Truyền thông – đòn bẩy mềm nhưng mạnh mẽ
Trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025, Thái Nguyên xác định: truyền thông không chỉ là nhiệm vụ hỗ trợ, mà là trụ cột cốt lõi để giảm nghèo hiệu quả. Năm 2025, tỉnh đã bố trí hơn 5,1 tỷ đồng cho các dự án truyền thông và giảm nghèo về thông tin, tập trung nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ tuyên truyền cơ sở, hỗ trợ trang thiết bị truyền thanh và hạ tầng công nghệ thông tin tại các xã đặc biệt khó khăn.
Những mô hình sáng tạo nhanh chóng xuất hiện: từ “loa thông minh” có thể phát sóng theo chủ đề và khu vực dân cư, đến cổng thông tin điện tử xã, hay nhóm Zalo truyền thông nông thôn mới. Chính sách, hướng dẫn kỹ thuật, thông tin thị trường nông sản, chế độ an sinh… được chuyển tải trực tiếp, kịp thời, đến từng hộ dân.
Các xã miền núi như Bằng Vân, Nà Phặc, Hiệp Lực, Thượng Quan (thuộc huyện Ngân Sơn, Bắc Kạn cũ) đã được đầu tư hạ tầng truyền thông hiện đại. Từ những hộ dân lần đầu biết cách tra cứu dữ liệu điện tử, đến các cán bộ thôn bản làm chủ công cụ số, khoảng cách thông tin giữa vùng sâu, vùng xa và trung tâm được thu hẹp rõ rệt.
Nhờ vậy, người dân không còn thụ động “nghe – chờ – nhận” mà chủ động tham gia các mô hình sản xuất, học nghề, chuyển đổi sinh kế. Tinh thần “không nghèo thông tin” không chỉ là khẩu hiệu, mà đã trở thành hành động cụ thể trong đời sống cộng đồng.
Chuyển đổi số – mở ra một cách tiếp cận mới
Từ năm 2023, Thái Nguyên bắt đầu gắn truyền thông giảm nghèo với chuyển đổi số. Hệ thống cơ sở dữ liệu điện tử về hộ nghèo, hộ cận nghèo, mô hình sinh kế và dự án hỗ trợ được cập nhật đồng bộ. Nhờ đó, việc quản lý chính sách trở nên minh bạch, chính xác và kịp thời.
Đến cuối năm 2024, toàn tỉnh còn 23.061 hộ nghèo (5,46%) và 15.482 hộ cận nghèo (3,67%), trong đó 83,9% là đồng bào dân tộc thiểu số. Việc số hóa dữ liệu cho phép các cơ quan chức năng theo dõi biến động hộ nghèo, hộ mới thoát nghèo, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ đúng đối tượng, đúng thời điểm.
Song song đó, Thái Nguyên chú trọng đào tạo kỹ năng số cho cán bộ cấp xã, thôn. Những người vốn quen với sổ sách, giấy tờ giờ làm chủ các nền tảng trực tuyến, tổ chức hội họp, phổ biến chính sách và kết nối trực tiếp với trung tâm điều hành của tỉnh. Hệ thống truyền thanh thông minh phát sóng linh hoạt theo chủ đề, tạo nên mạng lưới thông tin phủ sóng tri thức đến tận hộ dân.
Những thay đổi tưởng chừng nhỏ nhưng thực chất: người dân vùng sâu, vùng xa bắt đầu hình thành thói quen cập nhật thông tin số, ứng dụng khoa học – kỹ thuật vào sản xuất và kinh doanh. Chuyển đổi số không chỉ là công cụ quản lý, mà còn là phương thức thay đổi nhận thức, mở ra cơ hội thoát nghèo bền vững.
Kết quả thực tế đã chứng minh hiệu quả: tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm từ 6,14% năm 2021 xuống còn 2,04% cuối năm 2024, vượt chỉ tiêu kế hoạch. Đặc biệt, tỷ lệ hộ nghèo dân tộc thiểu số giảm từ 11,93% xuống còn 3,87%. Nhiều mô hình truyền thông cộng đồng được đánh giá cao như “Thanh niên số vì cộng đồng”, “Phụ nữ không nghèo thông tin”, “Nông dân thông minh – nông thôn số”, góp phần lan tỏa tinh thần tự lực, đổi mới trong từng hộ gia đình, từng thôn bản.
Những con số này không chỉ là kết quả thống kê mà phản ánh sự thay đổi trong nhận thức và hành vi: người dân biết tìm kiếm thông tin, biết kết nối thị trường, biết ứng dụng công nghệ vào đời sống, từ đó tự chủ trong phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Bước vào giai đoạn 2026–2030, Thái Nguyên đặt mục tiêu mạnh mẽ: chuyển hoàn toàn truyền thông giảm nghèo từ hình thức truyền thống sang nền tảng số và đa phương tiện, sử dụng mạng xã hội, nền tảng trực tuyến để lan tỏa thông tin đến mọi đối tượng. Tỉnh hướng tới mục tiêu 100% xã, phường, thị trấn có hạ tầng truyền thông số; 100% cán bộ giảm nghèo thành thạo kỹ năng số hóa và vận hành hệ thống thông tin thống nhất.
Song song, Thái Nguyên đẩy mạnh xây dựng nông thôn mới thông minh – nơi công nghệ trở thành công cụ giúp người dân tiếp cận tri thức, thị trường, dịch vụ công dễ dàng hơn; truyền thông trở thành cầu nối sống động giữa chính quyền và nhân dân, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo đa chiều, bền vững.
Chuyển đổi số không còn là xu hướng, mà là bước đi thiết thực giúp người dân thoát nghèo thông tin, tiếp cận cơ hội phát triển bình đẳng, đặc biệt là đồng bào vùng sâu, vùng xa. Thái Nguyên, với cách làm sáng tạo và quyết liệt, đang dần khẳng định vị thế địa phương tiên phong trong truyền thông giảm nghèo số, mở đường cho một nền nông thôn mới thông minh, phát triển bền vững.
