Đảng và Nhà nước Việt Nam đặt ưu tiên hàng đầu cho phát triển công nghiệp bán dẫn. Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 17/11/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định ưu tiên phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, phát triển các ngành công nghiệp sử dụng nhiều công nghệ, xây dựng nền công nghiệp quốc gia vững mạnh, tự lực, tự cường. Đây là những lợi thế tiềm năng để Việt Nam có thể tham gia vào các công đoạn trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, tiến tới phát triển hệ sinh thái bán dẫn trong nước hoàn chỉnh.
Theo số liệu của Cục Công nghiệp công nghệ thông tin và Truyền thông (CNTT-TT), Bộ TT&TT trong những năm vừa qua, ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu đã ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc. Năm 2023, tổng doanh thu ước đạt 529 tỷ USD.
Trong bối cảnh toàn cầu đang chứng kiến sự phát triển vô cùng nhanh chóng của một số ngành: công nghiệp ô tô điện, công nghiệp viễn thông, điện toán đám mây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI), ngành công nghiệp bán dẫn được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ, dự kiến đạt đến 1.000 tỷ USD vào năm 2030.
Nhiều ý kiến đã chỉ ra rằng chìa khóa để Việt Nam thu hút đầu tư ngành chip bán dẫn chính là cơ sở hạ tầng mà nổi bật là nguồn cung cấp điện, nước sạch, viễn thông, logistics và cơ chế thu hút đầu tư hấp dẫn. Bên cạnh đó là nguồn nhân lực chất lượng cao.
Thái Nguyên đang sở hữu những lợi thế cơ bản trong phát triển công nghiệp công nghệ cao, trong đó có ngành bán dẫn. Cụ thể là tỉnh có quy mô giá trị sản xuất công nghiệp đứng thứ 4 cả nước; 70% các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trên địa bàn thuộc về lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, chủ yếu là sản xuất và lắp ráp điện tử.
Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định 11 khu công nghiệp và 1 khu công nghệ thông tin tập trung với tổng diện tích 4.254ha. Nhu cầu nhân lực, lao động phục vụ cho các khu công nghiệp và Khu công nghệ thông tin tập trung Yên Bình là rất lớn.
Được biết đến là trung tâm đào tạo nguồn nhân lực lớn thứ 3 cả nước, Thái Nguyên có nền tảng về cở sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy và nghiên cứu, đội ngũ cán bộ, giảng viên có kinh nghiệm và trình độ cao.
Trên thực tế, Thái Nguyên liên tục ghi dấu trên bản đồ ngành công nghiệp bán dẫn của Việt Nam. Đến cuối năm 2025, địa phương sở hữu 244 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký 11,38 tỷ USD, trong đó khoảng 70% thuộc lĩnh vực công nghệ cao và sản xuất thiết bị điện tử. Sự hiện diện của Samsung, RQ Technology, You Sung Vina cùng nhiều doanh nghiệp phụ trợ đã tạo ra những chuỗi sản xuất hiện đại, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Tuy nhiên, sự mở rộng liên tục của ngành công nghiệp công nghệ cao kéo theo áp lực về nguồn nhân lực chất lượng cao. Riêng năm 2025, các doanh nghiệp FDI trên địa bàn cần tuyển hơn 5.000 kỹ sư và cử nhân trong các ngành điện tử, công nghệ thông tin, tự động hóa, logistics, cơ khí chính xác. Con số này phản ánh nhu cầu tăng trưởng mạnh nhưng cũng phơi bày những thách thức về cung ứng lao động.
Thái Nguyên hiện có hơn 1 triệu lao động, cùng hơn 100.000 người được đào tạo mỗi năm từ 9 trường đại học và 37 cơ sở nghề. Đây là lợi thế đặc biệt mà không nhiều địa phương công nghiệp sở hữu. Tuy nhiên, để biến lợi thế thành sức mạnh, tỉnh cần đảm bảo hai điều kiện: nhân lực phải được chuẩn hóa và có khả năng thích ứng nhanh với chuỗi sản xuất công nghệ cao.
Samsung Electronics Việt Nam Thái Nguyên, doanh nghiệp trụ cột của kinh tế địa phương đang bước vào giai đoạn sản xuất các dòng tablet và smartphone thế hệ mới với hàm lượng công nghệ cao hơn. Điều đó kéo theo những đòi hỏi khắt khe về kỹ năng kỹ thuật, tư duy số, ngoại ngữ và tác phong kỷ luật của lực lượng lao động. Khoảng cách giữa tốc độ đầu tư của doanh nghiệp và tốc độ nâng cấp nhân lực vì thế trở thành yếu tố mang tính quyết định.
Từ thực tế tuyển dụng, năng lực đào tạo và định hướng phát triển công nghiệp, có thể thấy bài toán nhân lực chất lượng cao không còn là nhiệm vụ riêng của nhà trường hay doanh nghiệp, mà là chiến lược phát triển tổng thể của tỉnh.
Nguồn nhân lực bán dẫn - AI được xem là lĩnh vực ưu tiên. Theo Kế hoạch 210/KH-UBND ngày 15/11/2024, đến năm 2030 Thái Nguyên đặt mục tiêu đào tạo 2.000 người trình độ đại học, 500 cao đẳng và hơn 2.000 trung cấp cho hai lĩnh vực này, một nửa trong số đó dành riêng cho ngành bán dẫn.
Khi dòng vốn đầu tư chuyển hướng vào bán dẫn, AI và công nghiệp 4.0, lợi thế của địa phương không còn nằm ở hạ tầng hay quỹ đất, mà nằm ở con người. Chiến lược đào tạo dựa trên liên kết “ba nhà”, gắn đào tạo với nhu cầu thị trường, chuẩn hóa kỹ năng theo tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng hệ sinh thái công nghệ đang giúp Thái Nguyên xây dựng nền tảng nhân lực mới.
Nếu được triển khai đồng bộ và bền bỉ, chiến lược này vừa giúp tỉnh đáp ứng nhu cầu của các tập đoàn FDI, vừa tạo ra thế hệ lao động có khả năng sáng tạo, thích ứng công nghệ và tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
