Rời khỏi điểm thi Trường THPT Việt Đức (quận Hoàn Kiếm, Hà Nội), em Đoàn Thế Dương cho biết em khá hào hứng với đề thi Ngữ văn năm nay: “Đề bám sát thực tế, đặt ra vấn đề đúng với bối cảnh đất nước đang trong kỷ nguyên vươn mình, có rất nhiều khía cạnh để khai thác. Với phần nghị luận xã hội, em lấy dẫn chứng từ bài hát ‘Bắc Blinh’ của ca sĩ Hòa Minzy để minh họa cho tinh thần đoàn kết dân tộc và bản sắc văn hóa. Em kỳ vọng sẽ đạt từ 8 điểm trở lên".
Cũng tại điểm thi này, thí sinh Nguyễn Minh Khôi cho rằng phần đọc hiểu của đề khá dễ tiếp cận, tuy nhiên phần nghị luận xã hội lại yêu cầu thí sinh phải “nắm bắt tình hình thực tế và có góc nhìn sâu sắc".
Khôi chia sẻ: “Không có ngữ liệu cố định khiến chúng em không thể học thuộc, mà buộc phải tư duy độc lập và theo sát thời sự. Trong bài viết, em dẫn ví dụ về sự phân biệt vùng miền trên mạng xã hội gần đây, sau thông tin về việc sáp nhập một số tỉnh. Em liên hệ với câu nói của Tổng Bí thư: ‘Đất nước chính là quê hương’ – một thông điệp rất mạnh mẽ, sâu sắc và kịp thời".
Tại điểm thi Trường THPT Trần Phú (quận Hoàn Kiếm), em Nguyễn Minh Thu nhận định đề Văn năm nay “không dễ”, đặc biệt là phần nghị luận xã hội: “Đề không yêu cầu học thuộc lòng, nhưng lại buộc chúng em phải hiểu sâu, viết sâu. Em đoán có thể ra đề về chủ đề ‘Đất nước’, nhưng không nghĩ sẽ được triển khai theo cách gắn với thời sự và tinh thần dân tộc như vậy".
Thu cho biết trong bài làm, em lấy dẫn chứng từ chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về tinh thần đại đoàn kết, gắn kết quốc gia trong thời kỳ đổi mới toàn diện.
“Em nghĩ đây là hướng đi bất ngờ nhưng rất ý nghĩa. Nó khiến chúng em phải suy nghĩ nhiều hơn, kết nối kiến thức văn học với thời cuộc, thay vì chỉ ghi nhớ bài mẫu", Thu chia sẻ và cho biết mình ước đạt từ 5–6 điểm, do gặp khó khăn khi triển khai ý.
Theo cấu trúc đề thi Ngữ văn theo chương trình GDPT 2018, phần nghị luận văn học chỉ chiếm 2 điểm trên tổng số 10, trong khi phần nghị luận xã hội tăng lên 4 điểm, yêu cầu viết một bài văn 600 chữ có chiều sâu, gắn với tình hình thực tế. Ngữ liệu đọc hiểu hoàn toàn lấy từ các văn bản ngoài sách giáo khoa, tiếp tục khẳng định tinh thần “thoát ly văn mẫu”, hướng đến đánh giá năng lực tư duy, cảm thụ và hành động của người học.
Với những thí sinh như Dương, Khôi hay Minh Thu, đề thi không còn đơn thuần là kiểm tra kiến thức văn học, mà là dịp để bày tỏ quan điểm, bộc lộ chính kiến và thể hiện năng lực công dân trong một xã hội đang đổi thay từng ngày.
