Trong suốt ba thập kỷ, các bài kiểm tra an toàn xe hơi chủ yếu tập trung vào khả năng bảo vệ người ngồi ở hàng ghế trước. Những đánh giá này giúp cải thiện đáng kể độ an toàn của cabin trước, từ cấu trúc hấp thụ xung lực đến hệ thống túi khí và dây đai.
Tuy nhiên, việc chỉ chú trọng vào khu vực này khiến hàng ghế sau bị bỏ quên, dù đây là vị trí ngày càng được sử dụng nhiều hơn, đặc biệt trong bối cảnh dịch vụ gọi xe phát triển mạnh.
Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Mỹ (IIHS) đã thực hiện các bài thử nghiệm va chạm ở vận tốc 40 dặm mỗi giờ trong nhiều năm, sử dụng mô hình người trưởng thành tại ghế lái và ghế phụ.
Trong khi đó, hàng ghế sau gần như không có thay đổi nào đáng kể, dù tỷ lệ tử vong của người ngồi sau đã tăng lên tới 46% so với trước đây. Đây là con số cho thấy sự bất cập trong ưu tiên thiết kế an toàn giữa hai hàng ghế.
Lý do của khoảng cách này bắt nguồn từ logic ban đầu. Trong va chạm trực diện, người ngồi sau được cho là an toàn hơn vì nằm xa hơn vùng biến dạng của xe. Khi đó, các hãng tập trung bảo vệ người ngồi trước, nhóm được xem là chịu rủi ro lớn nhất.
Tuy nhiên, những tiến bộ nhanh chóng của công nghệ an toàn như dây đai thông minh, túi khí đa hướng và hệ thống hấp thụ xung lực khiến khu vực phía trước dần trở nên vượt trội về bảo vệ.
Trong khi đó, thiết kế hàng ghế sau hầu như giữ nguyên và không được cập nhật tương xứng, khiến nguy cơ chấn thương tăng cao đối với thanh thiếu niên và người lớn có thắt dây an toàn.
Từ năm 2022, IIHS bắt đầu bổ sung mô hình trẻ em vào hàng ghế sau trong các bài thử nghiệm để đánh giá thực tế mức độ an toàn. Quy trình kiểm tra tiếp tục được siết chặt vào năm 2024.
Các kết quả ban đầu cho thấy nhiều mẫu xe chưa đảm bảo khả năng bảo vệ người ngồi sau. Trong một thử nghiệm, mô hình trẻ em trên Subaru Crosstrek thậm chí bị bật tay ra cửa kính sau, minh chứng rằng rủi ro chấn thương còn lớn hơn so với nhận định trước đây.
Những yêu cầu mới ngay lập tức tác động mạnh đến kết quả đánh giá an toàn. Tỷ lệ xe đạt chuẩn giải thưởng của IIHS giảm khoảng 20% so với trước đây. Riêng nhóm xe minivan, vốn được xem là lựa chọn của các gia đình, từng có hai mẫu đạt danh hiệu an toàn cao theo tiêu chuẩn cũ.
Nhưng đến năm 2025, cả bốn mẫu minivan được thử nghiệm đều không đạt yêu cầu đối với hàng ghế sau. Đây là kết quả gây nhiều chú ý vì nhóm xe này vốn hướng đến việc chuyên chở trẻ em và gia đình.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng đây là tín hiệu tích cực. Nhiều vấn đề được phát hiện có thể khắc phục nhanh chóng và các hãng xe đã bắt đầu thay đổi. Trường hợp của Hyundai Sonata là ví dụ rõ ràng nhất.
Phiên bản 2023 bị đánh giá thấp do nguy cơ chấn thương đầu, cổ, ngực và bụng đối với mô hình ngồi sau. Sau khi được trang bị dây đai có bộ căng đai và giới hạn lực, cùng việc gia cố kết cấu khung bên, phiên bản 2025 đã cải thiện lên mức cao nhất.
Một yếu tố khác khiến hàng ghế sau trở nên quan trọng hơn là sự phổ biến của dịch vụ gọi xe công nghệ. Người lớn hiện ngồi hàng ghế sau thường xuyên hơn trước, khiến nhu cầu bảo vệ an toàn cho vị trí này ngày càng được đặt lên hàng đầu.
Đối với trẻ nhỏ, hàng ghế sau vẫn là vị trí phù hợp nhất do hạn chế của túi khí phía trước. Tuy nhiên, mục tiêu của cơ quan an toàn là nâng cao khả năng bảo vệ cho tất cả hành khách, không phân biệt độ tuổi.
Theo các chuyên gia của IIHS, việc nhiều mẫu xe không đạt chuẩn là cơ hội để nâng cao yêu cầu đối với ngành. Khi các bài thử nghiệm trở nên dễ vượt qua, chúng không còn thúc đẩy sự cải tiến của các hãng xe.
Việc thay đổi cấu trúc ghế sau, bổ sung công nghệ dây đai hiện đại và tối ưu hóa thiết kế cabin đang được xem là hướng đi mà các nhà sản xuất sẽ tiếp tục theo đuổi.
Trong ba mươi năm qua, ngành công nghiệp ô tô đã làm rất tốt nhiệm vụ bảo vệ người ngồi trước. Việc mở rộng sự quan tâm sang hàng ghế sau cho thấy quá trình nâng cao an toàn luôn tiếp diễn.
Dù đôi khi những bài thử nghiệm đưa ra các kết quả gây bất ngờ, chúng vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc giúp các hãng phát hiện và khắc phục điểm yếu.
Điều này đảm bảo rằng mọi hành khách trong xe, từ người lớn đến trẻ nhỏ, đều nhận được sự bảo vệ tốt nhất có thể trong tương lai.
