Tăng trưởng kinh tế quý I theo kịch bản tại Nghị quyết 01/NQ-CP là 5,6%, nhưng thực tế chỉ tăng 3,32%. Vậy áp lực của tăng trưởng thời gian tới thế nào, thưa Thứ trưởng?
-Tăng trưởng kinh tế quý I sẽ ảnh hưởng tới mục tiêu của các quý tới và của cả năm. Trên cơ sở kết quả quý I, dự báo tình hình quý II và cả năm, tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 3, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) đã dự báo 2 kịch bản tăng trưởng như sau:
Kịch bản 1: GDP cả năm đạt 6%. GDP các quý II, III và IV là 6,7%, 6,5% và 7,1% như kịch bản tại Nghị quyết 01/NQ-CP.
Thứ trưởng Trần Quốc Phương: Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã dự báo 2 kịch bản tăng trưởng kinh tế năm nay. Ẩnh: CTV.
Mục tiêu đặt ra cho 5 năm 2021-2025 là GDP đạt 6,5 - 7%. Trường hợp GDP năm 2023 chỉ đạt 6% thì để cả 5 năm đạt 6,5% thì các năm 2024-2025 GDP phải đạt 8 %/năm. Đây là áp lực rất lớn.
Kịch bản 2: GDP cả là 6,5% - để đạt mức này, GDP quý II đạt 6,7% như Nghị quyết 01/NQ-CP còn quý III và quý IV phải đạt 7,5% và 7,9%, cao hơn kịch bản tại Nghị quyết số 01/NQ-CP 1 điểm % và 0,8 điểm %.
Bộ KH&ĐT kiến nghị lựa chọn Kịch bản 2 để tạo đà cho các năm tiếp theo và đạt mục tiêu tăng 05 năm 2021-2025 từ 6,5 - 7%. Đây là kịch bản rất thách thức, đòi hỏi nỗ lực, quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị.
Thưa Thứ trưởng, một số chính sách trong Chương trình phục hồi kinh tế xã hội thực hiện rất chậm, giải ngân không hết, vậy hướng giải quyết thế nào?
- Chính sách hỗ trợ 2% lãi suất triển khai rất chậm, dự kiến đến hết năm 2023 chỉ giải ngân được khoảng 2.450 tỷ đồng, còn 37.520 tỷ đồng. Nên tính đến phương án điều chuyển tiền giải ngân không hết cho chính sách khác.
Nguồn hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động còn dư 2.823 tỷ đồng không sử dụng đến, trong khi chính sách đã hết thời hạn thực hiện. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất giữ lại để hỗ trợ các nhiệm vụ cấp bách liên quan đến lao động, việc làm, tuy nhiên chưa đề xuất chính sách cụ thể.
Bộ KH&ĐT đã báo cáo xin ý kiến Thủ tướng: Giao Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội báo cáo cụ thể phương án sử dụng số tiền hỗ to của chính sách hỗ trợ tiền thuê nhà cho người lao động. Và đề nghị giao Bộ Tài chính phối hợp với Ngân hàng Nhà nước rà soát nguồn lực dự kiến không thực hiện hết của chính sách hỗ trợ 2% lãi suất, xây dựng phương án điều chuyển nguồn lực để thực hiện các chính sách hỗ trợ khác có khả năng thực hiện nhằm phát huy hiệu quả nguồn vốn của Chương trình phục hồi, chẳng hạn như để tiếp tục miễn, giảm, giãn thời gian nộp các loại thuế, phí, lệ phí nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp.
Từ tình hình quý I, theo Thứ trưởng, có vấn đề gì trong điều hành cần rút kinh nghiệm?
- Nhìn tổng thể kinh tế vĩ mô quý I cơ bản được giữ ổn định, kiểm soát được lạm phát, bảo đảm được các cân đối lớn. Nhưng với ảnh hưởng không thuận của kinh tế quốc tế, nền kinh tế phải đối mặt với nhiều nhó khăn, thách thức, lạm phát tiềm ẩn rủi ro, xuất nhập khẩu giảm; sức ép điều hành kinh tế vĩ mô vẫn còn rất lớn.
Diễn biến này giống như những gì chúng ta nhận định khi xây dựng kế hoạch năm 2023, đó là khó khăn - thách thức và cơ hội - thuận lợi đan xen nhưng khó khăn - thách thức nhiều hơn. Thậm chí một số khó khăn, thách thức còn lớn hơn dự kiến. Với bối cảnh như vậy, dù tăng trưởng thấp hơn dự kiến nhưng cũng là mức khá so với bình quân chung trên thế giới và khu vực. Và thời gian qua việc phối hợp của một số bộ, cơ quan, trong một số trường hợp còn chưa hiệu quả, lại kéo dài nên lãng phí thời gian và nguồn lực hỗ trợ nền kinh tế.
Bài học kinh nghiệm là cần thực hiện hiệu quả, đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp đã đặt ra, đẩy nhanh các dự án kết cấu hạ tầng chiến lược, quan trọng, các dự án đầu tư công để phát triển không gian và động lực tăng trưởng mới cho tăng trưởng kinh tế.
Đồng thời phải nắm chắc tình hình, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và phản ứng chính sách nhanh, kịp thời, chủ động thích ứng và phối hợp nhip nhàng hơn, tranh thủ các cơ hội, dư địa chính sách đã được Quốc hội quyết nghị để tận dụng thời gian, cơ hội phục hồi nhanh và phát triển bền vững.
Vậy giải pháp cho thời gian tới như thế nào để khắc phục được các vấn đề này? Hiện nay, hầu hết các chính sách hỗ trợ của Chương trình phục hồi đã hết thời gian thực hiện hoặc hiệu quả thấp.
- Để vượt khó khăn đạt mức tăng trưởng khả quan hơn chúng ta phải nỗ lực, cố gắng rất lớn để bù đắp những gì quý I chưa đạt được. Phải thực hiện hiệu quả Nghị quyết 01/NĐ-CP đồng thời cần sớm ban hành chính sách hỗ trợ mới như giảm thuế, phí, giảm lãi suất cho vay... để kích thích tăng trưởng, hỗ trợ sản xuất, kinh doanh.
Và phải đảm bảo ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát. Đây là yếu tố nền tảng, quyết định mọi thứ để triển khai các giải pháp khác nhằm phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng của những tháng còn lại.
Sự thay đổi của chính sách tiền tệ trên thế giới khiến chúng ta gặp rất nhiều thách thức trong điều hành. Do đó điều hành chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa đòi hỏi mức độ nhạy bén, kịp thời, linh hoạt hết sức cao vừa chống chọi với khó khăn do quốc tế mang lại, vừa cung cấp đủ nguồn lực cho nền kinh tế.
Đồng thời phải rà soát ngay tất cả các chính sách, động lực tăng trưởng còn lại để tập trung tác động, lấy tăng trưởng của khu vực thuận lợi để bù đắp khu vực khó khăn, như khu vực dịch vụ, du lịch, đầu tư công, xuất khẩu, và thị trường trong nước...
Bên cạnh đó, Bộ KH&ĐT đã tham mưu Chính phủ bổ sung giải pháp: tháo gỡ ngay từ cấp cơ sở. Ở Trung ương, Thủ tướng đã thành lập các ban chỉ đạo, tổ công tác liên ngành, tổ công tác đặc biệt. Các địa phương cần thành lập các ban chỉ đạo/tổ công tác đặc biệt do Chủ tịch UBND tỉnh đứng đầu để giải quyết ngay những vướng mắc, khó khăn của tất cả các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp và nhà đầu tư ngay từ cơ sở. Như vậy mới phần nào vượt qua khó khăn ban đầu của quý I, đạt được mục tiêu trong các tháng, các quý còn lại.
Nhiệm vụ hết sức nặng nề, đòi hỏi sự nỗ lực cố gắng hết sức lớn.
Xin trân trọng cảm ơn Thứ trưởng.
