng hơn bao giờ hết. Theo các nhà phân tích, GDP của Nga có thể giảm xuống khoảng 1/5 trong năm nay. Hơn nữa, do cơ sở hạ tầng đường ống chưa phát triển mạnh ở châu Á, nên không thể dễ dàng bán khí đốt tự nhiên, chẳng hạn như Trung Quốc.
Quyết định của Nga thể phản tác dụng do làm tăng tính cấp thiết của các nỗ lực nhằm “cai nghiện” châu Âu khỏi sự phụ thuộc vào năng lượng của Nga. Các quan chức EU đã lên kế hoạch giảm 66% lượng tiêu thụ khí đốt của Nga trong năm nay. Đức đang xây dựng các nhà ga nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng, các lô hàng của Mỹ đang tăng lên và châu Âu đang thúc đẩy các sáng kiến năng lượng tái tạo.
Lê Na (Theo CNN)
