Thi sớm, siết quy định, tăng tính ổn định
Tại Nghệ An, khoảng 53.000 thí sinh sẽ dự thi tại 75 điểm thi với hơn 2.100 phòng thi. Kỳ thi được tổ chức sớm hơn 9 ngày so với năm trước, dự kiến diễn ra vào 25–26/5. Đáng chú ý, địa phương này dừng tuyển sinh lớp tiên tiến, không cho điều chỉnh nguyện vọng sau khi thi và tăng chỉ tiêu ở những trường có nhu cầu cao.
Thí sinh chỉ được đăng ký 2 nguyện vọng vào trường công lập và tối đa 4 nguyện vọng nếu tính cả hệ ngoài công lập, giáo dục thường xuyên. Quy định “không được đổi nguyện vọng sau thi” được xem là điểm siết quan trọng, buộc học sinh phải cân nhắc kỹ ngay từ đầu.
Ở Quảng Ngãi, kỳ thi diễn ra ngày 1–2/6 với gần 31.000 học sinh hoàn thành THCS. Điểm mới đáng chú ý là việc tuyển sinh không còn phụ thuộc địa giới hành chính (trừ trường nội trú), mở rộng quyền lựa chọn trường cho học sinh. Toàn tỉnh dự kiến huy động hơn 3.200 cán bộ, giáo viên phục vụ kỳ thi.
Cạnh tranh phân hóa: nơi “nóng rực”, nơi “hạ nhiệt”
Tại TP HCM, hơn 151.000 học sinh đăng ký thi vào lớp 10 công lập trong khi chỉ tiêu khoảng 118.550, tỷ lệ đỗ ước đạt 78%. Dù vậy, áp lực không phân bổ đều.
Ở nhóm trường chuyên, mức độ cạnh tranh rất cao. Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong có hơn 5.700 hồ sơ cho 805 chỉ tiêu (tỷ lệ khoảng 1/7). Một số trường top đầu như Bùi Thị Xuân, Trần Đại Nghĩa, Nguyễn Thượng Hiền duy trì tỷ lệ chọi từ 1/2,5 đến gần 1/3.
Ngược lại, nhiều trường ngoại thành có tỷ lệ dưới 1, thậm chí chưa tuyển đủ chỉ tiêu, cho thấy xu hướng “giãn nhiệt” ở nhóm trường không phải top đầu.
Tại Hà Nội, gần 125.000 thí sinh đăng ký dự thi, tăng mạnh so với năm trước. Tỷ lệ chọi cao nhất thuộc về THPT Yên Hòa (1/3,35), tiếp đến là THPT Lê Quý Đôn – Hà Đông (1/3). Đáng chú ý, số trường có tỷ lệ chọi từ 1,5 trở lên tăng mạnh, cho thấy mức độ cạnh tranh lan rộng, không chỉ tập trung ở nhóm trường “hot”.
Trong khi đó, ở Đà Nẵng, hệ thống trường công lập đáp ứng khoảng 85% nhu cầu với gần 38.700 chỉ tiêu. Tuy nhiên, vẫn có hơn 7.000 học sinh không vào được công lập. Một số trường có lượng đăng ký vượt xa chỉ tiêu, như THPT Phan Châu Trinh (gấp đôi) hay Tôn Thất Tùng (nguyện vọng 2 gần gấp 3).
Xu hướng rẽ hướng sau THCS ngày càng rõ
Một điểm nổi bật của mùa tuyển sinh năm nay là số lượng lớn học sinh không tham gia thi vào lớp 10 công lập.
Tại TP HCM, hơn 17.800 học sinh lớp 9 (trên tổng số hơn 169.000 em) chủ động không dự thi, tương đương hơn 10%. Nhóm này lựa chọn các hướng đi khác như trường tư thục, giáo dục thường xuyên, học nghề hoặc du học.
Ở Hà Nội, khoảng 22.000 học sinh không đăng ký dự thi, dù con số này giảm nhẹ so với năm trước. Điều này phản ánh xu hướng phân luồng sau THCS ngày càng rõ nét, khi học sinh và phụ huynh chủ động lựa chọn lộ trình phù hợp thay vì “đại học bằng mọi giá”.
Trước áp lực lớn về quy mô và thay đổi chính sách, các địa phương đang đồng loạt tăng cường từ ôn tập, tư vấn chọn nguyện vọng đến đảm bảo cơ sở vật chất, nhân lực coi thi.
Nhiều địa phương nhấn mạnh yêu cầu hướng dẫn học sinh đăng ký chính xác, lựa chọn phù hợp năng lực; đồng thời hỗ trợ thí sinh có hoàn cảnh khó khăn để đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau.
